Γιος προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Ρωμυλία, ο Τόλης Νικηφόρου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, αποφοίτησε από το Κολλέγιο Ανατόλια και σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων. Εργάστηκε κυρίως ως σύμβουλος οργάνωσης επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και το Λονδίνο και ταξίδεψε σε πολλές χώρες. Ως τώρα έχουν εκδοθεί 50 βιβλία του, 34 ποιητικά (μαζί με τη συγκεντρωτική έκδοση, Ο πλοηγός του απείρου, 2004 και τα επιλεγμένα ποιήματα, Ίχνη τον δέους, 2018 και Στιγμές, 2022) και 16 πεζογραφίας (4 μυθιστορήματα, 9 συλλογές διηγημάτων και 3 παραμύθια).
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε 10 ευρωπαϊκές γλώσσες (στα ισπανικά και στα γερμανικά σε αυτοτελείς εκδόσεις) και έχουν περιληφθεί σε πολλές ελληνικές και ξένες ανθολογίες, καθώς και στα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας της Μέσης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και την Κύπρο. Αφιερώματα για το έργο του έχουν γίνει στα περιοδικά Πάροδος (2009), Το Κοράλλι (2014), Ο Σίσυφος (2017), Καρυοθραύστες (2019), Μανδραγόρας (2021), στα οποία έχουν γράψει περί τους 80 ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί κ.ά., ενώ ο Φιλολογικός Όμιλος Θεσσαλονίκης το 2022 εξέδωσε μια ανθολογία ποιημάτων του με τίτλο Στιγμές. Για το παραμύθι του, Σοτοσαπόλ ο χρυσοθήρας τού απονεμήθηκε το βραβείο μυθιστορήματος επιστημονικής φαντασίας της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς το 1989 και για τη συλλογή διηγημάτων του Ο δρόμος για την Ουρανούπολη, το κρατικό βραβείο διηγήματος το 2009.
Ο φιλόλογος και σκηνοθέτης Φώτης Συμεωνίδης γύρισε ένα ντοκιμαντέρ 58′ με τίτλο «Σ’ αγαπώ-Ελογοκρίθη, Η αλήθεια του ποιητή Τόλη Νικηφόρου» που προβλήθηκε με επιτυχία στο 17ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2015, σε διάφορα άλλα φεστιβάλ, σε αίθουσες βιβλιοθηκών και από την ΕΡΤ3.
Η συνθέτρια Λίνα Τόνια μελοποίησε έξι ποιήματά του για γυναικείο φωνητικό σύνολο, πιάνο και τρία βιολοντσέλα, τα οποία παρουσιάστηκαν σε επίσημη συναυλία για τα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922-2022) στο Δημοτικό Θέατρο Καλαμαριάς. Πέντε ποιήματά του μελοποίησε και ο καθηγητής του Α.Π.Θ. Χρήστος Σαμαράς ενώ ποιήματά του μελοποίησαν και
δύο άλλοι συνθέτες.
Ο Τόλης Νικηφόρου συνέλαβε την ιδέα της Λέσχης Ανάγνωσης της Ποίησης και υπήρξε συντονιστής των ως τώρα 39 εκδηλώσεών της, από τον Οκτώβριο του 2017 ως σήμερα.

ΠΟΙΗΣΗ

• Οι άταφοι, Θεσσαλονίκη 1966
• Αναρχικά, Θεσσαλονίκη 1979
• Ο μεθυσμένος ακροβάτης, Θεσσαλονίκη 1979
• Το μαγικό χαλί, Θεσσαλονίκη 1980
• Με τη φωτιά στα μάτια, συγκεντρωτική έκδοση των τριών προηγουμένων και της ανέκδοτης συλλογής Ελεύθερος σκοπευτής,     Θεσσαλονίκη 1982
• Ο πλοηγός τον απείρου, Θεσσαλονίκη 1986
• Ξένες χώρες, εκδ. «Νέα Πορεία», 1991
• Το διπλό άλφα της αγάπης, εκδ. «Νέα Πορεία», 1994′ εκδ. «Παρατηρητής», 2002
• Την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας, εκδ. «Νέα Πορεία»,1997
• Χώμα στον ουρανό, εκδ. «Νέα Πορεία», 1998
• Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, εκδ. «Νέα Πορεία», 1999
•Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται, εκδ. «Νέα Πορεία», 2002
• Ο πλοηγός του απείρου (ποιήματα 1966-2002), εκδ. «Νέα Πορεία», 2004
• Μυστικά και θαύματα, ο ανεξερεύνητος λόγος της ουτοπίας, εκδ. «Μανδραγόρας», 2007
• Το μυστικό αλφάβητο, εκδ. «Μανδραγόρας», 2010
• Μια κιμωλία στον μαυροπίνακα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2012
• Ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα, (1966-2013), εκδ. «Μανδραγόρας», 2013
• Φωτεινά παράθυρα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2014
• Ρίγος αιχμάλωτο στον ήχο της φωνής σου (1966-2015), εκδ. «Μανδραγόρας», 2015
• Φλόγα απ’ τη στάχτη, εκδ. «Μανδραγόρας», 2017
•Ίχνη του δέους, επιλεγμένα ποιήματα 1966-2017, εκδ. «Ρώμη», 2018
• Κόκκινες πηχτές σταγόνες, εκδ. «Μανδραγόρας», 2019
• El piloto del infinite, 45 ποιήματα μεταφρασμένα στα ισπανικά από τον Jose Antonio Moreno Jurado, Padilla Libros Editores Libreros, Sevilla, Espana, 2020
• Φαντάσματα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2020
• Ο πλοηγός τον απείρου, der Lotse der Unendlichheit, δίγλωσση έκδοση, μετάφραση στα γερμανικά από την Κατερίνα         Λιάτζουρα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2021
• Ανώνυμοι, εκδ. «Μανδραγόρας», 2021
• Κασταλία πηγή, 44 ποιήματα για το παιδί και την αθωότητα (1979-2021), εκδ. «Μανδραγόρας», 2022
• Συστατική επιστολή, εκδ. «Μανδραγόρας», 2022
• Σαν τον πυράκανθο, εκδ. «Μανδραγόρας», 2022
• Χειμωνιάτικος ήλιος, εκδ. «Μανδραγόρας», 2022
• Η καταγωγή των ηφαιστείων, εκδ. «Μανδραγόρας», 2023
• Μια τρύπια δεκάρα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2023
• Δακτυλικά αποτυπώματα, εκδ. «Μανδραγόρας», 2024
•  Ποιήματα για τη Σοφία  «Μανδραγόρας»  2024
• Ένα καθαρό μαντήλι  «Μανδραγόρας»  2024
• Συστατικά στοιχεία του καπνού «Μανδραγόρας»  2025
• Μια νύχτα ένα όνειρο «Μανδραγόρας»  2025

ΔΙΗΓΉΜΑΤΑ

• Αλμπατζάλ ή πώς βούλωσα τα μεγάφωνα, Θεσσαλονίκη 1971
• Εγνατία οδός, εκδ. «Νέα Πορεία», 1973
• Ονειροπολών εγκλήματα, Θεσσαλονίκη 1976, 1977
• Τα μάτια του πάνθηρα, εκδ. «Νέα Πορεία», 1996
• Νόστος, εκδ. «Νέα Πορεία», 2000
• Ο δρόμος για την Ουρανούπολη, εκδ. «Νεφέλη», 2008 (κρατικό βραβείο διηγήματος)
• Αγνώστου Στρατιώτου, εκδ. «Μανδραγόρας», 2016
• Από το τίποτα σαν θαύμα ξαφνικά – ιστορίες ποιημάτων, εκδ. «Μανδραγόρας», 2018
• Η λέσχη της κόκκινης ή γαλάζιας αλεπούς, εκδ. «Μανδραγόρας», 2020

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ

• Η γοητεία των δευτερολέπτων, εκδ. «Νέα Πορεία», 2001
• Το κίτρινο περπάτημα στα χόρτα, εκδ. «Νεφέλη», 2005
• Η εξαίσια ηδονή του βιασμού, εκδ. «Νεφέλη», 2006
• Έρημο νησί στην άκρη του κόσμου, εκδ. «Νεφέλη», 2009

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ (για μεγάλους)

• Ένα παραμύθι για όλους, εκδ. «Πασχάλης», 1984
• Νόσιλκα, εκδ. «Α.Σ.Ε.», 1989
• Σοτοσαπόλ οχρυσοθήρας, εκδ. «Ο.Μ.Ε.Π.», 1996 (βραβείο Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς)

.

.

ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ ΚΙ ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ (2025)

ΓΡΑΦΙΚΗ ΥΛΗ

για να αγγίξεις το γαλάζιο τ’ ουρανού
πρέπει πρώτα να βυθιστείς στην κόλαση

καλή λοιπόν η γνώση και η φαντασία
καλό το χαρτί και το μολύβι
χρήσιμος και ο υπολογιστής
γραφική ύλη όμως για τα βιβλία
είναι τα ανοιχτά τραύματα
από την περιπέτεια της ζωής

αίμα και δάκρυα καυτά
χαράζουν στο χαρτί τα ποιήματα

ΑΓΡΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ

στέκομαι μπροστά στο ράφι
με τα πενήντα τόσα βιβλία μου
και θυμάμαι στην εφηβεία
να δηλώνω με βλέμμα σκοτεινό
κανένας δεν μπορεί να με εμποδίσει
να κάνω αυτό που θέλω
μόνο ο ίδιος μου ο εαυτός
και αυτό που θέλω μια για πάντα
είναι να ταξιδέψω, να ερωτευτώ
και να γράψω ένα ράφι βιβλία

στο πεπρωμένο μου πηγάζει
ένας άγριος ποταμός
που σαρώνει όλα τα εμπόδια

ΣΤΙΓΜΕΣ

η στιγμή που πλησιάζει εκείνη
και πέφτει ξέπνοη στην αγκαλιά σου
η στιγμή που ξυπνάς από νάρκωση
και ανακαλύπτεις έκθαμβος τον κόσμο

η στιγμή της έμπνευσης στη δημιουργία
και η στιγμή της κορύφωσης
στη μουσική
στην ποίηση
στον έρωτα

αυτές και άλλες σκόρπιες αστραπές
στο ημίφως της καθημερινής ζωής

ΤΑ ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ

καλοκαίρι και ανοιχτά παράθυρα
ένα σπουργίτι κάθισε στα κάγκελα
το μωβ λουλούδι μάς χαμογελάει
από τη γλάστρα στο περβάζι
σκόρπιες αχτίδες του ήλιου τρυπώνουν
και χαϊδεύουν τα βιβλία στα ράφια
ενώ χαρούμενες φωνές παιδιών
ακούγονται απ’ τον δρόμο

τόση ομορφιά και τόση αγάπη
στα απλά και καθημερινά
τόσο φως

ΠΑΛΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΓΕΙΤΟΝΙΑ

στη γειτονιά των παιδικών μου χρόνων
ήταν γιορτή
ένα τέταρτο με νοικιασμένο ποδήλατο
όπως και μια πάστα στο χαρτί
όλοι ήταν σχεδόν φτωχοί
αλλά κανένας δεν παραπονιόταν

στη γειτονιά της ωριμότητάς μου
το αυτοκίνητο είναι συνηθισμένο
όπως και ένα ταξίδι στο εξωτερικό
όλοι είναι σχεδόν πλούσιοι
αλλά συχνά παραπονιούνται

η απληστία κάνει τα πάντα να χάνουν
την αξία, τη γεύση και το άρωμά τους

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ

τι νόημα είχε η ζωή του
αφού τα βραβεία στους τοίχους
τα χιλιάδες βιβλία στα ράφια
και τα περίπου εξήντα δικά του
τα λευκώματα με τις φωτογραφίες
το κάθε τι πολύτιμο της μνήμης
ένα βλέμμα, ένα φιλί, ένα χάδι
τίποτα
δεν μπορεί να πάρει μαζί του
στο τελευταίο ταξίδι

το μόνο νόημα που έχει η ζωή
είναι το νόημα της στιγμής
της κάθε ανεκτίμητης στιγμής

ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ ΚΙ ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ

όνειρα έβλεπα όλη τη νύχτα
εφτά η ώρα ξύπνησα
Δεκέμβρη μήνα με την παγωνιά
και μέσα στο σκοτάδι ανασηκώθηκα
πήγα στο μπάνιο σκουντουφλώντας
έριξα κρύο νερό στο πρόσωπο
και όταν σήκωσα τα μάτια
είδα ρυτίδες κι άσπρα μαλλιά
μια θλίψη στον καθρέφτη

έμεινα σαν παράλυτος εκεί
δεν καταλάβαινα τι μου συμβαίνει
αφού το περασμένο βράδυ
είχα βγει ραντεβού στην ερημιά
δεκαοχτώ χρονών με το κορίτσι μου

και ξαφνικά θυμήθηκα τα όνειρα
που έβλεπα όλη τη νύχτα
σπουδές δουλειά ταξίδια έρωτες
λες κι ήταν όλη μου η ζωή
μια νύχτα μονάχα κι ένα όνειρο

μια νύχτα κι ένα όνειρο

.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ (2025)

ΠΟΙΟΣ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ;

μεγάλα αθώα ματάκια
που για όλα απορούσαν
κι όλα ήθελαν να τα μάθουν

όπως ίσως ο κάθε πατέρας
σου δίδαξα πολλά και διάφορα
όμως με τον δικό σου τρόπο
εσύ μου δίδαξες περισσότερα

έμαθα λοιπόν ότι το κάθε τι
είναι ένα μυστικό και ένα θαύμα
κι έμαθα ακόμη στην πράξη
ότι με την αγάπη ανθίζουν τα παιδιά
ότι είναι πιο ωραίο να δίνεις
έτσι γίνεσαι κι εσύ πλουσιότερος

ξέρω τώρα μέσα μου βαθιά
ότι τα πιο πολύτιμα
τα ωραιότερα της ζωής μου
ήταν τα παιδικά σου χρόνια

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΗΣ

αν ήμουν γρανιτένιος βράχος
σε κορυφή πάνω απ’ τη θάλασσα
θα έμενα ακλόνητος στη θέση μου
μέσα σε θύελλες και καταιγίδες
να αγναντεύω καράβια στον ορίζοντα
και να ονειρεύομαι ταξίδια μακρινά

μα εγώ είμαι ένας κοινός θνητός
άλλο είναι το δικό μου πεπρωμένο
να πονάω με τα χτυπήματα, να κλαίω
και να κάνω ποιήματα τα δάκρυά μου

ΟΙ ΕΚΛΕΧΤΟΙ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

στέκονται ο ένας πλάι στον άλλο
υπερβαίνοντας χώρες και εποχές
αδιόρατα θλιμμένοι και περήφανοι
και περιμένουν ένα βλέμμα
ένα άγγιγμα και μια αγκαλιά
για να εξιστορήσουν τις περιπέτειες
τα πάθη και τα λάθη της ζωής

όρθιοι οι άξιοι ποιητές και πεζογράφοι
που μας δίδαξαν και μας μεγάλωσαν
και ακτινοβολούν από τα ράφια
αιώνια παρόντες και αγαπημένοι

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ

κάτω από το ποίημα των ματιών
ποίημα είναι το χαμόγελό σου
όπως και στις λέξεις σου η μουσική
ποίημα το ανάλαφρο περπάτημα
και η αύρα που σε περιβάλλει

το κάθε τι φανερό ή κρυφό σου
είναι ένα ζωντανό ποίημα
και όλα μαζί αρμονικά συνθέτουν
την ποιητική συλλογή με τ’ όνομά σου

ΠΟΙΗΜΑ ΧΩΡΙΣ ΛΕΞΕΙΣ

ήρθες μέσα στον κόσμο
μ’ απαλό ένα χάδι ξαφνικά
έσβησες τις φωνές
εκείνη τη μαγική στιγμή
κράτησε την ανάσα του ο χρόνος

εκείνη και μόνο εκείνη
στη μνήμη ας μείνει
ποίημα χωρίς λέξεις
ψυχή

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

στο θέατρο του παραλόγου ανήκουν
τα πιο συγκλονιστικά έργα
που έχω παρακολουθήσει στη σκηνή
όπως το «περιμένοντας τον Γκοντό»

η αποκορύφωση όμως του παραλόγου
είναι το θέατρο του αλληλοσκοτωμού
κάθε βράδυ στο δελτίο ειδήσεων

χωρίς να περιμένουμε κάποτε να τελειώσει
η αποτρόπαιη αυτή παράσταση
να κλείσει για πάντα η ματωμένη σκηνή
και οι αναρίθμητοι ακούσιοι ηθοποιοί
να ασχοληθούν επιτέλους με έργα της ειρήνης

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ

βιβλία
χιλιάδες βιβλία
ξένα και δικά μου
βιβλία και φωτογραφίες
μνήμες
ατέλειωτες μνήμες

όλα όσα έζησα και αγάπησα
όλα όσα είμαι
συστατικά στοιχεία του καπνού
σε μια αόρατη καμινάδα

.

ΕΝΑ ΚΑΘΑΡΟ ΜΑΝΤΗΛΙ (2024)

ΕΝΑ ΚΑΘΑΡΟ ΜΑΝΤΗΛΙ

αυτές δεν είναι λέξεις
δεν είναι ποίημα
είναι ένα καθαρό μαντήλι
για να σφουγγίσει δάκρυα
μια μακρινή αχτίδα του ήλιου
για να ζεστάνει τις καρδιές

κι ακόμα είναι χάδι απαλό
νερό από χιόνι απάτητο
για να μπουμπουκιάσει
έστω αχνό ένα χαμόγελο

ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΜΕ ΣΠΑΣΜΕΝΑ ΤΑ ΦΤΕΡΑ

πολύχρωμο είμαστε ένα σμήνος
που απλώνει τα φτερά του στο γαλάζιο
και κάποτε το τουφεκίζει ο χρόνος

ένα-ένα γκρεμίζονται στο χώμα τα πουλιά
ενώ μια σιγανή βροχή τα συνοδεύει
το δακρυσμένο αντίο τ’ ουρανού

όσα πουλιά ψηλά απομένουν
έστω και με σπασμένα τα φτερά
την πτήση τους απτόητα συνεχίζουν
καθώς κι άλλα απ’ τη φωλιά σηκώνονται
παρά πικρή τη γνώση του θανάτου

τι νόημα θα ’χε ένας ουρανός χωρίς πουλιά;

ΕΦΥΓΑΝ ΜΑ ΔΕΝ ΧΑΘΗΚΑΝ

μνήμη Ανέστη Ευαγγέλου

οι ποιητές που έφυγαν δεν χάθηκαν
έγιναν μακρινή μουσική το σούρουπο
η λάμψη στα μάτια ενός παιδιού
άγγιγμα από χέρι αγαπημένο

άφησαν αποτυπώματα στην εποχή
κατέχουν μόνιμη θέση στη βιβλιοθήκη
δωρεά για τις γενιές που θα ’ρθουν

έφυγαν μα δεν χάθηκαν
στίχοι έγιναν σε ποιήματα
πουλιά σε καταγάλανο ουρανό
και αλεξικέραυνο σε καταιγίδες
όλα όσα επιμένουν
ν’ ανθίζουν μέσα στον χειμώνα

ΛΑΤΡΕΙΑ

λατρεύω τα μικρά παιδιά
τα οπωροφόρα δέντρα, τα πουλιά
το περπάτημά σου στα πλακάκια
και όταν με πλησίαζες το χαμόγελο
που άνθιζε στις άκρες των χειλιών
για να μεταγγιστεί στα μάτια σου

μα πιο πολύ λατρεύω τη μαγεία
απ’ το όνειρο που υπήρξες
κι ήταν ταγμένο να χαθεί
και χάθηκε και δεν υπάρχει πια
παρά μόνο ακέραιο στη μνήμη μου

καλύτερα να χαθεί ένα όνειρο
παρά να καταλήξει στα λασπόνερα

ΤΟ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

τίποτα δεν γνωρίζουμε
ούτε ποτέ θα μάθουμε
για την κατασκότεινη άβυσσο
καταγωγή και προορισμό μας

τον τρομερό φόβο για το άγνωστο
εκμεταλλεύονται πολλοί και διάφοροι
με απειλές ή υποσχέσεις
για να ελέγχουν τη ζωή μας
τίποτα δεν υπάρχει
για φόβο ή προσδοκία
το μόνο που μας αφορά
είναι το ενδιάμεσο διάστημα
το ελάχιστο της ύπαρξής μας

ΑΘΥΡΜΑΤΑ

κορίτσι θελκτικό μιας πρώτης νιότης
ταυτόχρονα δυναμικό κι ευαίσθητο
που άξιζες έναν ανέφελο ουρανό
και πήγες εντελώς χαμένο
σ’ αυτές τις γκρίζες γειτονιές

με μια πικρή γεύση στα χείλη
τύψεις και δάκρυ ανώφελο
στη μνήμη από τότε αναδύεσαι
χάρη κι ελπίδα
και ύστερα σβησμένο φως

μαριονέτες
αθύρματα είμαστε όλοι
που αμείλικτα συντρίβει ο χρόνος

ΑΥΛΑΙΑ

συνηθισμένη καθημερινή ζωή
θόρυβοι και φωνές μέσα στο φως

και ξαφνικά
πέφτει νύχτα κατασκότεινη
απόλυτη δυσοίωνη σιγή
εισβάλλει απέραντη έρημος
μηδενίζονται όλα όσα υπήρξαν
κάθε ελπίδα και κάθε προσμονή

σε μια στιγμή
με μια κομμένη ανάσα

Ν’ ΑΝΘΙΖΕΙΣ

σαν τα πολύχρωμα
μικρά λουλούδια
που μέσα στον χειμώνα
υπερβαίνουν την παγερή
μονοτονία του λευκού
κι από το χιόνι
ξεπροβάλλουν ανθισμένα

.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΟΦΙΑ (2024)

ΜΑΓΕΜΕΝΗ ΨΥΧΗ

σ’ αγάπησα
σε σκονισμένες γειτονιές και εργοστάσια
στην άχρωμη επιφάνεια του μπετόν

πίσω από οδοφράγματα σ΄ αγάπησα
σε συγκεντρώσεις απεργών
σε διαδηλώσεις φοιτητών
στους διαδρόμους των δικαστηρίων

σε μυστικές συνεδριάσεις της νύχτας
είναι γραμμένο τ’ όνομά σου
στις προκηρύξεις που μοιράσαμε
στις κόκκινες αφίσες που κολλήσαμε
και στα αρχεία των τμημάτων ασφαλείας

σ΄ αγάπησα, σύντροφέ μου,
η μαγεμένη σου ψυχή είναι δική μου
η αγωνία μου σου ανήκει

1979

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ

το ποίημα το πιο ωραίο
τους απαράμιλλους στίχους
τους έγραψες εσύ
έφηβη όταν δούλεψες καπνεργάτρια
για να πληρώσεις το ψωμί και το βιβλίο σου

το ποίημα το πιο ωραίο
τους απαράμιλλους στίχους
και πάλι εσύ τους γράφεις
στα δικόγραφα και τις γυμνές αίθουσες
τους απαγγέλλεις με πεντακάθαρη φωνή
μπροστά σ’ εκείνους που δικάζουν τα παιδιά
για τις εφημερίδες, τα χουνιά και τις αφίσες

σηκώνομαι και σε φιλώ ψηλά στο μέτωπο
σφίγγω συντροφικά τα χέρι σου
μοιράζομαι με ευγνωμοσύνη το φορτίο
ποιήτρια της καθημερινής ζωής

1979

ΕΠΙΓΝΩΣΗ

με επίγνωση βαδίζω
στην άκρη άκρη του γκρεμού
γνωρίζω πια την κατασκότεινη άβυσσο
κι όταν σκοντάφτω και παραπατώ
χωρίς κανένα μάταιο επιφώνημα
κρατάω το χέρι σου σφιχτά
μες στις σχισμές των βράχων
ψάχνω για άγρια φυτά
να μου διδάξουν το δικό τους βλέμμα
μπροστά σε χίλια χρόνια
ή δέκα δευτερόλεπτα ζωής
με επίγνωση αιωρούμαι
πάνω από το κενό, το τίποτα
με τη φωνή μου ακέραια
και τον αντίλαλο
κι εσένα

1980

ΣΥΝΝΕΦΟ ΕΣΥ ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

να ξαναγεννηθούμε
με το δικό σου χάραμα ν’ ανθίσει ο κόσμος

να ξαναγεννηθούμε
σύννεφο εσύ κόκκινο στον ουρανό
άγγιγμα και ταξίδι εγώ σαν άνεμος

να ξαναγεννηθούμε
θάλασσα εσύ των τροπικών
κι εγώ νησί μοναχικό στον κόρφο σου

δάσος εσύ, βελούδινο σκοτάδι
κι εγώ τ’ αγρίμι που προφέρει
με το χνώτο του τις μυστικές σου λέξεις

αγνοί, αθώοι, αθάνατοι
εσύ κι εγώ ψυχή και φως

2007

ΑΦΙΕΡΩΣΗ

στο μυστικό αλφάβητο
που γράφει με ανοιχτά φτερά
ένα θαλασσοπούλι στο γαλάζιο

στο αλμυρό νερό
στις μαγικές φωνές που προσκαλούν
μέσα από την ομίχλη στο λιμάνι

στους γερανούς
που υψώνουν τα σπασμένα χέρια τους
μάταιη επίκληση στον ουρανό

στην πολιτεία
που αποπλέει για τ’ όνειρο
με κόκκινα πανιά το ηλιοβασίλεμα

σε όσους κάθονται απέναντι βουβοί
μες στο σκοτάδι και καπνίζουν
και ταξιδεύουν με τα παιδικά τους χρόνια στ’ άστρα

και στη στιγμή που χάνεται
που κρύβεται στα μάτια σου
και λάμπει για να μην δακρύσει
2010

ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ

σε μία ρωγμή του τοίχου
σε μια σχισμή του βράχου
στην έρημο άγριο φυτό
να ζήσω ήμουν ταγμένος
και ν’ ανθίσω

με τα ελάχιστα της γης
και τα πιο λίγα τ’ ουρανού
με το βαθύ γαλάζιο
και το κόκκινο
με το δικό σου χνώτο

να φλέγομαι ταγμένος
να φλέγομαι και να ονειρεύομαι
με όλες τις αισθήσεις μου
με την ψυχή μου

θα ’ναι δικός μας αύριο ο κόσμος

2014

ΓΥΝΑΙΚΑ, 2

είσαι μοναδική
και είσαι χιλιάδες
μάνα πηγή της ύπαρξης
απαλό ένα χάδι
παρήγορη αγκαλιά
είσαι φίλη και αδερφή
χέρι συντροφικό
στις καταιγίδες της ζωής
είσαι το πάθος του έρωτα
και η ισόβια αγάπη
ταυτόχρονα πιστή κι αστάθμητη
σωτήρια και θανάσιμη
γοητευτικό ένα αίνιγμα
πλάσμα του μυστηρίου
αστραπή κάθε έμπνευσης
πνοή δημιουργίας

είσαι μοναδική
κι είσαι χιλιάδες
η πρώτη λεία κάθε βάρβαρου
το πρώτο θύμα κάθε δυνάστη
κι όμως η άνοιξη ανίκητη
ένα μαγικό φως στον κόσμο

2022

ΜΗΠΩΣ ΑΥΤΟ;

είναι μια γαλήνια μέρα του Νοέμβρη
κάτω από το απαλό χάδι του ήλιου

κάθεται στο πίσω τους μπαλκόνι
και ανασαίνει μυρωμένο οξυγόνο
εκστατικά κοιτάζοντας ψηλά
απ’ άκρη σ’ άκρη το γαλάζιο
ένα πουλί φτερουγίζει και χάνεται
μες στο γλυκό πράσινο της ελιάς
και δίπλα τού κρατάει το χέρι
η αγαπημένη μιας ολόκληρης ζωής

μετά από περιπέτειες και αγώνες
καταιγίδες και απώλειες της ζωής
μήπως αυτό να είναι η ευτυχία;

2024

.

ΔΑΚΤΥΛΙΚΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ (2024)

ΔΩΡΕΑ

είμαι ένα απλός τεχνίτης
από την παιδική μου ηλικία
με εκπαίδευσαν εντατικά
πολλά βαθιά τραύματα
κι ένα κοινό μαύρο μολύβι

έτσι κι εγώ χρόνια τώρα
αλύπητα πελεκάω την καρδιά μου
στα τραύματα βουτάω το μολύβι
και προσπαθώ με ματωμένες λέξεις
να συνθέσω αρμονία και μουσική

όλα όσα γράφω τα δωρίζω
όπως δωρίστηκαν και σ’ εμένα
έτσι άρχισα κι έτσι θα τελειώσω
άλλο δεν μου δόθηκε
άλλη εντολή δεν έχω

ΔΑΚΤΥΛΙΚΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ

σημαδεμένα απ’ το μολύβι
απ’ τη δουλειά κι από τον χρόνο
σκληρά όπως η αλήθεια της ζωής
και τρυφερά όπως το χάδι

από τα μάτια σου εμπνευσμένα
ερωτικά στο άγγιγμά σου
ρομαντικά όπως το όνειρο
και γήινα
γήινα όπως το ψωμί

αυτά τα δάχτυλα
το χέρι που απλώνεται αδερφικά
και επικαλείται πάντοτε τον ουρανό

Η ΘΕΣΗ ΜΑΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

μας βλέπει ο ήλιος και χαμογελάει
που κι οι θνητοί γράφουν ποιήματα

μας βλέπουν η θάλασσα κι ο ουρανός
οι απανταχού γνήσιοι ποιητές
κι επιδεικνύουν κατανόηση πατρική
για όσα εκείνοι μας εμπνέουν
κι εμείς κάποτε τα εκφράζουμε
με ατελείς ανθρώπινες λέξεις
και τα χαράζουμε στο χαρτί

τους βλέπουμε και εμείς με δέος
και πια γνωρίζουμε πολύ καλά
ποια είναι η θέση μας στον κόσμο

ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΤΟΣΗ ΑΓΑΠΗ;

στο τέλος πάντα πέφτει η νύχτα
η αυλαία στο θέατρο της ζωής
σβήνει η ανάσα, σβήνουν τα φώτα
και μένουν άδεια τα καθίσματα
ενώ βαθιά θλιμμένη η μνήμη
αιωρείται αβέβαια στην αίθουσα

τι έγινε η λαμπρή παράσταση;
τόση δίψα, τέτοια φλόγα
μια περιπέτεια απίστευτη
στα μάτια η εξαίσια λάμψη
τι έγινε τόση αγάπη;

ΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

αργά θ’’ ανέβω ένα-ένα τα σκαλιά
και με κομμένη ανάσα θα σταθώ
αντίκρυ στη βαριά εξώπορτα
με το παλιό σιδερένιο κλειδί
και ένα τρίξιμο σαν αναστεναγμό
χάδι ή λυγμό θα την ανοίξω

μπροστά στα θαμπωμένα μάτια μου
σαν τα γαλάζια φωτεινά πουλιά
θα φτερουγίσουν οι αγαπημένοι μου
για μια μεθυστική φορά ακόμα
χάραμα θα ’ναι στη ζωή μου

πουλιά από τα βάθη τ’ ουρανού
δάκρυα χειμωνιάτικης βροχής

ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ

έλα σφιχτά ν’ αγκαλιαστούμε
και να κλείσουμε τα μάτια
για ένα μαγικό ταξίδι
στη χώρα όπου δεν υπάρχει
πόνος και απώλεια
υπάρχει μόνο ένα γαλάζιο φως
και πλούτος της καρδιάς αμύθητος

στη χώρα του θα μας ξεναγήσει
ο ίδιος ο θεός Μορφέας
για να συναντήσουμε και πάλι
τους αγαπημένους μας που χάθηκαν
και να εκπληρωθούν ένα-ένα
όλα τα εφηβικά μας όνειρα

και όταν τελικά γυρίσουμε
θα ’μαστέ πιο σοφοί και δυνατοί
με τη γνώση και το χάδι
των θαυμάτων που είναι κρυμμένα
πίσω από τα βλέφαρά μας

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΧΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ

στα δύο αν σπάσει το κατάρτι μας
και απειλεί να μας καταποντίσει
κατάρτι εμείς ας γίνουμε στην καταιγίδα

όπως ο ήλιος λάμπει πίσω απ’ τα σύννεφα
κι η μυγδαλιά το καταχείμωνο ανθίζει
έτσι κι εμείς και με πικρά τα χείλη
τα μάτια ας αφήσουμε να χαμογελάσουν

όποιο κι αν είναι το πεπρωμένο μας
ας το υποδεχτεί όρθια η ψυχή

ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΘΝΗΤΟΥ

τήρησα την εντολή
αγωνίστηκα σκληρά
ίδρωσα και μάτωσα
για να εκφράσω
όσο το δυνατόν καλύτερα
όσα εσύ μου δώρισες
κι όλα όσα έφερε η ζωή
λάθη έκανα πολλά, μερικά σοβαρά
μα πάντα προσπαθούσα να επανορθώσω
κι όταν έπεφτα στον δρόμο
έβρισκα μέσα μου τη δύναμη
να σηκωθώ και να συνεχίσω
όσα είχα στην καρδιά μου
τα έγραψα απλά και ξεκάθαρα
και τα δώρισα απλόχερα
τίποτε δεν κράτησα για μένα
και σαν παιδί ή λευκό χαρτί
επιστρέφω τώρα στην πατρίδα
τίμησα τη δωρεά
εκπλήρωσα το χρέος μου, πατέρα

.

ΜΙΑ ΤΡΥΠΙΑ ΔΕΚΑΡΑ (2023)

ΜΙΑ ΤΡΥΠΙΑ ΔΕΚΑΡΑ

απ’ τους γονείς μου κληρονόμησα
καυγάδες και προβλήματα
ένα διαλυμένο σπίτι
και μια τρύπια δεκάρα

κληρονόμησα ευαισθησία κι αγάπη
που μ’ έσκιζαν στα δυο
και μια ακατάσχετη παρόρμηση
να γράψω και να σκοτωθώ

ήμουν λοιπόν ο ιδανικός Σκορπιός
και μια ζωή αγωνίστηκα να επιβιώσω
να κάνω εγώ το αντίθετο από κείνους
ενώ παράλογα κι αφόρητα
μου λείπουν πατέρας μάνα κι αδερφός
κλαίω μονάχος μου τα βράδια
κι ανίσχυρα τους γράφω ποιήματα

να όμως κάπου εκεί στο βάθος
μας διακρίνω όπως ποτέ άλλοτε
όλους αγαπημένους μες στο φως

ΠΩΣ ΓΡΑΦΕΤΑΙ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ

όταν νιώσεις ξαφνικά
κάπως να λιώνει ο πόνος
που έχει από χρόνια
στο στήθος σου πετρώσει
και σταγόνες να αιωρούνται
στις άκρες των ματιών σου

αυτή είν’ η στιγμή τα δάκρυα
να χαράξουν στο χαρτί
τις δικές τους πυρωμένες λέξεις

ΜΑΓΙΣΣΑ

μια ερωτευμένη μυγδαλιά
που ανθίζει μες στο καταχείμωνο

ένα πλοίο που ξάφνου καταπλέει
στο έρημο νησί του ναυαγού

φωτεινή μια αστραπή
που σκίζει το πυκνό σκοτάδι

θερμό και τρυφερό ένα χέρι
που απλώνεται στην παγωνιά

μια αγκαλιά για τον ξενιτεμένο
που επιτέλους επιστρέφει στην πατρίδα

όλα αυτά και κάτι ακόμη
μυστικό μεθυστικό ιαματικό
είναι το χαμόγελό σου

ΜΕΘΥΣΤΙΚΟ ΕΝΑ ΦΩΣ

έκλεψε η θάλασσα γαλάζιο τ’ ουρανού
το έλουσε με αρώματα από εξωτικά νησιά
κι από θησαυρούς στα βάθη της
για να το κάνει ταξίδι κι όνειρο
και το μετάγγισε στα μάτια σου

πρόσθεσε αυθόρμητα τον έρωτα η καρδιά
και τη μαγνητική της δύναμη η ψυχή
και άρχισαν τα μάτια σου να εκπέμπουν
παράξενα μεθυστικό ένα φως

κυκλοφορεί από τότε ανάμεσά μας
το μυστήριο και το θαύμα
που μόνο οι μαγεμένοι αναγνωρίζουν

ΤΟ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΩΡΑ

σήμερα το πρωί με ξύπνησαν
φαντάσματα της νιότης μου
πενήντα τόσα χρόνια πριν
μες στην ομίχλη του Λονδίνου

ξεπήδησαν η χαμηλή σοφίτα
δρόμοι και πάρκα το γραφείο
μυρωδιές χιλιάδες χρώματα
σκόρπιες κουβέντες μουσικές
μορφές χαμένες στο ψιλόβροχο

ζεις ένα όνειρο μου ψιθύρισαν
και δεν μας εγκατέλειψες ποτέ
για σένα είμαστε κι εμείς
πατρίδα μακρινή κι αγαπημένη

ανυπεράσπιστος παλινδρομώντας
ανάμεσα στο εκεί και το εδώ
στο τότε και το τώρα
ένιωσα ξαφνικά να κλαίω απελπισμένα

Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΤΑΙΟΤΗΤΑΣ

ιός ιπτάμενος δηλητηριώδης
είναι η αίσθηση της ματαιότητας
που μολύνει και παραλύει
και βαθμιαία προκαλεί αδράνεια

δραστικό αντίδοτό του
το ελάχιστο του χρόνου
που ανήκει στη δημιουργία
απρόσβλητο από κάθε εισβολέα

γράφουμε λοιπόν για το σήμερα
τη γοητεία των δευτερολέπτων
που είναι η μοναδική μας περιουσία
αφού αύριο και μέλλον για μας
μπορεί ποτέ να μην υπάρξει

υπερβαίνοντας την αίσθηση της ματαιότητας
και εξοβελίζοντας την υστεροφημία
ομογάλακτες αν και αντίρροπες
κόρες κάποιου υποθετικού αύριο
αναγνωρίζουμε το πρόσκαιρο
της ύπαρξης και κάθε έργου
και παραμένουμε δημιουργικοί
μέσα στα δευτερόλεπτα που μας ανήκουν

ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ

πολύ νέοι όλοι αποφασίσαμε
και να πεθάνουμε ακόμη
στον αγώνα για τ’ όνειρο
όταν όμως πέρασαν τα χρόνια
έσβησε άδοξα τ’ όνειρο
ενώ κάπως εμείς επιβιώσαμε

γυμνοί πια από όνειρα και αυταπάτες
μες στην πικρή αλήθεια της ζωής

ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΡΑΔΟΘΕΙ ΔΕΝ ΘΑ ΣΒΗΣΕΙ

έρχεται κάποτε ένα σούρουπο βαθύ
που η διαδρομή από τα δάχτυλα
ως το μολύβι και το λευκό χαρτί
περνάει από γκρεμούς και πειρασμούς
και πρέπει η φλόγα να υπερβεί
τη φοβερή αίσθηση της ματαιότητας
την κούραση από την περιπέτεια της ζωής
τις μνήμες που αχόρταγες σε κατακλύζουν

η φλόγα που με τρόπο εκπληκτικό
τηρεί την εντολή και ανάβει πάντα
φαίνεται ότι θα σβήσει μόνο
όταν σβήσει και η ίδια η ζωή

.

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ (2023)

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ

η λάβα που αναζητά διέξοδο
από τα έγκατα τη; γης
και κάποτε αιφνιδίως προκαλεί
την έκρηξη των ηφαιστείων
δεν είναι ένα απλό φυσικό φαινόμενο

το ανέκφραστο υπόγειο πάθος
αιώνες συσσωρεύεται και κοχλάζει
αιώνες ο ανεκπλήρωτος έρωτας
κατακαίει και ρευστοποιεί το χώμα
και κάθε χαμένο όνειρο
αναζητά απελπισμένα τη δικαίωση

να από τι αποτελείται η λάβα
που πρώτα εκτοξεύεται στον ουρανό
και ύστερα ως επίγειο ποτάμι
ασυγκράτητη πυρπολεί τα πάντα

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ

είναι χαμένη μάχη
αιφνίδια του θνητού
σύγκρουση με το πεπρωμένο

κραυγή και μουσική
επίκληση που αναπέμπεται
σε άδειο ουρανό

μάταιη απόπειρα
ισόβια εξόριστου
να επιστρέφει στην πατρίδα

είναι το αίμα τη: καρδιάς
που αρχαίος αλχημιστής
μετέτρεψε σε λέξεις

Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ

όπως ένα ωκεάνιο κύμα
ξεσπάει στην αμμουδιά
εισέβαλε σε κάθε κύτταρό μου
μια πρωτόγνωρη εφηβεία

σε κοίταζα βαθιά στα μάτια
κι εσύ μου μίλησες χαμόγελό)ντας
όμως το μόνο μαγεμένος που άκουγα
ήταν η μουσική στα χείλη σου

μπορεί επιτέλους κάποιος να μου πει
τι ακριβώς είναι ο έρωτας;

ΟΝΕΙΡΟ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΩΣ

γερμένο ανάλαφρα στα κάγκελα
βλέμμα στο βάθος τ’ ουρανού
ένα κορίτσι σε ψηλό μπαλκόνι
νότες που πήρε ο άνεμος
από τραγούδι εριστικό
για να συνθέσει
όνειρο μέσα στο φως

μαγεία κι ευλογία της γειτονιάς
απλή και οικεία
κι όμως απρόσιτη

ΕΚΣΤΑΤΙΚΗ ΚΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΗ

δυο γλάστρες μωβ στο απέναντι μπαλκόνι
μέσα στην γκρίζα μοναξιά του δρόμου
τόσο κοντά και τόσο απρόσιτε;
τα φωτεινά σου μάτια μου θυμίζουν
μια αγάπη εκστατική κι απελπισμένη

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΜΝΗΜΗ

με κυνηγούν φαντάσματα
στοιχειά διψασμένα για άγγιγμα
λαχτάρα και αίμα της καρδιάς
αναδύονται εκείνοι που αγάπησα
το σπίτι όπου μεγάλωσα
οι τόποι όπου έζησα
ζωντανές σκιές ανίκητες

κάποτε μ’ αγκαλιάζουν και φιλιόμαστε
λουζόμαστε στα δάκρυα μας

δάκρυα καυτά χαραγμένα στην πέτρα
το πεπρωμένο και η ιστορία του ανθρώπου

ΜΕ ΔΑΚΡΥ ΚΑΙ ΜΕ ΦΩΣ

τα όνειρά μας δεν πεθαίνουν
ποτέ δεν σβήνουν
γίνονται άνεμος μετά από μας
αποδημητικά πουλιά
κόκκινο σύννεφο στον ουρανό
ποιήματα και μουσική
και εισχωρούν στις φλέβες των παιδιών
τα μάτια τους φλογίζουν
και παραμένουν ζωντανά
όπως είχαν παραδοθεί σε μας
ακέραια με δάκρυ και με φως

Η ΠΙΚΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ

μισώ το ψέμα
δεν καταδέχομαι την αυταπάτη
ούτε όμως την αδράνεια

το ξέρω πια καλά
πως οι θυσίες ο ηρωισμός
ο ωραίος αγώνας
απ’ την αρχή είναι καταδικασμένο
κι αυτή του η φύση
τον κάνει ανθρώπινο
τον κάνει ακόμη πιο ωραίο

αγωνίζομαι λοιπόν σκληρά
ως την τελευταία μου πνοή
σ’ αυτό τον ωραίο χαμένο αγώνα

ΑΝ ΞΑΝΑΓΕΝΝΗΘΩ

να γίνω οπωροφόρο δέντρο
ή φτερωτό στο απέραντο γαλάζιο
ίσως πηγή με δροσερό νερό
για κουρασμένους- οδοιπόρους

δεύτερη φορά άνθρωπος δεν θέλω
την τόση οδύνη δεν αντέχω
το θέατρο αυτό του παραλόγου

καλύτερα λοιπόν ο αιώνιος ύπνος
ή κάτι που την άνοιξη ανθίζει
σαν άρωμα, σαν άγγιγμα ή χάδι

.

ΣΑΝ ΤΟΝ ΠΥΡΑΚΑΝΘΟ (2022)

σαν τον πυράκανθο

να μη φοβάσαι σκοτεινιά και κρύο
ν’ απλώνεις φωτεινά κλαδιά το καταχείμωνο

σαν τον πυράκανθο ν’ ανθίζεις με το ελάχιστο
λίγα να ζητάς πολλά να δίνεις
και με τα κοφτερά αγκάθια σου να προστατεύεις
τα λευκά άνθη τους φλογισμένους σου καρπούς

δίπλα στο χάδι της ελιάς και της ροδιάς
να είσαι εσύ το πάθος κι η αλήθεια της ζωής

δεν έφυγαν ποτέ δεν χάθηκαν

σούρουπο φθινοπωρινό
και στην απέραντη πλατεία
μια σιγανή βροχή
ψιθυρίζει μυστικά στα φύλλα
καθώς οι αγαπημένοι μου αναδύονται
στο χώμα κόκκινα λουλούδια
αστέρια φωτεινά στον ουρανό

τα χρόνια πέρασαν κι όμως
δεν έφυγαν ποτέ δεν χάθηκαν
πρωί και βράδυ ζουν στα μάτια μου
μεταγγίζουν στα δάκρυά μου φως
μουσική στη φωνή μου
με παίρνουν πάλι από το χέρι
και μου δείχνουν τον δρόμο
μια αιωνιότητα είναι η αγάπη

γυναίκα, 2

είσαι μοναδική
και είσαι χιλιάδες
μάνα πηγή της ύπαρξης
απαλό ένα χάδι
παρήγορη αγκαλιά
είσαι φίλη και αδερφή
χέρι συντροφικό
στις καταιγίδες της ζωής
είσαι το πάθος του έρωτα
και η ισόβια αγάπη
ταυτόχρονα πιστή κι αστάθμητη
σωτήρια και θανάσιμη
γοητευτικό ένα αίνιγμα
πλάσμα του μυστηρίου
αστραπή κάθε έμπνευσης
πνοή δημιουργίας

είσαι μοναδική
κι είσαι χιλιάδες
η πρώτη λεία κάθε βάρβαρου
το πρώτο θύμα κάθε δυνάστη
κι όμως η άνοιξη ανίκητη
ένα μαγικό φως στον κόσμο

ψίθυροι κι άρωμα θαλασσινό

ονειρική
η πόλη με το βραδινό της ένδυμα
προθήκες φωτισμένες σκοτεινές γωνιές
σοκάκια φιδοσέρνονται και χάνονται
εδώ κι εκεί σ’ άγνωστες γειτονιές
ψίθυροι κι άρωμα θαλασσινό
ένα ρίγος μια ανάσα ερωτική
διαπερνά μεθυστικά κάθε διαβάτη
μαγεύει και μαγεύεται

από την παραλία ως τα κάστρα
γίνονται όλα κρυψώνα μυστικό
φιλί και χάδι ατέλειωτο
αναστεναγμός

κάθε νύχτα η πόλη γεννάει τον έρωτα
που έρπει, εισχωρεί, κυριαρχεί
κι εκπνέει ξαφνικά το χάραμα

ο έρωτας

βουβοί
χωρίς μελάνι και χαρτί
τα είπαμε όλα
σε μια στιγμή
τα ζήσαμε όλα

τα μάτια σου βαθιά
μες στα δικά μου μάτια

το ξεχασμένο εκείνο άρωμα

και ξαφνικά συναντηθήκαμε
σε μια στροφή του δρόμου
αυθόρμητα απλώσαμε τα χέρια
μετά από τόσα χρόνια
δεν άλλαξες θα λέγαμε
αν έβγαιναν οι λέξεις απ’ το στόμα
και πάντα σ’ αγαπώ
χαθήκαμε για λίγο
ο ένας μέσα στα μάτια του άλλου

καθίσαμε μετά σ’ ένα παγκάκι
όπως σχεδόν μιαν άλλη εποχή
βουρκώσαμε αλλά δεν κλάψαμε
εισπνεύσαμε βαθιά
το ξεχασμένο εκείνο άρωμα
ενώ κάπου μακριά ακούσαμε
να παίζει το τραγούδι μας

χωρίσαμε ύστερα διατακτικά
μ’ ένα τρυφερό σπαρακτικό φιλί
γιατί ήταν ήδη νύχτα σκοτεινή
και πια δεν θα ξημέρωνε ποτέ

το μέγιστο

δεν μου φτάνουν τα ποιήματα
και άλλες λέξεις μαγικές
στου κόσμου όλες τις γλώσσες
ή τα τραγούδια, η κάθε μουσική
ούτε οι ωκεανοί μού φτάνουν
στην απεραντοσύνη τους
για να εκφράσουν την αγάπη
που πλημμυρίζει την καρδιά μου

θέλω τη λάμψη στα μάτια ενός παιδιού
καθώς απλώνει τα χεράκια του στον ουρανό

νικώντας τα χιλιόμετρα

όπως ο μαραθωνοδρόμος
νικώντας τα χιλιόμετρα
αυξάνει τον ρυθμό του
λίγο πριν τερματίσει
έτσι κι ο ασπρομάλλης ποιητής
ξεπερνάει τη ματαιότητα
όσα έχει ζήσει στην πορεία του
και σαν μικρό παιδί
έκθαμβος πάλι ανακαλύπτει
τα θαύματα και την οδύνη

και γράφει ολοένα γράφει
ολοένα βιβλία εκδίδει
να είναι η μουσική των λέξεων
ο δρόμος προς την τελική γραμμή
της ποίησης και της ζωής

.

ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ (2022)

44 ποιήματα για το φως

χρέος

χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγάπησαν
και ζήσανε την πίκρα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγωνίστηκαν
και ζήσανε την ήττα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ ονειρεύτηκαν
και ζήσανε τον εφιάλτη
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που περιφρονήσανε τον θάνατο
και πέθαναν
κι είναι νεκροί
κι ανθίζουν
και μυρώνουνε το χώμα

χρωστάμε μόνον
το φως του κόσμου

(1979)

ιχνηλατώντας το φως

σε μυστικά κλαδιά των άστρων
θ’ αναζητήσω ξέφτια από το φόρεμά σου
ιχνηλατώντας σκοτεινά μονοπάτια
με τα τυφλά μου μάτια θα τρυπήσω
τον μελανό πολτό της μοναξιάς

μια αιωνιότητα ανυπαρξίας
βυθισμένος στ’ απόνερα ενός πλοίου
που ‘χει πια χαθεί στον ορίζοντα
βυθισμένος στην τροχιά ενός άστρου
που ‘χει ήδη συρρικνωθεί στον αρχικό του πυρήνα

απρόσιτος μέσα στο μέσα μου
απρόσιτος στο πρώτο μου κύτταρο
απρόσιτος στη μελλοντική μου έκρηξη
απρόσιτος αναδύομαι και αγγίζω
την τελική διάσταση του χρόνου

υποθαλάσσια σήμαντρα
μετουράνιοι διάττοντες
ένας αστραφτερός ψίθυρος στις παρυφές της σιγής
φωτεινό προοιωνίζεται το φως

(1991)

Άφυτος, 2

είναι γλυκό το φως
αιώνες που ωρίμασε στην απουσία
και αναδύεται τώρα σε αρχαία ερείπια

αστράφτουν γύρω τα ταπεινά του κόσμου
φύλλα ζουζούνια αγριόχορτα
μια σαύρα ακίνητη στο πρόσωπο της πέτρας
σαν προσευχή η μοναχική γυναίκα
στον δρόμο που ανεβαίνει προς τα μνήματα
ανάμεσα σε ξαφνικά λιλά και κίτρινα

είναι γλυκό το φως
μετά το ατέλειωτο ταξίδι στο σκοτάδι
και η μικρούλα έρημη εκκλησιά
με το θαμπό της κόκκινο

(1997)

σαν να κρατάτε με τα χείλη μιαν αχτίδα φως

προφέρετε τις λέξεις απαλά
σαν να κρατάτε με τα χείλη μιαν αχτίδα φως
και σταθερά
σαν μια μπουκιά ψωμί στα δόντια,
ύστερα αφήστε τις να περιπλανηθούν στην ερημιά
για λίγο σ’ άγριες γειτονιές
κι εκεί που ζουν και μεγαλώνουν τα παιδιά στο χώμα
προφέρετε τις λέξεις απαλά
με τα δικά τους σχήματα,
με τις δικές τους μουσικές και εικόνες,
σαν να κρατάτε με τα χείλη μιαν αχτίδα φως
ή την ψυχή του ναυαγού
όταν μοναχική επιστρέφει στην πατρίδα.

(1998)

γαλάζιο βαθύ σαν αντίο

κι έμεινα μόνος
με το γαλάζιο έλεος
της τελευταίας στιγμής στα μάτια σου
γαλάζιο ωκεανός και σιωπητήριο
γαλάζιο που με γέννησε
με φώτιζε και με σκοτείνιαζε
που ακτινοβολούσε και φτερούγιζε
έμεινα μόνος με το βαθύ γαλάζιο
σαν αντίο στα μάτια σου
μητέρα

(1999)

καμιά φορά σαν δέντρο ή σαν πουλί

υπάρχει μέσα μου ένα φως.
καμιά φορά σαν δέντρο ή σαν πουλί
ή ξέφτι απ’ το γαλάζιο στο περβάζι σου.
υπάρχει μέσα μου ένα φως
που όλα τα ξέρει κι όλα τα αισθάνεται
μοναχικό που ταξιδεύει απ’ την αρχή του χρόνου
που αστράφτει μέσα στη μεγάλη νύχτα
και δεν παραδίδεται

(2002)

στις πράσινες κερκίδες τ’ ουρανού

το βλέμμα μου κι η καλοκαιρινή σιωπή
το απομεσήμερο κάτω απ’ τις λεύκες
ήχος ξερός των φύλλων στην πνοή του ανέμου
σαν αραιά χειροκροτήματα
στις πράσινες κερκίδες τ’ ουρανού

κι έπειτα, ξαφνικά, το κόκκινό σου φόρεμα
σημαία και λάμψη, εμβατήριο
συμπυκνωμένο φως
και η στιγμή με την κομμένη ανάσα της

(2007)

να γυρίζεις στο φως

ποτέ άλλοτε το πράσινο

δεν ήταν τόσο πράσινο
τόσο εκθαμβωτικά γαλάζιο το γαλάζιο

να γυρίζεις στο φως
σαν το μικρό παιδί
εκστατικά να ανακαλύπτεις
τα δέντρα και τη θάλασσα
ήχους και αρώματα
ένα χαμόγελο
θαύματα καθημερινά τριγύρω

να γυρίζεις στο φως
πρώτη φορά να είναι ωραίος
τόσο μεθυστικά ωραίος ο κόσμο

(2012)

εξόριστο φως

όχι μόνο στο χάραμα το φως
στ’ αγαπημένα μάτια
στο άγγιγμα ή το χαμόγελο

όχι μόνο το φως που αστράφτει
παντού με χίλιες λάμψεις
που απλώνεται με χίλια χρώματα

μα πιο πολύ το φως
που κρύβεται μες στην ψυχή
στο ξύλο και την πέτρα
το φως στο χώμα
σε υπόγεια μυστικά
το φως πέρα απ’ τις πύλες του Άδη

εκστατικά
λυτρωτικά σε αναζητώ
σε επικαλούμαι φως εξόριστο
πηγή της ύπαρξής μας
και πατρίδα μας

(2014)

γιατί το φως

υμνώ το φως
για να εξορκίσω το σκοτάδι
γιατί πίσω απ’ το κόκκινο
και το βαθύ γαλάζιο
κυλάει ένα ποτάμι θλίψης

υμνώ το φως
σαν χάδι στο παιδί
που ακόμα ελπίζει μέσα μου
σαν κάποια λύτρωση
απ’ τα πολλά μου τραύματα

υμνώ το φως
γιατί είμαι πλάσμα του βυθού
που απώλεσε τον ουρανό
και τον αναζητά
και τον επικαλείται απελπισμένα

υμνώ το φως
γιατί το φως πηγάζει μέσα μου
γιατί δεν έχω άλλη πατρίδα

(2017)

φως

χωρίς να ξέρω
από πού έρχομαι και πού πηγαίνω
χωρίς να ξέρω καν ποιος είμαι
βαδίζω μέσα σε πυκνή ομίχλη
μόνος και άστεγος
κάτω από ερείπια τ’ ουρανού
κι απορημένος ψιθυρίζω λέξεις
για ν’ ακούω τη φωνή μου
να συνοδεύει τον ήχο της βροχής
και το δυσοίωνο σφύριγμα του ανέμου

μέσα σ’ αυτό το αδιέξοδο
νιώθω μια λέξη μέσα μου να επιμένει
ν’ αστράφτει και να διαλύει την ομίχλη
μια λέξη οριστική και μονοσύλλαβη
να σβήνει κάθε πόνο

η λέξη απ’ την αρχή του χρόνου
που όλα τα εκφράζει κι όλα τα σημαίνει
και δίνει απάντηση σε κάθε ερώτημα

(2020)

.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ (2022)

συστατική επιστολή

κοίταξε με ίσια στα μάτια
σφίξε μου ζεστά το χέρι
μι όλη την παλάμη σου
και μίλησε μου στον ενικό
με το μικρό μου όνομα
καθαρά και ειλικρινά

μια θέση αν θέλεις στην καρδιά μου

ποιήματα του χειμώνα

ο άνεμος έδιωξε τα σύννεφα
έλαμψε ο ήλιος εκθαμβωτικά
τιμώντας το γαλάζιο τ’ ουρανού

συνεσταλμένα ένα-ένα τότε
χαμογέλασαν μαγικά τα ποιήματα
στο πρόσωπο ενός μικρού παιδιού
σ’ ένα γατάκι που απλώθηκε νωχελικά
στα μάρμαρα του κήπου
και στην ελιά που κρύβει τα σπουργίτια
μες στο απαλό της πράσινο

με το σύνθημα του ήλιου
αναδύονται στη γειτονιά
όλα τα μυστικά ποιήματα
κι αρχίζουν να λούζονται στο φως

τα αληθινά ποιήματα

όχι οι αρμονικές ωραίες λέξεις
σε σελίδες έντυπων ή ηλεκτρονικών βιβλίων
ποίημα είσαι εσύ γλυκό κορίτσι
που σκύβεις το κεφάλι και διαβάζεις
ποίημα είναι η φωνή και το χαμόγελό σου
στον δρόμο το ανάλαφρο περπάτημά σου
και οι απαλές καμπύλες στο κορμί σου

ο κόσμος όλος είναι πλημμυρισμένος
ποιήματα ζωντανά αληθινά
κι εμείς αποτυπώνουμε με λέξεις
μια ισχνή περιγραφή τους

βγείτε στον δρόμο και διαβάστε
πραγματικά απολαύστε
τα καθημερινά αυτά θαύματα
από το φως στα μάτια της
ως το ανθισμένο δέντρο στην αυλή
κι ένα πουλί που φτερουγίζει στον ουρανό

άνθη λευκά και άνθη κόκκινα

μ’ ένα εξαίσιο άρωμα
με τα εκθαμβωτικά τους χρώματα
από μια χώρα μακρινή του ορίζοντα
είδα τις κερασιές ν’ ανθίζουν
μες στο σκοτάδι ανίκητο
είδα το φως να αστράφτει

ήταν τόσο γλυκό αυτό το φως
πίσω απ’ το φως ένα άλλο φως
ατέλειωτο και μυστικό
σε κάθε λάμψη του
ριγούσε στο γαλάζιο ο χρόνος
έκανε ένα βήμα πίσω ο θάνατος

και μένουν τώρα οι λέξεις
ανίσχυρες μπροστά σε τόσο φως
μπροστά στη μουσική, την αρμονία εκείνη
καθώς με έκσταση φτερούγιζε η ψυχή
από τα μάτια ως το χαμόγελό της

πώς γίνεται

να έχεις έρθει τόσο αργά
κι όμως να νιώθω μέσα μου
ότι η ζωή μου μόλις τώρα αρχίζει

μόνον εσύ να ξέρεις τη σκιά
και κάθε αχτίδα φως στα μάτια μου

πώς γίνεται
σαν ρίγος να κυκλοφορείς στις φλέβες μου
να είσαι εσύ ο ήχος της φωνής μου
όλα τα κόκκινα στις ζωγραφιές της γης

πώς γίνεται
να έχει κρυσταλλώσει ο χρόνος
κι όλες οι μέρες να χαράζουν
τη μαγική στιγμή που θα σε ξαναδώ

πώς γίνεται
να τρέμω σαν παιδί
στην ερημιά και πάλι μυστικά
ν’ ανθίζει ο κόσμος
και να δακρύζω τώρα
που τα γράφω όλα αυτά

πώς γίνεται έτσι ξαφνικά
το θαύμα κάτι καθημερινό

ανυπόστατες φήμες

λένε
πως τα παιδιά της γειτονιάς μου
μεγάλωσαν και γέρασαν
και η παλιά μας γειτονιά ερήμωσε
με τις μουντζούρες να σημαδεύουν
τις βουβές εισόδους των σπιτιών

αύριο όμως πάλι
θα έρθουν όλοι από μακριά
με κοντά παντελονάκια
και σημαδεμένα γόνατα
και θα με φωνάξουν
να κατεβάσω τη λαστιχένια μπάλα
για να παίξουμε στην πλατεία
και να συνεχίσουμε
με χίλια δυο αυτοσχέδια παιχνίδια
στα πεζούλια και τα κεφαλόσκαλα

τα παιδιά της γειτονιάς μου
δεν μεγαλώνουν δεν πεθαίνουν
μένουν παιδιά για πάντα
έτοιμα να φωνάζουν να γελάσουν
με θαμπωμένα μάτια ν’ ανακαλύψουν
τον κόσμο και πάλι απ’ την αρχή

έτος πρώτο του ανθρώπου

τελικά λοιπόν ο κόσμος άλλαξε
αργά κι επώδυνα
όχι σε εκατό ή διακόσια
αλλά σε μερικές χιλιάδες χρόνια
κι από το θεωρείο του μέλλοντος
ιστορικοί και επιστήμονες
μελετούν πώς ακριβώς
μεταμορφώθηκε το αρπακτικό
κι εξαφανίστηκαν σταδιακά
πρωτόγονα ένστικτα και δοξασίες

ο κόσμος άλλαξε
μέσα από ωκεανούς αίματος
έφτασε σε μια μακρινή ακτή
η κάποτε ουτοπία έγινε πραγματικότητα
και στη διαδικασία της εξέλιξης
τον τρελό πίθηκο που ρήμαξε τη γη
για πρώτη φορά διαδέχτηκε ο άνθρωπος

.

Κασταλία πηγή (2022)
για το παιδί και την αθωότητα (1979-2021)

ένα παιδί

με το πρόσωπο κολλημένο στο τζάμι
κοιτάζω εκστατικά
πίσω απ’ τις στάλες της βροχής
ένα πολύχρωμο κόσμο

κρύβω μέσα μου ένα παιδί
με τις τσέπες γεμάτες μπίλιες
μέσα στον χειμώνα
ένα παιδί με δακρυσμένα μάτια
για το γατάκι του που πέθανε
για το λουλούδι που μαράθηκε
για όσους έφυγαν χωρίς επιστροφή

κρύβω μέσα μου ένα παιδί
με τρύπιο παλτό
που λαχταράει τα ζεστά κάστανα
τη γειτονιά και τους φίλους
την άνοιξη που θάρθει

κρύβω μέσα μου ένα παιδί
που δεν δέχεται
πως μπορώ να γελάω
όταν τη ίδια στιγμή κάποιος κλαίει

κρύβω μέσα μου ένα παιδί
απαρηγόρητο
που θάθελε να φτιάξει τη ζωή
στα μέτρα της καρδιάς του

1979

κασταλία πηγή

γαλάζιο σύννεφο
μικρό πουλί
δώρο της τύχης και της άνοιξης
σαν ινδιάνος ονομάζω το παιδί μου

ζεστή φωτιά
αρκούδας γούνα απαλή
ανθισμένο καλύβι σ’ ένα κόσμο ερημιάς
σαν εσκιμώος ονομάζω το παιδί μου

πρωινή δροσιά του χόρτου
φτερουγίζει στο μέτωπό του
η ανάσα του σαν κόκκινο μπαλόνι
υψώνει επίκληση στον ουρανό
με δέος η απεραντοσύνη
αγγίζει τα δυο του χρόνια

κι εγώ ισοβίτης από τοίχο σε τοίχο
τα βήματά μου που μετρούσα
λούζομαι τώρα στις μυστικές του λέξεις
με τα νύχια στην πέτρα ζωγραφίζω το φως

1986

Όταν πεθαίνει ένα παιδί, 1

αβιταμίνωση
είναι όρος των στατιστικών δελτίων
η πείνα εξωραϊσμένη
αποπροσωποποιημένη
όπως θα τόνιζε και κάποιος διανοητής
λέξη χωρίς εικόνα

ένα παιδί είναι μονάκριβο
ένα παιδί πεθαίνει κάθε δευτερόλεπτο
με την κοιλιά πρησμένη
μάτια που δεν χωράνε πια στις κόγχες τους
σε χώρες που ονομάζονται εξωτικές
πεθαίνει στο κατώφλι του σπιτιού μου

όταν πεθαίνει ένα παιδί
πέφτει βαθύτατο σκοτάδι το ξημέρωμα
βρέχει μεγάλα δάκρυα λαμπερά
πέτρινα γίνονται τα φύλλα και τα δέντρα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
ταράζεται ο ύπνος των αρχαίων νεκρών
κι από τη γη αναδύονται τα πρόσωπά τους
ενώ σαν χάλκινο πουλί
ο άνεμος τοξεύεται στο χώμα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
οι λέξεις κι οι φωνές συντρίβονται
τριγύρω ο κόσμος καταρρέει

1997

επικίνδυνα έως απαράδεκτα αθώος

ο καλοκαιρινός μου ίσκιος
μακρύς, λεπτός κι αγέρωχος
ούτε μια μέρα πάνω απ’ τα δεκαοχτώ

αν το παιδί πράγματι είχε πει
ο βασιλιάς είναι γυμνός
μετά την πρώτη έκπληξη
τον πρώτο ίσως θαυμασμό και φθόνο
θα επέπιπτε ως είθισται η εξουσία
με τους λακέδες και τις πόρνες της
να το κατασπαράξει

ως είθισται αιώνες τώρα

καμία έκπληξη λοιπόν
όταν καλείται η αθωότητα να απολογηθεί
καμία έκπληξη όταν δοξάζεται η ατιμία
ούτε ίχνος παραπόνου
γι’ αυτά και τα χειρότερα
να βλέπουμε μονάχα και να ξέρουμε
και να μην επιτρέπουμε την αυταπάτη

και να κρατάμε ακέραια
στο στήθος μας την έκρηξη

ο καλοκαιρινός μου ίσκιος
μακρύς, λεπτός κι αγέρωχος
ούτε μια μέρα πάνω απ’ τα δεκαοχτώ

1997

Λάμπουν σαν δάκρυα τα Χριστούγεννα

ένας μικρός χριστός γεννιέται πάλι αύριο μόνος στον
κόσμο ένας μικρός χριστός που ζωγραφίζει θαμπά
στο τζάμι δέντρα για τα παιδιά καράβια για τα όνειρα
ένα παραμύθι της αγάπης για τους απελπισμένους
παραμονή και τα χιλιάδες φώτα της πλατείας
στα μάτια του λάμπουν σαν δάκρυα

1999

βόλτα στις ράμπλας τ’ ουρανού, 3

αργά χθες βράδυ ξαφνικά μες στην ομίχλη, είδα
στις ράμπλας τ’ ουρανού λουλούδια και μικρά πουλιά
μάτια να λάμπουν. κι ένα αρχαίο φιλόλογο
και πάλι όρθιο να διδάσκει άγνωστα κείμενα σαν
υποσχέσεις ή αινίγματα. χαμογελούσε κι έγραφε,
στα δάχτυλά του έλιωνε η κιμωλία του χρόνου κι
απ’ τ’ ανοιχτά παράθυρα οι έφηβοι είχαν ήδη
δραπετεύσει και ταξίδευαν. αργά χθες βράδυ ξαφνικά
είδα στον μαυροπίνακα του τίποτα για πάντα αμετάφραστη
τη λέξη ελευθερία

2002

μοναχικό παιδί κάτω απ’ το δέντρο

ένας πολύχρωμος χαρταετός που υψώνεται
κι αστράφτει μαγικά πάνω απ’ τα κάστρα
με ήχους φυσαρμόνικας, με μακρινές φωνές
σχεδόν που αγγίζει κάποτε τον ουρανό
κι ύστερα χάνεται αργά μες στην ομίχλη
ύστερα στροβιλίζεται και πέφτει
πέφτει, σκαλώνει, σκίζεται
χάνει τα χρώματα και χάνει τα στολίδια του
πάνω στα αιχμηρά κλαδιά του χρόνου

αυτό είναι η μνήμη

ένα μοναχικό παιδί κάτω απ’ το δέντρο
βουβό και δακρυσμένο να κοιτάζει

2010

αιωνιότητα

είμαι στα δώδεκα μου χρόνια
και κάτω απ’ το μπαλκόνι μου
απλώνεται η πλατεία
με χίλια δυο αυτοσχέδια παιχνίδια
μια ανοιχτή αγκαλιά
και μια αιωνιότητα

στα μέγαρα τριγύρω
σκορπίζει αχτίδες ο ήλιος
με κρότο ανοίγουν τα παντζούρια
για να χαμογελάσουν τα παράθυρα
ακούγονται φωνές παιδιών
πατίνια και ποδήλατα
το ανοιξιάτικο ξημέρωμα
ηχεί στα καλντερίμια
μοσκοβολάει στο χώμα

όλα είναι σπίτι, φίλοι, γειτονιά
το αύριο είναι τώρα
κι όλα είναι φως

2014

ατύχημα στο δάσος των λέξεων

ανάμεσα στους εξαίσιους στίχους
που συνθέτουν με ευωδιές και χρώματα
εδώ κι εκεί τ’ αγριολούλουδα
ένας αρκούδος κι ένα μωβ χελιδονάκι
έπαιζαν κάποτε χίλια δυο παιχνίδια
αγαπούσαν το λιβάδι με τη λιμνούλα
και τον απέραντο ουρανό

τους μαγνήτιζε όμως στο βάθος
το σκοτεινό δάσος των λέξεων
και θέλησαν να το εξερευνήσουν
να ρωτήσουν πώς και γιατί
ν’ ανακαλύψουν τα πανάρχαια μυστικά του

και τότε
σαν να ξύπνησαν από όνειρο
ή να υπέκυψε στη γνώση
η εκθαμβωτική τους αθωότητα
μεταμορφώθηκαν σε ανθρώπους

κι έπεσε απ’ τις λέξεις
μια θλίψη ασήκωτη στα μάτια τους

2018

τα τρία μαγεμένα χρόνια σου

για την Κανδιανούλα

σαν ανθισμένο δέντρο
μπαίνεις κάθε πρωί στο σπίτι μας
σκορπίζοντας παντού την άνοιξη

κρύβεις με το χαμόγελό σου
τα βιβλία στα ράφια
προβάλλεις ξαφνικά στον υπολογιστή
κάθεσαι δίπλα στην οθόνη
και με κοιτάζεις σοβαρά
σαν να μου κλείνεις μυστικά το μάτι
απλώνεις τα παιχνίδια σου τριγύρω
τρέχεις χοροπηδάς
γεμίζεις τον μεγάλο χώρο
με τις φωνές, τις ζαβολιές
με τις μισές και τις ολόκληρες λεξούλες σου

θαύμα μικρό
που ολοένα μεγαλώνεις
και μας αφήνεις σιωπηλούς
εκστατικούς
είσαι πάντα μαζί μας
στα μάτια και στη σκέψη μας
και πάντοτε μας λείπεις

όπως μας λείπουν οι άγγελοι
κι όπως τα παιδικά μας χρόνια

2018

δακρύζει η γνώση

είναι αδιέξοδη
είναι καταθλιπτική
κι όμως όλοι αγωνίζονται να την κατακτήσουν

όσο όμως πιο πολύ κανείς βυθίζεται
στον ωκεανό της γνώσης
τόσο πιο έντονα νοσταλγεί την αθωότητα
εκστατικά κοιτάζει τα παιδιά
που τόσο απλά, τόσο φυσιολογικά
απολαμβάνουν το ανεκτίμητο αγαθό
που εκείνος έχει στερηθεί για πάντα

η γνώση όλου του κόσμου
δακρύζει
μπροστά σ’ ένα παιδικό χαμόγελο

2021

.

ΑΝΩΝΥΜΟΙ (2021)

ανώνυμοι

είμαστε όλοι ανώνυμοι
άμμος που σκορπίζει ο χρόνος
στην έρημο του κόσμου

στιγμιαίες λάμψεις
φτερουγίσματα
προσωρινή απόδραση
από το τίποτα στην αυταπάτη

ζούμε τα δευτερόλεπτά μας
σ’ ένα περίπλοκο οικοδόμημα
επινοούμε θρησκείες και θεούς
μήπως και παρηγορηθούμε
για την αφόρητη αλήθεια του πεπρωμένου

είμαστε όλοι ανώνυμοι
εναλλασσόμενες σκιές της ύπαρξης
φαντάσματα σε θέατρο του παραλόγου

αισιόδοξος

όπως εκείνος που σφυρίζει
έναν χαρούμενο σκοπό μες στο σκοτάδι
που απλώνει ένα χέρι
σ’ έρημους δρόμους
ή ανάβει ένα φως
σε λάμπα καμένη από καιρό

κι όπως εκείνος που επιμένει
να γράφει πάνω στο νερό
που παραπατάει συχνά
αλλά δεν πέφτει στον γκρεμό

αισιόδοξος όπως εκείνος που φοβάται
μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα
αλλά σηκώνει το κεφάλι
και αντικρίζει πίσω απ’ τις κάννες
ένα πουλί να φτερουγίζει στον ουρανό

δακρύζει η γνώση

είναι αδιέξοδη
είναι καταθλιπτική
κι όμως όλοι αγωνίζονται να την κατακτήσουν

όσο όμως πιο πολύ κανείς βυθίζεται
στον ωκεανό της γνώσης
τόσο πιο έντονα νοσταλγεί την αθωότητα
εκστατικά κοιτάζει τα παιδιά
που τόσο απλά, τόσο φυσιολογικά
απολαμβάνουν το ανεκτίμητο αγαθό
που εκείνος έχει στερηθεί για πάντα

η γνώση όλου του κόσμου
δακρύζει
μπροστά σ’ ένα παιδικό χαμόγελο

η μηχανή του χρόνου

το άγγιγμά σου καταργεί τη μνήμη
κάθε χαρά και κάθε θλίψη
κι αποκαλύπτει έναν απέραντο ουρανό

είσαι η μηχανή του χρόνου.
που μαυρίζει τα μαλλιά πυρώνει το αίμα
και με ξαναγυρίζει στα δεκαοχτώ μου χρόνια

πυροδοτεί έναν εκρηκτικό μηχανισμό
κατεδαφίζει τις συμβάσεις
για να ανθίσει στα συντρίμμια τους
ένα κόκκινο μεθυστικό λουλούδι

όλα τελειώνουν κάποτε

το ανεπαίσθητο άρωμα της προσμονής
τα βήματά της στη γωνιά του δρόμου
ένα τρέμουλο στα γόνατα
η απόλυτη εγκατάλειψη στην αγκαλιά του

όλα τελειώνουν κάποτε
στα μάτια η εξαίσια λάμψη
στα χείλη ή στο μολύβι
η μεγάλη αγάπη
το κάθε τι που ήταν για πάντα

όλα φθείρονται
όλα προδίδονται
όλα τελειώνουν κάποτε

και μένει απορημένη
βουβή και δακρυσμένη
πάνω από τα ερείπια
η ψυχή
μονάχα αυτή
που πίστεψε βαθιά
κι αρνείται απελπισμένα
τη νομοτέλεια του θανάτου

το θέατρο του παραλόγου

οι απόκληροι
που γεννιούνται καταδικασμένοι
και χάνονται νωρίς
χωρίς καμία ευκαιρία στη ζωή

οροσειρές αδικίας
ωκεανοί δακρύων

οι ευτραφείς πομπώδεις ιερείς
που υμνούν έναν πανάγαθο
ένα παντοδύναμο θεό
σε μεγαλοπρεπείς ναούς

το αιχμάλωτο πλήθος που καταπίνει
το τεράστιο ψεύδος
ως καταφύγιο από χιλιάδες φόβους
και κυρίως τον φόβο του θανάτου

κι όσοι στην ερημιά απελπισμένοι
από το θέατρο αυτό του παραλόγου
γράφουν μάταιες λέξεις και δακρύζουν

η τάξη αυτού του κόσμου

όπως το πρώτο χάραμα την άνοιξη
παράφορη κάποτε θα ξαναζήσουμε μια νιότη
και θα πιστέψουμε ολόψυχα στην ουτοπία
σε κάθε όνειρο ιδανικό κι απρόσιτο

οι τυχεροί από μας θα πέσουν
στο πρώτο βήμα της πορείας
απελπιστικά περήφανοι και αθώοι
χωρίς ποτέ να υποπτευθούν
τι ψέμα δολοφονικό
κρύβεται στο βάθος του ορίζοντα

όσοι δεν καταδεχθούν την αυταπάτη
στην ερημιά θα επιβιώσουν
μ’ ένα αγιάτρευτο τραύμα στο στήθος
όπως είναι η τάξη αυτού του κόσμου
και το δικό τους πεπρωμένο

χαμογελάνε μελαγχολικά οι θεοί

προσφέρουμε τα πάντα χρόνια τώρα
για μια μικρή επιστροφή
να μας επιτραπεί να βάλουμε και πάλι
τα μαγικά γυαλιά μιας πρώτης νιότης
σε χρώμα πράσινο ή βαθύ γαλάζιο

αν και το ξέρουμε καλά
πως δεν υπάρχει αντάλλαγμα
κι από την αθωότητα
είμαστε εξόριστοι για πάντα

ίσως γι’ αυτό στον Όλυμπο απέναντι
τις μέρες που σε εκπληκτική διαφάνεια
οι χιονισμένες κορυφές του
σχεδόν αγγίζουν τον ουρανό
βλέπουμε τους δώδεκα θεούς
να χαμογελάνε μελαγχολικά

σαν να ζητάνε εκείνοι
τη δική μας επιείκεια

.

ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ (2020)

φαντάσματα

ευγενικέ αναγνώστη πρόσεχε
όπως σ’ ερειπωμένους πύργους
χαμένους μέσα στην ομίχλη
ανάμεσα σ’ αυτούς τους στίχους
κυκλοφορούν φαντάσματα
που σέρνουν πίσω τους βαριά
τις αλυσίδες του ανεκπλήρωτου

φαντάσματα της νιότης και του έρωτα
ιδανικών και ονείρων
μιας κάποιας φευγαλέας ευτυχίας

κι ακόμα πρόσεχε γιατί δεν ξέρεις
αν το χαμόγελό τους είναι δάκρυ
κι όταν απλώνουν χέρια αόρατα
πόσο σφιχτά θα σ’ αγκαλιάσουν

φαντάσματα ποιήματα με λέξεις μυστικές
περιπλανιούνται μες στο φως
σε γειτονιές παλιές λησμονημένες
αναζητώντας όσα αγάπησαν
και ίσως κάποτε αλώσουν την ψυχή σου

η σκληρή εντολή

να γνωρίζεις την ισόβια εντολή
να γνωρίζεις τον προορισμό σου
να κοιτάζεις κατάματα το θηρίο
και να γράφεις στο κελί σου ποιήματα

να ξέρεις ότι όλα είναι μάταια
να καταθέτεις γυμνή την ψυχή σου
να προφέρεις ηδονικά τις λέξεις
και να επιδιώκεις μια ανέφικτη τελειότητα

όχι για αραχνιασμένα ράφια βιβλιοπωλείων
όχι για τον έπαινο και την ιστορία
να γράφεις για σένα
γι’ αυτό που είσαι και που δεν αλλάζει
ίσως έτσι ν’ αγγίζεις και τ’ αδέρφια σου

τα τραύματα που ματώνουν και πονάνε
είναι η δωρεά σου
να είσαι ευγνώμων
και να γράφεις στο κελί σου ποιήματα

αινίγματα του χρόνου

πότε και πού και πώς
το καλοκαίρι είναι μια αιωνιότητα;

μα όταν είσαι ερωτευμένος
στα δεκαοχτώ σου χρόνια
σ’ ένα καφενεδάκι πλάι στη θάλασσα

γιατί βεβαίως ο έρωτας είναι για πάντα
και η εφηβεία ατέλειωτη
όπως ο ήλιος στη χρυσή αμμουδιά

κι εκεί όλοι βρισκόμαστε από τότε

η κορυφαία στιγμή

η τυχαία συνάντηση
η ανεξήγητη έλξη
τα βλέμματα το άγγιγμα
το ναι στα μάτια της
το πρώτο φιλί μέσα στον κόσμο
στην αρχή διατακτικό
απαλό και τρυφερό
και βαθμιαία διψασμένο
παθιασμένο αχόρταγο

μετά αυτή την κορυφαία στιγμή
τα υπόλοιπα είναι απλώς
η γνωστή ρυθμική γυμναστική

σπίτια παλιά

παραθυρόφυλλα κλειστά
ξεθωριασμένα
κάποτε κόκκινα
σπασμένα κεραμίδια
και από την καμινάδα
αχνά μια θλίψη να αναθρώσκει
μια παγερή ερημιά

καθώς θυμούνται ακόμη σιωπηλά
εκείνους που πολύ αγαπήθηκαν
και από χρόνια έχουν φύγει
φωνές παιδιών μέρες γιορτής
σαν ρίγος ένα χνώτο ανθρώπινο

σπίτια παλιά
που τώρα κατοικούνται από τη μνήμη
από μια λάμψη αδιόρατη
έναν βαθύ ανέκφραστο λυγμό

δικαιοσύνη, 2

οι κατηγορίες είναι σοβαρές
αλλά άγνωστες
το δικαστήριο άτεγκτο
αλλά αόρατο
η καταδίκη αμείλικτη
σε βάρος των παιδιών

ποιος φιλοτέχνησε τον ωραίο διάκοσμο
για τις στυγερές δολοφονίες
και παραμένει βουβός θεατής
μπροστά στο μαρτύριο των αθώων;

κραυγή θανατοποινίτη
λίγο πριν την εκτέλεση

στα νύχια σαρκοβόρων

οι ωραίοι στίχοι
τα εμπνευσμένα ποιήματα
σε κάθε γλώσσα και εποχή
δεν άλλαξαν ούτε μια λέξη
στη δολοφονική ιστορία του κόσμου
και στα μελλοντικά σενάρια φρίκης

από την πιο ταπεινή καλύβα
ως τα βασιλικά ανάκτορα
και ως τις εσχατιές του σύμπαντος
νόμος υπήρξε και θα είναι πάντα
η δύναμη, η βία, η εξουσία
ενώ η ποίηση θα προσθέτει
την παρήγορη πινελιά ομορφιάς
και θα αναπέμπει
μία ψευδαίσθηση ελευθερίας

στα νύχια και τα δόντια σαρκοβόρων
είμαστε καταδικασμένοι ν’ ανασαίνουμε
στα νύχια και τα δόντια σαρκοβόρων
γράφουμε και ονειρευόμαστε

αθανασία

πέθανα και ξαναγεννήθηκα
χίλιες φορές ως τώρα
σε διάφορες χώρες κι εποχές
μίλησα πολλές γλώσσες
αγάπησα τον άνθρωπο
σε κάθε χρώμα και μορφή
έζησα άπειρες παραλλαγές
στην περιπέτεια της ύπαρξης

κι όλα όσα έζησα και έμαθα
από τον ανεξάντλητο ωκεανό
βρίσκονται κάπου μέσα μου ανεξίτηλα
μα δεν θυμάμαι τίποτα απολύτως
γιατί θα ήτανε για μένα αδύνατον
ν’ αντέξω τόση έκσταση και τόσο πόνο
τη γνώση γενεών και αιώνων

έτσι λοιπόν εκεί που γράφει θάνατος
εγώ διαβάζω αναγέννηση
και πίσω από κάθε τάφο
βλέπω ν’ ανθίζει ένα λουλούδι
όταν τελειώνει γνωστή μια περιπέτεια
πέφτουν ξανά τα ζάρια
κι αρχίζει μια περιπέτεια άγνωστη
σαν πάνω σε άγραφο χαρτί

.

Η ΛΕΣΧΗ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ Ή ΓΑΛΑΖΙΑΣ ΑΛΕΠΟΥΣ (2020) 

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

είμαι ένας Σάυλωκ παράξενος
σας δίνω την ψυχή μου δώρο
και παίρνω τη δική σας την ψυχή
προσάναμμα μιας φωτιάς πάντα καινούριας

—Η Βικτωρία έδωσε τα ποιήματά σου στους μαθητές της, μου είπε
στο τηλέφωνο ο Ανδρέας. Δεν θα σου πω πόσο τους άρεσαν, μίλησε
καλύτερα με εκείνη.
—Δεν μπορώ να σου περιγράφω πόσο τους άρεσαν, μου είπε η
Βικτωρία και πάλι στο τηλέφωνο λίγη ώρα αργότερα. Θα αφήσω εκείνους
να σου το δείξουν στην εκδήλωση που έχουμε οργανώσει. Ελπίζω να
έρθεις μαζί με τη Σοφία.
Ήταν κάτι που δυσκολεύτηκα να πιστέψω. Τεράστια έκπληξη και
μυστήριο μαζί. Καταρχήν, δεν νόμιζα ότι η Βικτωρία αγαπούσε ιδιαίτερα την ποίησή μου ή ότι συμπαθούσε καν εμένα τον ίδιο. Τόσοι και τόσοι
καθιερωμένοι ποιητές υπάρχουν, παλιοί και νεότεροι, γιατί να δώσει τα
δικά μου ποιήματα στους μαθητές της; Και τι θα καταλάβαιναν οι εργαζόμενοι άνδρες και γυναίκες από εικοσιπέντε ως εξήντα πέντε χρόνων, που είχαν περάσει δια πυρός και σιδήρου στη ζωή τους και μόλις τώρα τους δινόταν η δυνατότητα στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας να πάρουν το απολυτήριο του γυμνασίου; Ίσως να είχαν ακούσει κάποτε για τον Σολωμό ή τον Καβάφη, δεν είχαν όμως καμία απολύτως εξοικείωση με τη σύγχρονη ποίηση. Κάτι που βεβαίως θεωρούσα απαραίτητο για να καταλάβει κανείς, να εκτιμήσει και να απολαύσει την ποίηση.
Με αυτές τις σοβαρές επιφυλάξεις, ενημέρωσα τη Σοφία και ξεκινήσαμε να βρούμε το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας για να παρακολουθήσουμε την εκδήλωση. Ήταν κάπου στην Εθνικής Αμύνης. Φτάσαμε, ανεβήκαμε τις σκάλες και οδηγηθήκαμε σε μια κατάμεστη αίθουσα. Εκεί γνωριστήκαμε με τη συμπαθητική διευθύντρια και είδαμε τη Βικτωρία, φωτεινή και κεφάτη, αξιαγάπητη, να συντονίζει τα πάντα. Λες και είχε μεταμορφωθεί από απλή φιλόλογος σε ένα πλάσμα περίπου μαγικό.
Μετά από σύντομους προλόγους και παρουσιάσεις, εικοσιπέντε μαθητές, καθισμένοι σε τραπεζάκια που είχαν σχηματίσει ένα μεγάλο Π,
άρχισαν να διαβάζουν, ο καθένας από ένα ποίημα μου της απόλυτης επιλογής του. Και τα διάβαζαν καλά, με δυνατή φωνή, χωρίς κόμπιασμα και λάθη, με ελεγχόμενη συγκίνηση. Ενώ οι συμμαθητές τους στο ακροατήριο άκουγαν βουβοί κι αθόρυβοι και, κατά διαστήματα, ξεσπούσαν σε χειροκροτήματα.
Εγώ παρακολουθούσα προσεκτικά και δυσκολευόμουν να πιστέψω,
αυτή τη φορά αυτό που έβλεπα. Ομολογώ ότι κάπου μέσα μου καμάρωνα αλλά η αμηχανία μου υπερίσχυε σαφώς. Αυτή η αμηχανία χτύπησε κόκκινο στο τέλος της εκδήλωσης. Όταν άρχισαν να έρχονται ένας-ένας αρκετοί μαθητές, ώριμοι άντρες και γυναίκες, για να μου πουν πόσο σημαντικό για κείνους ήταν το ποίημα που διάβασαν και να μου σφίξουν το χέρι ή να μου κρατήσουν και τα δύο χέρια. Μια αναγνώστρια μου είπε, μάλιστα, «αυτό το ποίημα είναι η ζωή μου», ενώ μια άλλη με κοίταζε με δάκρυα στα μάτια. Ενώ εγώ ψέλλιζα ένα «χαίρομαι» ή ένα «ευχαριστώ» και τους ανταπέδιδα τη χειραψία με ένα χαμόγελο ή και ένα χτύπημα στην πλάτη.
«Άσε τα περί αμηχανίας», άκουσα μέσα μου να με ειρωνεύεται ο κυνικός εαυτός μου, «καμαρώνεις σαν το γύφτικο σκεπάρνι». Ε, ναι, καμάρωνα μέσα στην αμηχανία μου και ενώ διερωτόμουν αν είχα κοκκινίσει ύστερα από τόσα χρόνια. Δεν τόλμησα όμως να ρωτήσω τη Σόφια.
Τα υπόλοιπα, ερωτήσεις, απαντήσεις, αμοιβαίες ευχαριστίες και τα
παρόμοια, δεν διέφεραν ουσιαστικά από τα καθιερωμένα και δεν έχουν
ιδιαίτερη σημασία. Σημασία έχει το γεγονός ότι η συναισθηματική αυτή
κορύφωση, η συγκλονιστική εμπειρία άλλαξε την άποψη και την οπτική μου για την ποίηση. Με την εξαίρεση ποιημάτων εσκεμμένα δυσνόητων, που κι εγώ ο ίδιος συχνά δεν καταλαβαίνω, το πρωταρχικό στοιχείο δεν είναι η εξοικείωση με την ποίηση, είναι ο δεκτικός άνθρωπος με την ανοιχτή καρδιά. Στην ανοιχτή καρδιά των ταλαιπωρημένων από τη ζωή ανθρώπων είχαν επέμβει τα ποιήματά μου με τα εκπληκτικά αυτά αποτελέσματα. Και όχι μόνο τα δικά μου βέβαια αλλά πιθανότατα και άλλων ποιητών, αν δινόταν στους μαθητές η ευκαιρία να τα διαβάσουν.
Φεύγοντας από το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας με μια αίσθηση ευφορίας κι ενώ κρατούσα σφιχτά το χέρι της Σοφίας που συνέχιζε να με μακαρίζει, μου ήρθαν στον νου οι στίχοι τού πρόωρα χαμένου ποιητή και φίλου Ανέστη Ευαγγέλου. «Είναι πολλά τ’ αδέρφια μου, δεν είμαι μόνος».

.

ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΠΗΧΤΕΣ ΣΤΑΓΟΝΕΣ (2019)

ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ

τολμάς
ν’ αφήσεις την πόρτα σου ανοιχτή
και όταν νιώθεις το καυτό του χνώτο
τολμάς και πάλι
να κοιτάξεις το θηρίο στα μάτια

συχνά αδιάφορο εκείνο φεύγει
άλλοτε όμως ξαφνικά
σ’ αρπάζει
με νύχια κοφτερά και δόντια
πίνει αχόρταγα
για να σ’ αφήσει λίγο μετά
εκστατικό και εξουθενωμένο

ποίημα ονομάζονται
οι κόκκινες πηχτές σταγόνες
που κάποτε γλιστράνε
και πέφτουν στο χαρτί

ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΔΕΟΥΣ

τα ποιήματα που ανθίζουν γύρω μας
εκείνα που δεν γράφονται
και δεν προφέρονται
τα ποιήματα που βλέπουμε
και σπάνια αναγνωρίζουμε
σπάνια ακούμε την εξαίσια μουσική τους
μας προκαλούν
να επιχειρήσουμε το αδύνατον

κι εμείς πιστοί στην προαιώνια εντολή
χαράζουμε ίχνη τους στο χαρτί
με δέος συνθέτουμε θαμπός εικόνες
εκστατικοί
μπροστά στη μυστική αλήθεια των θαυμάτων

ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ανάμεσα στους εξαίσιους στίχους
που συνθέτουν με ευωδιές και χρώματα
εδώ κι εκεί τ’ αγριολούλουδα
ένας αρκούδος κι ένα μωβ χελιδονάκι
έπαιζαν κάποτε χίλια δυο παιχνίδια
αγαπούσαν το λιβάδι με τη λιμνούλα
και τον απέραντο ουρανό

τους μαγνήτιζε όμως στο βάθος
το σκοτεινό δάσος των λέξεων
και θέλησαν να το εξερευνήσουν
να ρωτήσουν πώς και γιατί
ν’ ανακαλύψουν τα πανάρχαια μυστικά του

και τότε
σαν να ξύπνησαν από όνειρο
ή να υπέκυψε στη γνώση
η εκθαμβωτική τους αθωότητα
μεταμορφώθηκαν σε ανθρώπους

κι έπεσε απ’ τις λέξεις
μια θλίψη ασήκωτη στα μάτια τους

ΜΑΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

σε κάθε χρώμα κρύβεται ένας στίχος
σε κάθε ζωγραφιά ένα ποίημα

οι λέξεις ακτινοβολούν
συνθέτουν μια εξαίσια μουσική
μια εικόνα μαγική
στις παρυφές του ονείρου

σε κάθε χρώμα
και σε κάθε ζωγραφιά
κρύβεσαι εσύ

ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ

το πλοίο που δεν σήκωσε άγκυρα
ένα τρένο που έμεινε για πάντα στον σταθμό
όσα ποτέ μας δεν γνωρίσαμε
πέρα από τους ορίζοντες

θάλασσες και βουνά
και πολιτείες μυθικές ονειρεμένες
με τους μεγάλους δρόμους
κάτω απ’ τ’ άστρα

τα χρώματα, τις μουσικές
όσα δεν θάμπωσαν
δεν μέθυσαν την άπληστη ψυχή μας
τα μαγικά εκείνα δάχτυλα
που δεν αγγίσαμε ποτέ

όλα τα άγνωστα
τα προαιώνια μυστικά και θαύματα
εκστατικά πάντα αναδύονται
στα φωτεινά σου μάτια

αυτό το φως είναι το τέλος
και η αρχή του κόσμου
και το δικό μου ατέλειωτο ταξίδι

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΟΝΕΣ

γυναίκες μέσης ηλικίας στην καφετερία
μόνες
καλοντυμένες με ριχτά φορέματα
που κάτι λίγο αναδεικνύουν
και κάτι κρύβουν λίγο περισσότερο

γυναίκες χειραφετημένες, δυνατές
ακόμα ελκυστικές
γυναίκες μόνες
γυναίκες που θυμούνται, ελπίζουν, συζητούν
περήφανες γυναίκες που χαμογελούν
ευθυτενείς
μπροστά σε αστραφτερά σερβίτσια
με μια αδιόρατη σκιά στα μάτια

γυναίκες μέσης ηλικίας στην καφετέρια
μόνες
στο σπίτι μόνες
μ’ άλλες γυναίκες μόνες

κάπου μακριά δακρύζει
ένα λησμονημένο όνειρο

ΚΑΙ ΟΜΩΣ

μέσα στα ερείπια
πάνω στους τάφους
κόκκινες και γαλάζιες σημαίες
θ’ ανεμίσουν
η άνοιξη εκθαμβωτικά
και πάλι θα χαμογελάσει

και όμως
οι νέοι και πάλι
θ’ ανακαλύψουν τις ξεχασμένες λέξεις
εκστατικά
θα τις προφέρουν
με την ίδια ελπίδα
την ίδια πάντα βεβαιότητα

και όμως
μέσα απ’ τις στάχτες
ανίκητη η ζωή
θα πάρει και πάλι
τον προαιώνιο δρόμο της
σαν να ’ναι η πρώτη φορά
σαν τίποτα
να μην έχει προδοθεί
τίποτα
να μην έχει χαθεί για πάντα

.

ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΔΕΟΥΣ (2018)

Επιλεγμένα Ποιήματα 1966-2017

ποιητής

εγώ δεν γράφω στίχους
δεν τραγουδάω
σαν προαιώνιος κατακλυσμός
κλονίζω τα ίδια φράγματα
σαν την πανούργα θάλασσα
κατατρώω τον ίδιο βράχο
σαν πεισματάρης γύφτος
δουλεύω το ίδιο φυσερό
ανάβω την ίδια φλόγα
κολλάω αφίσες με το σάλιο μου
σκίζω στολές
τσακίζω αλύπητα παράσημα
χορεύω στις ανύποπτες πλατείες σας
μπερδεύω τους λογαριασμούς σας
ανοίγω το κλουβί να φτερουγίσετε

αδειάζω ένα τσουβάλι ζωγραφιές στα πόδια σας

O Μεθυσμένος ακροβάτης  (1979)

.

ΑΠΟ ΤΟ ΤΙΠΟΤΑ ΣΑΝ ΘΑΥΜΑ ΞΑΦΝΙΚΑ (2018)

Ένας ξένος από παλιά στο σπίτι μας

Αναρίθμητοι ποιητές έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην απόπειρα να προσεγγίσουν το απρόσιτο, να αγγίξουν το ανέγγιχτο, να εκφράσουν το ανέκφραστο. Ταγμένοι σε μια ισόβια άσκηση χωρίς ολοκλήρωση, μαθητούδια σε ένα σχολείο απ’ το οποίο δεν προβλέπεται αποφοίτηση, προσπαθούν να καταλάβουν τι είναι αυτό που τους συμβαίνει και να υπερβούν τους περιορισμούς της διάνοιας, της γλώσσας, της ίδιας της ανθρώπινης φύσης. Και γράφουν ποιήματα, ερωτικά ποιήματα, κοινωνικά ποιήματα, υπαρξιακά ποιήματα, πολλά, αμέτρητα ποιήματα για την ποίηση. Ποιήματα ποιητικής όπως ονομάζονται.
Δεν θα μπορούσα εγώ να αποτελέσω εξαίρεση. Ταγμένος στον ωραίο αυτό χαμένο αγώνα, στη μάταιη προσπάθεια να εκφράσω με λέξεις την απαγορευμένη αλήθεια. Απαγορευμένη ίσως γιατί δεν είμαστε παρά ατελείς θνητοί ενώ «ποίημα είναι οι λέξεις με το μελάνι στο χαρτί, το ποίημα είναι πλάσμα ζωντανό που ελλοχεύει μέσα στην ομίχλη…» Ποίηση είναι ένα χάραμα, ένα κορίτσι όταν χαμογελάει ή όταν δακρύζει, η φλαμουριά που αγγίζει το μπαλκόνι μου, το ωραίο, ίσως κάποτε και το αποτρόπαιο και η φωτιά που ανάβει μέσα μας. Και ποιος είναι εκείνος που μπορεί να συνθέσει αληθινά ποιήματα;
Μια από τις πολλές απορίες που αιωρούνται στο μυαλό μου είναι αν η πρωτοβουλία της γραφής είναι πράγματι δική μου ή αν τα ίδια τα ποιήματα τελικά αποφασίζουν να αναδυθούν στο φως από τον μυστικό τους κόσμο, αν τα ποιήματα επιλέγουν τον χρόνο για να γεννηθούν.

το ποίημα επιλέγει τον δικό του χρόνο για να γεννηθεί
είναι ένας ξένος που κατοικεί από παλιά στο σπίτι μας
κυκλοφορεί στο υπόγειο
και λούζεται με φως στο υπερώο
διαβάζει ένα-ένα τα χειρόγραφά μας
αποκρυπτογραφεί τις μυστικές φωνές
που ταξιδεύουν μέσα μας
και πίνει για να μεγαλώσει
γι’ αυτό και είναι πάντα μεθυσμένο

το ποίημα επιλέγει τον δικό του χρόνο για να γεννηθεί
όπως πριν από μας επέλεξε
αυτό το σπίτι για να κατοικήσει

Ο ποιητής έχει χαρακτηρισθεί ως «ο ιερέας του αόρατου» και οι σπάνιες στιγμές της γνήσιας ποιητικής έμπνευσης είναι στιγμές έκστασης, στιγμές θρησκευτικού δέους. Διαισθάνομαι ότι πρόκειται για την επικοινωνία με το κάτι εκείνο που μας υπερβαίνει συντριπτικά. Ίσως ποίηση να είναι η γλώσσα που μιλάει το φως. Το φως ή η ψυχή μας που είναι φως. Και το άγνωστο εκείνο που εκπέμπει το φως, η αρχική αιτία των πάντων.

το προαιώνιο ρίγος

προφέρεται στη μοναξιά και τη σιγή
στις παρυφές του ονείρου
την ώρα που οι νεκροί
υφαίνουν έξω το σκοτάδι
και εισρέει από τις χαραμάδες
σαν κόκκινο κρασί η ανάσα τους
με δέος προφέρεται η ποίηση
καθώς προφέρει ανθίζοντας ένα ξερό κλαδί
το προαιώνιο ρίγος του

Πολλά από τα πεντακόσια τόσα ποιήματά μου είναι εμπνεύσεις της στιγμής με άγνωστη πηγή, άλλα πάλι αναδύονται από μισοξεχασμένες εμπειρίες της ζωής μου, έχουν τη δική τους ιστορία. Όπως λοιπόν «το ποίημα επιλέγει τον δικό του χρόνο για να γεννηθεί», έτσι επιλέγει και τον χρόνο που η ιστορία του θα αναδυθεί στην επιφάνεια. Για λόγους μυστικούς και ανεξιχνίαστους. Με εμένα βέβαια ως αφηγητή, αναπόφευκτα εμένα. Και με λίγα λόγια. Παρόλο που, σε μερικές περιπτώσεις, θα μπορούσε να γραφτεί ένα μεγάλο διήγημα ή ακόμη και μυθιστόρημα.
Στο βιβλίο αυτό έχω συγκεντρώσει μερικές ιστορίες ποιημάτων μου. Ενδεικτικές περιγραφές των συνθηκών που έδωσαν το έναυσμα για να αναδυθεί αργότερα το ποίημα από τα μυστικά εργαστήρια της ψυχής. Ιστορίες από τα παιδικά μου χρόνια, από το σχολείο και την εργασία μου, από τα ταξίδια μου, από τους ανθρώπους που αγάπησα, από τους έρωτες, τα πάθη και τα λάθη μου. Ίσως κάποιοι καταλάβουν τις συναισθηματικές αυτές κορυφώσεις, ίσως κάποιοι τις νιώσουν μέσα τους βαθιά.

Όταν πεθαίνει ένα παιδί, I

Ήταν το καλοκαίρι του 1983. Είχαμε νοικιάσει ένα μικρό διαμέρισμα σε οικοδομή κοντά στη θάλασσα στην Άφυτο, το αγαπημένο μας χωριό της Χαλκιδικής, ενώ στον παλιό κοινοτικό δρόμο Αφύτου-Ν. Φώκαιας χτιζόταν το δικό μας σπίτι. Στο διπλανό διαμέρισμα έμεναν οι στενοί μας φίλοι Βύρων και Κική με την κορούλα τους, τη βαφτισιμιό μου Ελένη. Η Ελένη ήταν τότε τεσσάρων ετών, ο δικός μας Νίκος τρεισήμισι.
Οι μέρες περνούσαν με μπάνιο, ηλιοθεραπεία και φαγητό στο τα- βερνάκι της αμμουδιάς λίγο πιο κάτω. Και βέβαια με τις αναπόφευκτες πολιτικές και άλλες συζητήσεις. Ένα πρωί μετά το μπάνιο, καθόμουν σε μια πλαστική πολυθρόνα στη σκιά και παρακολουθούσα τον Νίκο και την Ελένη να παίζουν στο χαμηλό κουρεμένο γρασίδι της αυλής. Ήταν μια εικόνα γαλήνης, ομορφιάς και αθωότητας. Και τότε ξαφνικά, σαν από το τίποτα, μέσα σ’ αυτό το ειδυλλιακό περιβάλλον, μου ήρθε στον νου η εικόνα των παιδιών του τρίτου κόσμου και η παρόρμηση να εκφράσω όσα με πλημμύρισαν εκείνη τη στιγμή. Ήταν κάτι σαν λάμψη, σαν ακαταμάχητη ανάγκη και απαράβατη εντολή. Έγραψα λοιπόν επιτόπου το ποίημα Όταν πεθαίνει ένα παιδί, I με τις εικόνες και τις λέξεις να ρέουν κρουνηδόν στο μυαλό μου, το ποίημα να βγαίνει ολοκληρωμένο και να χρειάζεται ελάχιστη επεξεργασία αργότερα.

αβιταμίνωση
είναι όρος των στατιστικών δελτίων
η πείνα εξωραϊσμένη
αποπροσωποποιημένη
όπως θα τόνιζε και κάποιος διανοητής
λέξη χωρίς εικόνα

ένα παιδί είναι μονάκριβο
ένα παιδί πεθαίνει κάθε δευτερόλεπτο
με την κοιλιά πρησμένη
μάτια που δεν χωράνε πια στις κόγχες τους
σε χώρες που ονομάζονται εξωτικές
πεθαίνει στο κατώφλι του σπιτιού μου

όταν πεθαίνει ένα παιδί
πέφτει βαθύτατο σκοτάδι το ξημέρωμα
βρέχει μεγάλα δάκρυα λαμπερά
πέτρινα γίνονται τα φύλλα και τα δέντρα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
ταράζεται ο ύπνος των αρχαίων νεκρών
κι από τη γη αναδύονται τα πρόσωπά τους
ενώ σαν χάλκινο πουλί
ο άνεμος τοξεύεται στο χώμα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
οι λέξεις κι οι φωνές συντρίβονται
τριγύρω ο κόσμος καταρρέει

Το ποίημα αυτό δημοσιεύτηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Πορεία και αρχικά συμπεριλήφθηκε στη συλλογή ποιημάτων Ο πλοηγός του απείρου, 1986.Έντεκα χρόνια αργότερα το μετέφερα, μαζί με το ποίημα Όταν πεθαίνει ένα παιδί, II, στη συλλογή Την Κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας, 1997. Φυσικά, υπάρχει και στη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων μου Ο πλοηγός του απείρου, ποιήματα (1966-2002), 2004.
Σημαντικότερη είναι ασφαλώς η ευρεία απήχηση που είχε στην πορεία του χρόνου. Διαβάστηκε σε διάφορες εκδηλώσεις, δημοσιεύτηκε σε περιοδικά και σε ιστολογία του διαδικτύου και, το κυριότερο, βρίσκεται εδώ και πάνω από δέκα χρόνια στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Μέσης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και, πιο πρόσφατα, στην Κύπρο. Πολλοί φιλόλογοι το έχουν αναλύσει και χιλιάδες μαθητές το έχουν διαβάσει με συγκίνηση και έχουν εμπνευστεί για να γράφουν το δικό τους ποίημα πάνω στο ίδιο θέμα. Αρκετές φορές μάλιστα με κάλεσαν σε σχολεία της περιοχής Θεσσαλονίκης για να το συζητήσουμε.
Τι σημαίνει λοιπόν έμπνευση και ποια είναι η πηγή της; Όχι το άμεσο ερέθισμα αλλά η βαθύτερη εκείνη πηγή στο υποσυνείδητο και το αόρατο; Και, απείρως πιο σημαντικό, θα σταματήσει ποτέ σ’ αυτόν τον αποτρόπαιο κόσμο, που είναι ταυτόχρονα και κόσμος των θαυμάτων, η εξόντωση των αθώων;

Ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα

Αν και κατείχαμε μόνο την ανατολική πλευρά της, η Πλατεία Δικαστηρίων ήταν για μας η γειτονιά μας και το κέντρο του κόσμου. Προς τα πάνω ο Άη Δημήτρης, η λαϊκή Άνω Πόλη και τα Κάστρα, προς τα κάτω η παραλία, ο κόλπος, η ατέλειωτη προοπτική. Δυτικά και ανατολικά οι προσφυγικοί συνοικισμοί (τώρα δήμοι). Και η Κυριακή ήταν πάντα η Κυριακή, η γειτονιά πάντα η γειτονιά. Μαζί και η έντονη τάση φυγής, μαζί και τ’ όνειρο. Όλα αυτά βρήκαν την έκφραση τους σε πολλά ποιήματά μου, με πιο χαρακτηριστικό ίσως το παρακάτω:

ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα
και να χαμογελάει μια γλάστρα στο μπαλκόνι
αχνά μες στο ψιλόβροχο να ξημερώνει Κυριακή
το χώμα να μυρίζει γειτονιά
και ο ταβλάς ξεροψημένο σάμαλι
ένας χαρταετός να υψώνεται πάνω απ’ τα κάστρα
νωχελικά να κατεβαίνεις την Αριστοτέλους
να κάθεσαι σε καφενείο της παραλίας
πίσω απ’ τα τζάμια να ρουφάς
αργά, πολύ αργά τον τούρκικο
και να καπνίζεις ένα, δύο, τρία τσιγάρα
με τον καπνό να σε τυλίγει σαν ομίχλη
κοιτάζοντας τα ψαροκάικα και πιο βαθιά τη θάλασσα

ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα
χρώματα σκοτεινά να αναδύονται στο φως
να ονειρεύεσαι ταξίδια

Όταν λέγαμε παραλία, εννοούσαμε βέβαια την παλιά παραλία. Η παλιά παραλία της Θεσσαλονίκης, από το Λιμάνι ως τον Λευκό Πύργο, ήταν πάντα ένα μέρος γοητευτικό, ένα μέρος μαγικό για μας. Εκεί βρίσκονταν τα καλύτερα σπίτια με θέα απέραντη στη θάλασσα, από εκεί μπορούσες να δεις τις λευκές κορυφές του Ολύμπου να αγγίζουν τον ουρανό, από εκεί ξεκινούσαν τα καραβάκια για τα μπάνια σε Περαία, Μπαξέ και Αγία Τριάδα, εκεί βρίσκονταν οι κινηματογράφοι Παλλάς και Εθνικό, αργότερα Κεντρικό, το θερινό Άλεξ, τα μπιλιάρδα του Πτι Παλαί, εκεί βρισκόταν το περίφημο ξενοδοχείο Μεντιτερανέ και το εστιατόριο Όλυμπος Νάουσα, άλλα εστιατόρια και καφενεία. Εκεί ή λίγο παρακάτω στα μπλόκια την είχαμε για πρώτη φορά αγκαλιάσει, της είχαμε πάρει τα πρώτα χάδια και φιλιά. Και από εκεί ονειρευόμασταν να ταξιδέψουμε σε ξένα μέρη και εξωτικούς προορισμούς. Νέα ποιήματα λοιπόν και πολλές αναφορές της σε άλλα.
Χρόνια τώρα βέβαια, κάτι έχει χαθεί, η παραλία έχει χάσει μεγάλο μέρος από τη γοητεία της. Κι ας επεκτάθηκε ως το Μέγαρο Μουσικής, κι ας καλλωπίστηκε και έχει γίνει πολύ πιο όμορφη αντικειμενικά. Κι ας προβάλλεται η φωτεινή της λαμπρότητα από το Καλοχώρι ως το Μικρό Καραμπουρνάκι όταν κάνεις τη νύχτα έναν γύρο στον κόλπο με το καραβάκι. Εκείνο το όνειρο, η προσδοκία, ο ζωντανός μύθος της δεν υπάρχει πια.

ερήμωσε απόψε η παραλία
χωρίς ν’ ανθίζει ούτε ένα φως
στο μαύρο χώμα τ’ ουρανού
κι έμειναν μόνα τους τα εφηβικά μας χρόνια
να περιμένουν το πλοίο για την απέναντι ακτή
Λευκή το λένε πάντα ή Ευδοκία
αστράφτει τώρα μέσα στην ομίχλη
λες κι είναι χάραμα
λες κι είναι εξαίσιος ήχος μυστικός
και να που ακούγονται φωνές,
τραγούδια στο κατάστρωμά του
και να που κόκκινα φορέματα ανεμίζουν
για μια στιγμή η νύχτα πλημμυρίζει φως

ερήμωσε απόψε η παραλία
και μέσα στο ψιλόβροχο
έμεινε μόνη της η επίκληση στους φανοστάτες
στα ξεχασμένα πρόσωπα
η μάταιη, η αιώνια προσδοκία

Ίσως βέβαια να είναι και θέμα ηλικίας, θέμα μιας ρομαντικής εποχής. Ποιες προσδοκίες τώρα πια και ποια ταξίδια; Ποιοι μύθοι μπορούν να επιβιώσουν; Το όνειρο ως μέλλον έχει γίνει τώρα όνειρο ως παρελθόν. Έστω. Κάπου μέσα μας θα ακούμε πάντα τη φυσαρμόνικα, η Πλατεία Δικαστηρίων ως κάτω στην Παραλία και τα όνειρα για ταξίδια θα είναι πάντα ζωντανά μέσα στην καρδιά μας.

Γράμμα

Η Ισιδώρα ήταν καθηγήτρια της νεοελληνικής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο του Μπόχουμ. Είχα βρει κάπου τη διεύθυνσή της και της έστειλα μια συλλογή μου προς τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Η ανταπόκρισή της ήταν ακαριαία και ενθουσιώδης. Με πήρε τηλέφωνο από τη Γερμανία, μετέφρασε αρκετά ποιήματά μου και τα δημοσίευσε στο λογοτεχνικό περιοδικό Hellenica.
Από τότε άρχισε μια τακτική αλληλογραφία μου με την Ισιδώρα. Της έστειλα ένα-δύο βιβλία μου ακόμη κι εκείνη μου έγραφε τη γνώμη της. Και όχι μόνο αυτό. Για ένα διάστημα, μου τηλεφωνούσε στο γραφείο κάθε πρωί σχεδόν, συχνά με συγκινημένη φωνή, κι εγώ της έγραφα ποιήματα. Το πρώτο ήταν το «γράμμα», που αναρτήθηκε σε ανθολογίες και ιστολογία του διαδικτύου.

συγχώρα με για τον βαρύ χειμώνα
σου αναγγέλλω την επιστροφή των πελαργών
και σου χαρίζω δυο μικρά ποιήματα
να στροβιλίζονται στον κήπο σου
σαν ανοιξιάτικες νιφάδες
είσαι καλά;

Τέσσερα από τα ποιήματα αυτά περιλαμβάνονται στη συλλογή μου Ο πλοηγός του απείρου, 1986, με τα δύο να είναι καθαρά ερωτικά. Υπήρξε πράγματι ένα πλατωνικό ερωτικό στοιχείο στην εξ απο- στάσεως γνωριμία μας, που ήταν αναπόφευκτο να βρει διέξοδο στην ποίηση. Να ένα ακόμη από τα ποιήματα αυτά:

μοίρα αγαθή

αν είσαι πράσινο φύλλο
σ’ έρημο καπνομάγαζο
κι ούτε μια αχτίδα ήλιου
διαπερνά τα σκονισμένα τζάμια
όταν σε έσχατη απόγνωση
γυρεύεις τις πηγές σου
θυμήσου πως στην κωμόπολη σουγκ-λι της κίνας
υπάρχω εγώ
περίτεχνο ψηφιδωτό και φως
προορισμένος να χαϊδεύω τα γυμνά σου πέλματα

Θα μπορούσα πράγματι να βρίσκομαι στην κωμόπολη Σουγκ-λι της Κίνας, αν ένα τέτοιο μέρος υπήρχε. Γιατί ο μακρινός πλατωνικός έρωτας παρέμεινε ακριβώς αυτό. Χωρίς να έχουμε συναντηθεί ποτέ. Αναπόφευκτα, με την πάροδο του χρόνου ατόνησε και τελικά έσβησε και για τους δυο μας.
Πριν μερικά χρόνια, εντελώς καθυστερημένα, έμαθα τυχαία ότι η Ισιδώρα είχε πεθάνει το 2003 σε ηλικία 85 ετών. Και για μια στιγμή αισθάνθηκα και πάλι την ίδια συγκίνηση όπως τότε. Ένα ακόμη από τα μυστήρια των ανθρώπινων σχέσεων και το τυχαίο που κάποτε καθορίζει τη ζωή μας.

Μια κιμωλία στον μαυροπίνακα

Πολύ παράξενη αίσθηση, ένα αληθινό μυστήριο! Διερωτάσαι πώς μπορεί να σου συμβαίνει κάτι τέτοιο και δεν υπάρχει απάντηση. Εννοώ τη λάμψη από το πουθενά, την ξαφνική παρόρμηση να γράψεις, να γράψεις ένα ποίημα, το ποίημα που σύντομα αναδύεται περίπου αυτούσιο. Χρειάζεται μόνο μια ματιά, αφαίρεση δυο-τριών περιττών λέξεων, ίσως μια αντιμετάθεση στίχων, κάτι λίγο τέλος πάντων, ανάλογα με την περίπτωση.
Και μένεις με την αίσθηση ότι κάτι ή κάποιος άλλος σου το έχει υπαγορεύσει και ότι εσύ απλώς το καταχώρισες. Μένεις με την εκ- φόρτιση και την εξάντληση, λες και τραβούσες κουπί ώρες ολόκληρες, με μια αίσθηση εκπλήρωσης και πάντα με την απορία. Την απορία του διάμεσου, του μέντιουμ! Μα εσύ δεν πιστεύεις σ’ αυτά τα πράγματα, ή τουλάχιστον δεν πίστευες.
Έχει προηγηθεί μια άλλη συνειδητοποίηση βέβαια. Ότι όλα όσα διαθέτεις, η κλίση και οι ικανότητες, τα θετικά αλλά και τα αρνητικά στοιχεία, σου έχουν δοθεί. Κάτι σαν χάρισμα, σαν δωρεά, ίσως και τιμωρία. Και ότι τα θετικά σού δόθηκαν με την απαράβατη εντολή να τα καλλιεργήσεις. Να αφοσιωθείς μια ζωή για να τα αναπτύξεις, να τα αξιοποιήσεις και να δικαιώσεις τη φύση, το οτιδήποτε είναι εκείνο που σου τα χάρισε. Και να κερδίσεις για ανταμοιβή, μια αίσθηση εκπλήρωσης, την αίσθηση ότι δεν δουλεύεις αλλά δημιουργείς εκείνο στο οποίο είσαι ταγμένος. Αν, μάλιστα, στην όλη αυτή πορεία, καταφέρεις να κερδίζεις και το ψωμί σου κάνοντας αυτό που σου αρέσει, τότε είσαι πραγματικά τυχερός. Η συνέπειά σου ανταμείβεται με την απαλλαγή σου από τη δουλεία του βιοπορισμού.
Όταν λοιπόν αναγνώρισα αυτή την αλήθεια βαθιά μέσα μου, την υπαρξιακή αυτή αλήθεια, κάθισα ένα βράδυ στη συνηθισμένη θέση μου, στη γωνιά δίπλα στη μεγάλη βιβλιοθήκη κι έγραψα, σαν έτοιμο από καιρό, το παρακάτω ποίημα:

είμαι όσα μου δόθηκαν

είμαι όσα μου δόθηκαν
μία στάλα κόκκινο στο απέραντο του μπλε,
ένα ελάχιστο κομμάτι, από το τίποτα
ήχους τού κάποτε στον άνεμο σκορπίζω
με το δικό μου όνομα
γράφω για τον δικό σας πόνο
που ούτε δικός μου είναι ούτε δικός σας
δεν είμαι εγώ λοιπόν που σας μιλώ
γιατί εγώ είμαι όσα μου δόθηκαν
γιατί εγώ δεν ξέρω καν ποιος είμαι
τώρα απομένει να επιστρέφω
εκεί που κάποτε ξεκίνησα
να επιστρέφω εκεί που οφείλω
το εγώ που είμαι
και που ποτέ δεν γνώρισα

Ένα ακόμη αποτέλεσμα της συνειδητοποίησης αυτής ήταν να εξαλείψει μέσα μου κάθε ίχνος έπαρσης. Και να εντείνει την αίσθηση του χρέους. Αν πιστεύεις ότι σου δόθηκε κάτι παραπάνω, κάτι ιδιαίτερο, τότε είσαι προνομιούχος. Παρά τα όσα υπέφερες στη ζωή. Και οφείλεις αυτό το προνόμιο όχι μόνο να εργαστείς σκληρά για να το αξιοποιήσεις αλλά και να το κάνεις κοινό κτήμα. Να το μοιράσεις σε όσο περισσότερους μπορείς.
Ο προβληματισμός αυτός συνεχίστηκε υποσυνείδητα τα επόμενα χρόνια, ενώ αναδυόταν κατά διαστήματα στην επιφάνεια, κυρίως σε ποιήματα. Αυτή η επίδραση, η καθοδήγηση, δεν μπορεί παρά να είναι ισόβια. Δεν μπορείς να ξεφύγεις από αυτό που σου δόθηκε, να ξεφύγεις από αυτό που είσαι. Έτσι λοιπόν, μερικά χρόνια αργότερα, η ποιητική μου έκφραση έγινε πιο συγκεκριμένη. Μερικά χρόνια αργότερα, η συνειδητοποίηση ολοκληρώθηκε με το ποίημα «μια κιμωλία στον μαυροπίνακα».

ξαναδιαβάζω τα ποιήματά μου
χρόνια μετά βυθίζομαι στα χρώματα
στη μουσική των λέξεων
έκπληκτος διακρίνω
να αναδύονται γρίφοι και αινίγματα
εκστατικά φωνήεντα
που θέλγεται το άγνωστο να μου υπαγορεύει

κάπως καλύτερα αναγνωρίζω τώρα
αυτά που γράφει ο δάσκαλος στον μαυροπίνακα
μια κιμωλία εγώ που λιώνει αργά
ανάμεσα στα δάχτυλά του

Ολοκληρώθηκε όταν κατάλαβα ότι, μπορεί να μην πίστευα και να μην τηρούσα το τυπικό καμίας θρησκείας, η ποίησή μου όμως ήταν ένθεη. Δεν ξέρω τι είναι θεός. Πώς μπορεί το ελάχιστο να γνωρίσει το μέγιστο; Ξέρω όμως ότι αυτός ο άγνωστος θεός βρίσκεται μέσα μου, βρισκόταν μέσα μου από την πρώτη στιγμή της ζωής μου. Και ότι έκφρασή του είναι η αγάπη, η οικουμενική, διαχρονική, ακατάλυτη αγάπη, αυτή που δημιουργεί όλη την τέχνη, λυτρώνει και δικαιώνει τη μάταιη ατομική μας ύπαρξη.

Και πάλι εγώ στο τίποτα θα υπάρχω

Από μικρό με βασάνιζε η ιδέα του θανάτου. Ίσως γιατί η απουσία της μητέρας μου ήταν ήδη ένας θάνατος για μένα, ίσως γιατί, χωρίς να το έχω συνειδητοποιήσει, μεμφόμουν τον εαυτό μου για τον χωρισμό των γονέων μου, ίσως γιατί είχα δει τον θάνατο από νωρίς τριγύρω μου, ίσως ακόμη και γιατί έτυχε να ανήκω στο ερωτικό, δημιουργικό και αυτοκαταστροφικό ζώδιο του Σκορπιού με κυβερνήτη πλανήτη τον Πλούτωνα, βασιλιά του Άδη. Στεκόμουν λοιπόν πίσω απ’ το τζάμι της μπαλκονόπορτας που έβλεπε στην απέραντη Πλατεία Δικαστηρίων και αναρωτιόμουν τι θα γινόταν αν πέθαινα. Μπροστά στο δέος της ανυπαρξίας, σταματούσε το μυαλό μου και σύντομα ξέφευγε σε κάτι άλλο.
Ο φοβερός αυτός φόβος, άλλοτε βαθιά κρυμμένος κι άλλοτε ολοφάνερος, άλλοτε ανεκτός και άλλοτε αφόρητος, συνεχίστηκε σε ολόκληρη τη ζωή μου. Εκείνο που τον αντιστάθμιζε και τελικά τον υπερνικούσε ήταν η λαχτάρα, το πάθος μου για ζωή και δημιουργία. Και, φυσικά, ο έρωτας. Βασανίστηκα όμως, βασανίστηκα πολύ.
Βασανίστηκα ιδίως όταν οι συνθήκες της ζωής ήταν απαράδεκτες με τα δικά μου μέτρα. Όταν συστηματικά με εξευτέλιζε ο διαχειριστής του σχολείου για τα δίδακτρα που δεν πλήρωνε ο πατέρας μου που είχε πτωχεύσει, όταν αντιμετώπισα ένα καθεστώς χαφιεδισμού στην τράπεζα όπου αρχικά εργάστηκα, όταν βρέθηκα ξένος ανάμεσα σε ξένους στο Λονδίνο και αργότερα σε μια μικρή πόλη της Αγγλίας. Εκεί μάλιστα διαγνώστηκε το άγχος και η κατάθλιψή μου και λίγο αργότερα εκδηλώθηκε η πρώτη κρίση πανικού που με εξουθένωσε.
Με τον γυρισμό μας στη Θεσσαλονίκη, τα πράγματα βελτιώθηκαν, ο θάνατος όμως βρισκόταν πάντα μέσα μου. Κατάλαβα τότε δεν επρόκειτο ποτέ να ησυχάσω, ότι δεν ήμουν προορισμένος για μια ήρεμη ζωή. Κατάλαβα ότι ο αγώνας μου να επιβιώσω και να ζήσω δημιουργικά θα ήταν ισόβιος κι ότι η θλίψη ήταν πλέον μια αυτοκτονική πολυτέλεια για μένα. Έπρεπε να υιοθετήσω μια πιο αισιόδοξη, μια αγωνιστική στάση.
Υπήρξαν μερικοί που παρεξήγησαν τη στάση μου, που δεν κατάλαβαν ότι για μένα αυτός ήταν αναπόφευκτα ο μοναδικός δρόμος που δεν οδηγούσε στην άβυσσο. Μεταξύ αυτών και ένας γνωστός κριτικός της λογοτεχνίας και μάλιστα στην ανθολογία για τη γενιά μας, για να του υποδείξει αργότερα την ανεπάρκειά του σε σοβαρή εφημερίδα ένας άλλος γνωστός κριτικός.
Έγραψα λοιπόν με τα χρόνια διηγήματα και πολλά ποιήματα πάνω στο θέμα του θανάτου και ίσως εκείνο που με εκφράζει καλύτερα να είναι το «και πάλι εγώ στο τίποτα θα υπάρχω».

όταν το κάτι αυτό
το οτιδήποτε
για μένα θα τελειώσει
και πάλι εγώ στο τίποτα θα υπάρχω
θα είμαι εκείνο που τα μάτια σας θαμπώνει
το ύψιλον στα μυστικά, στη νύχτα, στην ψυχή
η απαλή καμπύλη στο αύριο
το χι στο χάδι ή στο χώμα της πατρίδας σας

όταν το κάτι αυτό
το μάταιο οτιδήποτε τελειώσει
στο τίποτα η αγάπη ξεχασμένη θα υπάρχει
θα σας αγγίζει απαλά
θα σας ζητάει χαμογελώντας
το αδύνατο

.

ΦΛΟΓΑ ΑΠ’ ΤΗ ΣΤΑΧΤΗ (2017)

όρθιος

σαν να μην ήταν το παιχνίδι
απ’ την αρχή στημένο

σαν να νικούσε κάποτε
τον θάνατο η αγάπη

σαν ν’ αχνοφέγγει
’κεί στο βάθος η πατρίδα

όρθιος
στο μονοπάτι προς μια κορυφή
που δεν υπάρχει

όρθιος
περήφανο ένα τίποτα
στην άβυσσο της λήθης

ασκήσεις ματαιότητας

μοναχικός και αδύναμος
γράφω μάταιες λέξεις
λέξεις βουβές και χάρτινες
για κείνους που μιλάνε άλλη γλώσσα
εκείνους που δεν ξέρουν να διαβάζουν

γράφω για τους απόκληρους
και για τους καταδικασμένους
γράφω αν και γνωρίζω
πως η οδύνη ακυρώνει
κάθε συνδυασμό των λέξεων
κάθε αθώο ποίημα
κι όταν ακόμη εκείνο σφίγγει τη γροθιά του

κι όταν ακόμη ανώφελα δακρύζει

γιατί το φως

υμνώ το φως
για να εξορκίσω το σκοτάδι
γιατί πίσω απ’ το κόκκινο
και το βαθύ γαλάζιο
κυλάει ένα ποτάμι θλίψης

υμνώ το φως
σαν χάδι στο παιδί
που ακόμα ελπίζει μέσα μου
σαν κάποια λύτρωση
απ’ τα πολλά μου τραύματα

υμνώ το φως
γιατί είμαι πλάσμα του βυθού
που απώλεσε τον ουρανό
και τον αναζητά
και τον επικαλείται απελπισμένα

υμνώ το φως
γιατί το φως πηγάζει μέσα μου
γιατί δεν έχω άλλη πατρίδα

σκιές από το τίποτα

ακούσιοι μέτοικοι
μιας φωτεινής ψευδαίσθησης
σκιές από το τίποτα
αναζητούμε απεγνωσμένα
την απαγορευμένη αλήθεια

όσο ένα φτερούγισμα
προσωρινοί
τη λύτρωση αναζητούμε
σ’ άλλες σκιές
στη φλογερή αυταπάτη
του έρωτα ή της τέχνης

όμως το τίποτα ενεδρεύει
το τίποτα αναπόδραστα μας περιμένει
καταγωγή μας και προορισμός
ανεξιχνίαστος

απάντηση στα μάταια ερωτήματά μας

ποιος τώρα

θα σε βλέπει να λικνίζεσαι
νεράιδα του παραμυθιού
με την πνοή του ανέμου

ποιος τώρα
με τ’ ακροδάχτυλα θα σε αγγίζει
βάζο πολύτιμο
αρχαίας δυναστείας των μινγκ

ποιος τώρα
θα μεθάει με τη φωνή σου
και θα καταποντίζεται στα μάτια σου

κορίτσι εσύ της λογικής
ποιος τώρα
θα σου γράφει ποιήματα

σε ποιο σύννεφο ποιον ουρανό
τώρα θα λούζεται ο έρωτας
για ν’ αναδύεται άφθαρτος
στο γκρίζο της καθημερινής ζωής;

ολάνθιστη

μ’ ένα εξαίσιο χάραμα στα μάτια
να ερχόσουν σαν το πρώτο φως

μέσα απ’ τον δαίδαλο του χρόνου
να πρόβαλλε ολάνθιστη η αθωότητα
με το δειλό χαμόγελο της προσμονής

ανέγγιχτη
μαγική
εκθαμβωτική

να ερχόσουν πάλι ευλογία του έρωτα
εδώ και χρόνια πια λησμονημένη άνοιξη

χαμογελάει βουρκωμένος ο ουρανός

με μια απαλή βροχή
σαν χάδι
στο χώμα της παλιάς μας γειτονιάς
χαμογελάει βουρκωμένος ο ουρανός

παραθυρόφυλλα κλειστά
βουβές εξώπορτες
από καιρό όλοι έχουν φύγει
έκλεισε το βιβλίο
που ήταν γραμμένο στο νερό

ένα απελπισμένο κόκκινο
αστράφτει στο περβάζι
αντιστέκεται
στην άνοιξη επιμένει ακόμα

σ’ ένα ξενιτεμένο όνειρο

στάση ζωής

να αποδεχτείς τη ματαιότητα
το σκοτεινό μηδενικό
που καθημερινά στα βήματά μας ενεδρεύει

να ζήσεις πάντα δικασμένος
ερωτευμένος με τα θαύματα
λες κι είσαι δεκαοχτώ χρονών
λες και δεν πρόκειται αύριο
να γίνουν όλα στάχτη
ή ακριβώς γι’ αυτό

όχι λοιπόν στη ματαιοδοξία
και ναι στα εκστατικά
στα θαμπωμένα μάτια
ναι στο μολύβι που επιμένει
ένα μολύβι που πεθαίνει
ανυπότακτο

να είσαι καλός

κάτι σαν άγγιγμα ή χαμόγελο
κάτι σαν φύλλο

να είσαι καλός
ανυπεράσπιστος
μπροστά στην αθωότητα
εκστατικός
μπροστά στο θαύμα
αιώνια πιστός στην ουτοπία

στη χώρα που δεν έχει δρόμο
στον δρόμο που δεν έχει τέλος
στο τέλος που δεν έχει ελπίδα
να είσαι καλός

.

ΡΙΓΟΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟ ΣΤΟΝ ΗΧΟ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ ΣΟΥ (2015)

63 ποιήματα για τον έρωτα και την αγάπη (1966-2015)

Το μαγικό μπαλόνι

αγόρασα ένα μαγικό μπαλόνι
μη με ρωτήσετε πότε και πού
είναι σαν να το είχα πάντα
κι όμως θυμάμαι ότι το πλήρωσα πανάκριβα
έδωσα το δεξί μου χέρι
κομμάτια ματωμένα από τη γούνα μου
γι’ αυτό και το κρατάω τρυφερά
ανάλαφρα στα δυο μου δάχτυλα
μα δεν το κρύβω σε δωμάτια μυστικά
το περιφέρω στους μεγάλους δρόμους
και το εκθέτω στους πιο άγριους καιρούς
κι εκείνο αντέχει μ’ ένα τρόπο θαυμαστό
του ψιθυρίζω λέξεις
μουσικές
και το κοιτάζω εκστατικά
μπορώ να διακρίνω μέσα σου ολοκάθαρα
μυριάδες χώρες άγνωστες και μακρινές
και πολιτείες μυθικές ονειρεμένες
άστρα, πλανήτες, νεφελοειδείς και γαλαξίες
και πάνω απ’ όλα
εσένα, τα παιδιά, τον ήλιο τον μοναδικό
το κόκκινο ολοκόκκινό σου ρούχο
(1979)

Το τραγούδι του έρωτα

είμαι πλασμένος από μαύρο χώμα
ανθίζω όπως η μυγδαλιά το καταχείμωνο
φέρνω πολύτιμο μέσα στις φλέβες μου
αυτής της ίδιας γης το σπέρμα

φιλάω μία μία της άκρες των δαχτύλων σου
διατρέχω με τα χείλη μου
το κάθε εκατοστό του δέρματός σου
αγγίζω ψηλαφώ ορθώνω τις σκληρές θηλές σου
ψάχνω τις εσοχές σου με τη γλώσσα μου
τις εξοχές σου με τις μύτες των δοντιών
βρίσκομαι πάνω, πλάι, κάτω σου
εισβάλλω μένω ακίνητος
σαν κορυφή βουνού
που την τυλίγει ο μπαμπακένιος ουρανός
νιώθω να πάλλεσαι σαν τρυφερή χορδή
να χαλαρώνεις και να σφίγγεσαι
ν’ αποτραβιέσαι και να δίνεσαι
εισπνέω αχόρταγα το άρωμα
μετράω τους σπονδύλους σου
αδειάζω βίαια τη ραχοκοκαλιά μου
τον νωτιαίο μου μυελό
λούζομαι μέσα στα δάκρυα των μαλλιών σου

είμαι ένα πυρωμένο σίδερο
που ανεξίτηλο χαράζει στη μήτρα σου το μέλλον
κάθε σου ηδονικός σπασμός
μια οιμωγή του κόσμου που γεννιέται
είμαι η ίδια η ζωή
και είμαι αθάνατος
(1979)

Θεσσαλονίκη 1980

πολιτεία ρημαγμένη στον μυχό του κόλπου
βάρβαροι με χρωματιστές κορδέλες
με χάντρες εξαγοράζουν την ψυχή σου
πανικός
άγριος πανικός στους δρόμους
πανικός στα γραφεία
πανικός στα σπίτια που υψώνονται
και φράζουν τον άνεμο
καθώς οι νεκροί σαπίζουν
μέσα στα βιβλία τους
και αναδίδουν οσμή βραβείων
στάχτη, αρπαχτικές κραυγές
μια άνοιξη που ευνουχίστηκε
και το αίμα της ζωγραφίζει πολύχρωμες διαφημίσεις
μια στιγμή πριν απ’ το τέλος
και έρωτας
έρωτας που κυκλοφορεί ανύποπτος
που δεν θέλει τίποτα να μάθει
έρωτας στα υγρά μάτια των κοριτσιών
(1980)

γυναίκα

κάθε μικρή σου υποταγή
μειώνει τη δική μου ελευθερία
εμένα ταπεινώνει
κάθε χαμένο σου δικαίωμα
πληγώνει τη δική μου αξιοπρέπεια
κάθε παραπανίσιο σου φορτίο
έχει σε μένα ρίζες προγονικές
κάθε σε βάρος σου αδικία
είναι μια στυγερή κλοπή
απ’ το παγκάρι της δικής μου εκκλησίας
κι όταν εσύ λιποψυχείς
εγώ είμαι ο αληθινός προδότης

στέκεσαι δίπλα μου
στο σπίτι, στη δουλειά ή στο οδόφραγμα
και με τα ίδια μάτια
ελεύθερα ατενίζουμε τον ήλιο
περήφανοι
ασυμβίβαστοι
ωραίοι μέσα στα τόσα ελαττώματά μας
εμείς που η φύση έταξε σε σάρκα μία
(1980)

λουσμένη στην ομίχλη όπως το σαββατόβραδο

λουσμένη στα δεκαοχτώ σου χρόνια θα σε περιμένω, λουσμένη
στην ομίχλη όπως το σαββατόβραδο, ένα όνειρο του φανοστάτη
πάνω απ’ τη θάλασσα εκεί που ο δρόμος μόλις άρχισε, εκεί που
κάνει η δίψα το αδύνατο να ανθίσει, εκεί που η προσμονή θαμπά
φωτίζει χιλιάδες μυστικά και θαύματα
(1998)

κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ

δέντρα, αραιοί διαβάτες, παγωνιά
και κάτω απ’ τις κραυγές των γλάρων
το ωδείο

στο πάρκο της Ηλεκτρικής από νωρίς περίμενα
κοιτάζοντας προς τη μεριά της θάλασσας.
κάποτε φάνηκες
κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ
κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ
και μέσα στην ομίχλη μου χαμογελούσες.
στις μύτες στάθηκες να με φιλήσεις
κι ύστερα έφυγες

κι όσο, χρόνο το χρόνο, στο βάθος σβήνεις
τόσο πιο καθαρά λάμπεις στα μάτια μου.
μέχρι που ξέρω πια με βεβαιότητα
πως είσαι δεκαοχτώ χρονώ
κάπου έξι μήνες πιο μικρή από μένα
πηγαίνεις στο παλιό ωδείο
σε λεν Σιμόνη
κι αγαπιόμαστε τρελά
(1999)

ευτυχία

σε γνώρισα σε χρόνο παρελθόντα ή μέλλοντα με κάτι από τους
γαλαξίες στο βλέμμα σου στην κίνηση σου κάτι από γατάκι ή
τίγρη στο φόρεμά σου κάτι από το φως σε κάποιαν άλλη εποχή
πρέπει να ζήσαμε μαζί σε κάποια χώρα μακρινή σε ξέρω, ξέρω
όταν χαμογελάς κάθε ρυτίδα σου κι όταν σωπαίνεις ξέρω το
σκοτεινό βελούδο των ματιών σου σε νιώθω τώρα μέσα μου να
αναδύεσαι γεύομαι και μυρίζω κάθε σου τόπο μυστικό, είσαι ο
αρχικός μου κωδικός ψυχή αιώνια παρούσα και απρόσιτη
(1999)

θα αγαπηθούμε ατέλειωτα

θα σκοτεινιάσει ο ουρανός στην παραλία και θα απομείνουν τα
σκόρπια φώτα και η υγρή τους λάμψη στα πλακάκια η θάλασσα
θα ψιθυρίζει ένα παλιό σκοπό καθώς στο βάθος θα ανατείλει το
περπάτημά σου. ένα χαμόγελο ύστερα το ανεπαίσθητο άρωμα της
προσμονής μια λέξη πριν το άγγιγμά σου. θα αγαπηθούμε ατέλειωτα
εκείνο το θλιμμένο δειλινό ως το χάραμα
(2010)

όνειρο

να περπατάς ανάλαφρα σαν μακρινό τραγούδι κι όλα ν’ ανθίζουν
γύρω σου μες στον μπαχτσέ το σούρουπο ένας γαλάζιος άνεμος ν’
ανάβει ξαφνικά τα φώτα τ’ ουρανού λόγια δειλά στα φύλλα να
σου ψιθυρίζει τα χρώματα που χάθηκαν στα μάτια σου εξαίσια να
αστράφτουν πάλι, σαν άρωμα να σε τυλίγουν μυστικά
να είσαι εκεί όπως παλιά κι όπως παλιά να μ’ αγαπάς
(2010)

έρωτας

τα χόρτα χάιδευαν τα πόδια της
ο αέρας τα μαλλιά της
η πρωινή δροσιά ριγούσε στη επιδερμίδα της

κι ο ουρανός;

μόλις την είδε στ’ ανοιξιάτικο λιβάδι
ο ουρανός
κατέβηκε αργά και μίκρυνε
και έγινε στο χέρι της γαλάζια ομπρέλα
(2010)

είσαι

ένα επιφώνημα
τα μυστικά εξαίσια όργανα
που αιφνίδια θρυμματίζουν τη σιγή

μια λάμψη
που δραπετεύει από τα σύννεφα
οι ιαχές στο γήπεδο
που στιγμιαία διαρρηγνύουν
τις γκρίζες πύλες τ’ ουρανού

είσαι
βαθύ πηγάδι αφύλαχτο
σε ανθισμένη αυλή
(2010)

φωτιά μέσα στα χόρτα που έρπει

μ’ αρέσει αυτό το κάτι στη φωνή σου ήχος αχνός κι εκστατικός
ένα φτερούγισμα που απλώνεται τριγύρω όπως όταν στο βάθος τ’
ουρανού χαράζει κι όλα τα άλλα φώτα χαμηλώνουν.μ’ αρέσει αυτό
το κόκκινο στις λέξεις σου θαμπό σαν τη φωτιά μέσα στα χόρτα
που έρπει και φανερώνει ξαφνικά τη λάμψη και το χρώμα της δρόμος
μακρύς κάτω απ’ τα κάστρα κι είσαι η πλατεία με τις μουσικές
στο τέρμα του
(2010)

σαν ποίημα μιας εποχής για πάντα ξεχασμένης

όπως το σούρουπο ανθίζει η θάλασσα με σκόρπιες λάμψεις και
μυστικές φωνές μέσα στα χόρτα τρεμοφέγγουν, έτσι αναδύομαι κι
εγώ απ’ το σώμα μου στο άγγιγμά σου μας περιμένει μια παραλία
ερημική μες στο σκοτάδι με κόκκινα πανιά ένα πλοίο που όλο τον
χρόνο ταξιδεύει η ανάσα σου ένας ψίθυρος μες στο δικό μου
χνώτο. αγάπησέ με σαν όνειρο στα μάτια ενός παιδιού σαν ποίημα
μιας εποχής για πάντα ξεχασμένης, και σαν το κάτι εκείνο που
δεν δόθηκε ποτέ και σε κανένα
(2010)

μέσα στο αχ και μέσα στ’ όνειρο

λευκές καμπύλες απαλές πάνω στο σκούρο
μια χώρα μαγική, ουτοπική
που εκτείνεται σε θαμπωμένα μάτια
άγνωστη σε κάθε λόχμη και κρυψώνα της
με το γυμνό και το βελούδινο
ακόμη ανεξερεύνητο

ψηλά μια τούφα καστανά μαλλιά
στα μαξιλάρια βυθισμένα
κι ως κάτω ανεπαίσθητο
ένα σκίρτημα
μια λάμψη υγρή μελωδική
που στην επιδερμίδα αχνά λικνίζεται

όλα είναι απλά και ηδονικά
όλα είναι δέος
από τα γόνατα ως τους ώμους
κι ως το εξαίσιο τόξο του λαιμού
ως το πυκνό σκοτάδι στην ανάσα της
που ψιθυρίζει λέξεις μυστικές

βαθύσκιο πρόσωπο εκστατικό
μέσα στο αχ και μέσα στ’ όνειρο
(2010)

εκείνο το ατίθασο κόκκινο τ’ ουρανού

βουβαίνονται στην παραλία οι φανοστάτες
που άλλοτε ψιθύριζαν εκστατικά το όνομά της
μια βάρκα μόνη αργά λικνίζεται
σε σκοτεινά νερά
εκείνο το ατίθασο κόκκινο τ’ ουρανού
τώρα δειλά αποσύρεται στο βάθος

το πρόσωπο της πολιτείας χλομιάζει
γέρνουν τα φύλλα
τα χρώματα διαλύονται που θάμπωναν τα μάτια
μάτια που τώρα βλέπουν καθαρά
κάθε επιφάνεια και κάθε σχήμα
το αύριο ή το τίποτα

άτυχη αγάπη
που κάποια μέρα χάνεται
όπως ο δρόμος, η πλατεία, οι μουσικές
όπως το άγγιγμα ή το φως
και πια απομένει μια λάμψη αχνή
ή κάτι από ψυχή
πάνω στα κάστρα

μια λάμψη αχνή
μια θύμηση
μια γεύση από χαρτί και δάκρυ
(2010)

στη διάλεκτο της μοναξιάς

στο βάθος ξεχωρίζει η θάλασσα
ένα γαλάζιο αστραφτερό κι απρόσιτο
μια δίψα
ψηλά στο μυστικό κελάρι τ’ ουρανού
μπρούσκο εκλεκτό της μνήμης

στο βάθος ξεχωρίζει η θάλασσα
όπως γυναίκα σε φανταστική οθόνη
που ως αργά τη νύχτα μεταφράζει όνειρα
στη διάλεκτο της μοναξιάς

όσοι εδώ μέσα μπήκαν έφυγαν
άφησαν πίσω τα βιβλία τους, τις μουσικές
κάτι απ’ το χνώτο τους
ένα αποτσίγαρο μες στον πηχτό ντελβέ

άφησαν πίσω τους κενό και αινίγματα
κάδρα που όρθια γέρνουν
χρώματα που θαμπώνουν μες στο φως
διπλό κρεβάτι για το αχ χωρίς το άγγιγμα
τον κούφιο ήχο του νερού στο μπάνιο
ένα λυγμό που δεν διαλύει
την πέτρα μέσα της

στο βάθος ξεχωρίζει η θάλασσα
σαν ποίημα που υπόσχεται το μακρινό ταξίδι
ή σαν ψυχή που πρόδωσε
αυτό το κάτι στη φωνή της
και τώρα πνίγεται μέσα στο καθημερινό της τίποτα
μέσα στην έπαρση και τη λαχτάρα της
(2010)

να μου διαβάζεις το βαθύ γαλάζιο

σ’ ένα δωμάτιο παλιό, μοναχικό
σ’ ένα δωμάτιο γκρίζο
να μου διαβάζεις το βαθύ γαλάζιο
και το κόκκινο
να μου διαβάζεις ήχους, μουσικές
να μου διαβάζεις ποιήματα

στο μισοσκόταδο τα μάτια σου να λάμπουν
να κελαρύζει, να μοσκοβολάει η φωνή σου
να πλημμυρίζει το δωμάτιο λέξεις μυστικές
που αχνίζουν και θαμπώνουν τα παγωμένα τζάμια

στα χείλη σου να ανθίζει
ένα χαμόγελο κρυφό
όπως πετούμενο που ξαφνικά φτερούγισε
σε ερειπωμένο σπίτι
ή ο ξενιτεμένος που επιτέλους γύρισε
στη μία και μοναδική πατρίδα του

να μου διαβάζεις ποιήματα
και να μ’ αγγίζεις με το φως
με κείνο το αχνό λησμονημένο όνειρο
(2010)

δυο λέξεις έξι γράμματα

το όνειρο είναι όνειρο
αυτό είναι σ’ αγαπώ

από το άλφα ως το ωμέγα του
αυτό είναι σ’ αγαπώ

δυο λέξεις που κανείς
δεν πρόφερε ως τώρα
και μόλις ανακάλυψα εγώ

με την ομίχλη
με το άρωμα του ονείρου
όμως απτές, πραγματικές
όπως η γη
όπως η ανάσα σου

εσύ τρομάζεις κι εγώ τρέμω
μα σ’ αγαπώ
μ’ όλα τα γράμματα
μ’ όλα τα ρήματα
τα επιφωνήματα
με τη σιωπή μου
σ’ αγαπώ
(2010)

το κάτι εκείνο και το τίποτα

είμαι ένα σύννεφο το δειλινό
που αναζητά το απέραντο βαθύ γαλάζιο
με κόκκινο για να συνθέσει το δικό σου χρώμα

στην έρημο είμαι κόκκος άμμου
που λαχταράει τον άνεμο
για να τρυπώσει στα μαλλιά σου

είμαι ένα άγγιγμα στα δάχτυλα
ψίθυρος στην κομμένη ανάσα σου
χάδι απαλό στους ώμους
ένα χαμόγελο που ξάφνου αστράφτει
στα μελαγχολικά σου μάτια

στη άκρη της αβύσσου είμαι
το μυστικό αλφάβητο
το κάτι εκείνο και το τίποτα
που αναδύθηκε στο φως
για να ζητήσει τη δική σου αγάπη
(2012)

ουρανός

χάραμα
πράσινο φύλλο εσύ
μέσα στη νύχτα
και την έρημο του κόσμου
αγάπησέ με

αγάπησέ με
μ’ όλα τα πάθη
και τα λάθη μου
με της ψυχής το κόκκινο
και το βαθύ γαλάζιο

άνοιξε τους κρουνούς
για να λουστείς
στις λέξεις και το βλέμμα
στις άκρες των δαχτύλων μου
νίκησε τη φθορά
το καθημερινό μας γκρίζο
μετάγγισε στις φλέβες μας πνοή

αγάπησέ με
δεν έχω άλλο κλαδί να κρατηθώ
άλλο ουρανό
(2014)

.

ΦΩΤΕΙΝΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ (2014)

ύμνος ερωτικός

κανένα γυναικείο χέρι
δεν κράτησα
δεν χαΐδεψα ως τώρα
με την παλάμη μου
με τ’ ακροδάχτυλα
τόσο ανάλαφρα
τόσο θερμά κι ερωτικά
όσο ένα κοινό μολύβι

ένα μολύβι που κουρνιάζει
ανάμεσα στον μέσο και τον δείκτη
και κάτω απ’ τον αντίχειρά μου
έτοιμο
να γονιμοποιήσει το λευκό χαρτί
ένα μολύβι που ποτέ δεν ζήλεψε
την άψυχη παρέμβαση των πλήκτρων

γνωρίζει πως εμείς οι τρεις
τις ίδιες ρίζες έχουμε
κοινή καταγωγή το δάσος
και φτερουγίζει στο άγγιγμά μου
μέσα στα μάτια μου θυμάται
το δέντρο που ήταν κάποτε
και δακρυσμένο σηκώνει απ’ το χαρτί
τα φύλλα του στον ουρανό

μέσα στο πλήθος ξαφνικά

και ξαφνικά
βρίσκεσαι ανάμεσα σε πρόσωπα
χιλιάδες πρόσωπα
φωτογραφίες, ονόματα

βρίσκεσαι μέσα στην ομίχλη
ομίχλη από θραύσματα, σκιές, αρώματα
γίνεσαι μια ψηφίδα σε μωσαϊκό
ένα ίχνος σε κινούμενη άμμο
νότα ή φωνή από πολλές φωνές

και ξαφνικά
είσαι ένας φίλος
ένας από χιλιάδες φίλους
που έρχονται, μιλάνε, λάμπουν
γνωρίζονται, αγαπιούνται
κουράζονται, μαλώνουν και σκορπίζουν
υλοποιούνται και εξαφανίζονται
ζώντας σ’ ένα σχεδόν φανταστικό
τοπίο ηλεκτρονικό

μέσα στο πλήθος όμως ξαφνικά
το θαύμα αστράφτει
γίνεται χνώτο, άγγιγμα
χαμόγελο αποκλειστικά δικό σου

δεν γράφονται ποτέ

τα πιο ωραία ποιήματα
γράφονται χωρίς λέξεις
οι πιο μεγάλοι έρωτες
δεν γράφονται ποτέ

μια φλόγα είναι η ιστορία τους
που λιώνει το μολύβι
που κάνει στάχτη το χαρτί
και παραμένει μυστική
εκστατική
ένα άρωμα που δεν διαλύεται
στον άνεμο του χρόνου

οι πιο μεγάλοι έρωτες
αθώοι ταυτόχρονα
και καταχθόνιοι συνωμότες
στο μισοσκόταδο θροΐζουν
ανάσα ή άγγιγμα
σε μια μεταξωτή κουρτίνα
και χάδι σε βελούδινο κορμί

τα μαγικά τους δευτερόλεπτα
είναι το ρίγος της ζωής
ισόθεο με το δέος του θανάτου 

όταν το αύριο γίνει τώρα

όταν την άνοιξη συναντηθούμε
σε μια επόμενη ζωή
να με κοιτάξεις πάλι
βαθιά στα μάτια
να θυμηθείς το άγγιγμά μου
πόσο απελπισμένα
σε είχα κάποτε αγαπήσει

όταν το αύριο γίνει τώρα
στο Βαλπαραΐζο ή το Βλαδιβοστόκ
σ’ ένα πλανήτη μακρινό του γαλαξία
μη με ξεχάσεις

πάνω απ’ τον μικρό μας εαυτό
και πέρα από τον θάνατο
εσύ κι εγώ να γίνουμε για πάντα
στο χώμα η φλόγα που δεν σβήνει
κόκκινο σύννεφο στον ουρανό 

ρομαντικά

πάμε μια βόλτα στην παραλία το βράδυ
να σε αγγίζω
με τις άκρες των δαχτύλων μου
κι άλλοτε με το βλέμμα
ή ένα δειλό χαμόγελο

πέρα απ’ τους μικροπωλητές
κι από τον πύργο τον λευκό
πέρα απ’ το λαμπερό ξενοδοχείο
κι από τα σκοτεινά μας χρόνια
ολόισια στην καρδιά της μνήμης
στη φωτεινή υπόσχεση των πλοίων

γι’ ακόμα μια φορά να ακούσουμε το κύμα
και να μετρήσουμε τ’ άστρα στον ουρανό

εκστατικά μου μάτια
που τόσο αστραφτερά
λυτρωτικά δακρύζουν
θυμήσου τα όλα
κι όλα ξέχασέ τα
να ξαναγεννηθεί μ’ ένα φιλί σου ο κόσμος 

αιωνιότητα

είμαι στα δώδεκα μου χρόνια
και κάτω απ’ το μπαλκόνι μου
απλώνεται η πλατεία
με χίλια δυο αυτοσχέδια παιχνίδια
μια ανοιχτή αγκαλιά
και μια αιωνιότητα

στα μέγαρα τριγύρω
σκορπίζει αχτίδες ο ήλιος
με κρότο ανοίγουν τα παντζούρια
για να χαμογελάσουν τα παράθυρα
ακούγονται φωνές παιδιών
πατίνια και ποδήλατα
το ανοιξιάτικο ξημέρωμα
ηχεί στα καλντερίμια
μοσκοβολάει στο χώμα

όλα είναι σπίτι, φίλοι, γειτονιά
το αύριο είναι τώρα
κι όλα είναι φως 

πρωτόγονοι

με τη λαχτάρα
με την αγωνία στα μάτια
αναζητούσαν πίσω απ’ τα βουνά
μια λάμψη
ένα ξημέρωμα
μια ελάχιστη ελπίδα
ο ένας ανασαίνοντας το χνώτο του άλλου
μες στο σκοτάδι της σπηλιάς

πάντα πρωτόγονοι κι εμείς
και πάντα σε βαθύ σκοτάδι
μα τώρα μόνοι
μέσα στην τεχνολογική σπηλιά μας
τον ήλιο ν’ ανατείλει περιμένουμε
οι πρώτοι άνθρωποι το πρώτο φως 

για πάντα

ένα ανοιξιάτικο λουλούδι
μέσα από τη σχισμή του βράχου
μία παρήγορη
μια συγκινητική ψευδαίσθηση
πάνω απ’ την άβυσσο

το ξέπνοο θήραμα
όταν για λίγο
αναζητά τη θαλπωρή
σε καταφύγιο μυστικό

όταν σ’ ένα κρυστάλλινο ποτήρι
χωράει η θάλασσα
στα μάτια σου ο ουρανός
και στην καρδιά το πεπρωμένο

όταν τον θάνατο η αγάπη
σε επιτύμβια στήλη υπερβαίνει

χαμογελάνε μελαγχολικά οι θεοί
μες στην ομίχλη
σαν να ζητάνε εκείνοι
τη δική μας επιείκεια

εξόριστο φως

όχι μόνο στο χάραμα το φως
στ’ αγαπημένα μάτια
στο άγγιγμα ή το χαμόγελο

όχι μόνο το φως που αστράφτει
παντού με χίλιες λάμψεις
που απλώνεται με χίλια χρώματα

μα πιο πολύ το φως
που κρύβεται μες στην ψυχή
στο ξύλο και την πέτρα
το φως στο χώμα
σε υπόγεια μυστικά
το φως πέρα απ’ τις πύλες του Άδη

εκστατικά
λυτρωτικά σε αναζητώ
σε επικαλούμαι φως εξόριστο
πηγή της ύπαρξής μας
και πατρίδα μας

πεπρωμένο

σε μία ρωγμή του τοίχου
σε μια σχισμή του βράχου
στην έρημο άγριο φυτό
να ζήσω ήμουν ταγμένος
και ν’ ανθίσω

με τα ελάχιστα της γης
και τα πιο λίγα τ’ ουρανού
με το βαθύ γαλάζιο
και το κόκκινο
με το δικό σου χνώτο

να φλέγομαι ταγμένος
να φλέγομαι και να ονειρεύομαι
με όλες τις αισθήσεις μου
με την ψυχή μου

θα ’ναι δικός μας αύριο ο κόσμος

.

Ν’ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ ΜΙΑ ΦΥΣΑΡΜΟΝΙΚΑ (2013)

32 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

μαγεμένη ψυχή

σ’ αγάπησα
σε σκονισμένες γειτονιές και εργοστάσια
στην άχρωμη επιφάνεια του μπετόν

πίσω από οδοφράγματα σ’ αγάπησα
σε συγκεντρώσεις απεργών
σε διαδηλώσεις φοιτητών
στους διαδρόμους των δικαστηρίων

σε μυστικές συνεδριάσεις της νύχτας
είναι γραμμένο τ’ όνομά σου
στις προκηρύξεις που μοιράσαμε
στις κόκκινες αφίσες που κολλήσαμε
και στα αρχεία των τμημάτων ασφαλείας

σ’ αγάπησα, σύντροφε μου,
η μαγεμένη σου ψυχή είναι δική μου
η αγωνία μου σου ανήκει

(από τη συλλογή Αναρχικά, 1979)

εργατική πρωτομαγιά

ωραία που ήταν η συγκέντρωση
στην πιο μεγάλη μας πλατεία
ωραία τα μάρμαρα
ωραία τα μέγαρα
ωραίο και το παλιό εργατικό μας κέντρο

οι εργάτες είχαν ήδη φύγει
να κάνουν την πρωτομαγιά στις γύρω εξοχές
με τις γυναίκες τα παιδιά και τα γεμάτα τους καλάθια
απόμεινες εσύ
απόμεινα εγώ
να κρατάμε ένα απορημένο λάβαρο
και τα στολισμένα μπαλκόνια
με τους βραχνούς ομιλητές

(από τη συλλογή Ο μεθυσμένος ακροβάτης, 1979)

Θεσσαλονίκη 1980

πολιτεία ρημαγμένη στον μυχό του κόλπου
βάρβαροι με χρωματιστές κορδέλες
με χάντρες εξαγοράζουν την ψυχή σου
πανικός
άγριος πανικός στους δρόμους
πανικός στα γραφεία
πανικός στα σπίτια που υψώνονται
και φράζουν τον άνεμο
καθώς οι νεκροί σαπίζουν
μέσα στα βιβλία τους
και αναδίδουν οσμή βραβείων
στάχτη αρπαχτικές κραυγές
μια άνοιξη που ευνουχίστηκε
και το αίμα της ζωγραφίζει πολύχρωμες διαφημίσεις
μια στιγμή πριν απ’ το τέλος
και έρωτας
έρωτας που κυκλοφορεί ανύποπτος
που δεν θέλει τίποτα να μάθει
έρωτας στα υγρά μάτια των κοριτσιών

(από τη συλλογή Το μαγικό χαλί, 1980)

γενέθλια πόλη, 1

αγιόκλημα και ψάθινες καρέκλες
για να τσιμπολογάνε τα παιδιά
απ’ τα χουνάκια με τα τυπωμένα φύλλα
κι από το καλοτάξιδο πανί της Αίγλης
σπόρια ονείρου

εκεί στο τέρμα της ανηφοριάς
ο ήλιος ν’ αμολάει απλόχερα τους ήχους
από τα κατρακύλια και τα ξύλινα πατίνια
στο καλντερίμι της Αγνώστου Στρατιώτου

αριστερά και δεξιά πιο κάτω
ν’ απλώνεται η πλατεία ουρανός
με τα αρχαία Λουτρά του Παραδείσου
και τ’ άσπρα σύννεφά της ν’ ανεμίζουν
σημαία στο καμπαναριό του Άη Δημήτρη

μέσα απ’ τη γη να ξεπροβάλλει
η ανθισμένη Παναγία Χαλκέων
όλα στη θέση τους αμετακίνητα
όπως το χέρι του πατέρα
τους εφιάλτες στο σκοτάδι όταν έδιωχνε

η φλόγα απ’ το δαδί να λαμπαδιάζει
στο πρωινό δωμάτιο του χειμώνα
κάθε κατώφλι μια ζεστή ποδιά
και ο βαρδάρης άγριος, παγερός και οικείος
ένας μεγάλος αδερφός, μια βεβαιότητα
διαρκώς ν’ αλλάζουν και να μένουν
όλα στη θέση τους αμετακίνητα
αμετακίνητη η Πλατεία Δικαστηρίων
απ’ όπου ξεκινούσε κι όπου τέλειωνε
η Εγνατία Οδός αυτού του κόσμου

(από τη συλλογή Το διπλό άλφα της αγάπης, 1994)

γενέθλια πόλη, 2

θίασος παιδικός της γειτονιάς
που ανέβαζε κατοχικά παιχνίδια
στο παλκοσένικο του δρόμου
ενώ ακατάπαυστα η βροχή χειροκροτούσε
στο τσίγκινο υπόστεγο του Μπεμπελέκου

οδός και πρόσβαση και χωματένιο αλώνι
ο μέγας άλλοτε Μητσαίων ποταμός
που πήγαζε στα όρη της Αμύντα
και εξέβαλε στην ωκεάνια πλατεία
όπου χιλιάδες χρόνια πριν καταποντίστηκαν
αρχαίες αγορές κι αγάλματα

Πλατεία Δικαστηρίων ο κόσμος όλος
ενώ τα ποντοπόρα πλοία διασχίζουν
το άγριο κύμα της Αγνώστου Στρατιώτου
και ναυλοχούν στο βορεινό λιμάνι Ολύμπου

διάσημα ονόματα ηθοποιοί και ναύτες
χλομά παιδιά της στέρησης με ματωμένα πόδια
πεισματικά που αγκυροβόλησαν
σε κάποια ασπρόμαυρη φωτογραφία
και αξιώθηκαν να μην γνωρίσουν
την καταισχύνη των μεγάλων

τα όνειρα που μείναν όνειρα
κι έτσι διατήρησαν το άρωμα του ονείρου
στα μαγεμένα στενοσόκακα της μνήμης

(από τη συλλογή Το διπλό άλφα της αγάπης, 1994)

πατρίδα, 1

ωραία κυκλική λέξη η πατρίδα
με το διπλό άλφα της αγάπης
προαιώνιο εφαλτήριο του βαρδάρη
κυβόλιθος στην Εγνατία Οδό

μια σειρά όρθια γιώτα τα κάστρα της
λυγισμένα κατάρτια οι νεκροί της
που ναυλοχούν γαλήνια παραδίπλα
μέσα στην προσωρινή ομίχλη της νύχτας

ωραίος προορισμός η πατρίδα
με τη δική της μουσική του ρο
που είναι ρίζες και γίνεται ροή
κάτω από τους φανοστάτες της παραλίας
με τις πυγολαμπίδες στην απέναντι ακτή
πριν και μετά κάθε ταξίδι

το διπλό άλφα της αγάπης
και το δέλτα του ποταμού
που εκβάλλει στην απεραντοσύνη

(από τη συλλογή Το διπλό άλφα της αγάπης, 1994)

Θεσσαλονίκη

(ΜΕ ΤΟ ΟΜΙΚΡΟΝ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ Μ.Χ. ΧΙΛΙΕΤΙΑΣ)

ξεχύνεται απ’ τα υψώματα στη θάλασσα
σαν κατρακύλι με το όμικρον του ονείρου
ανηφορίζει από τη θάλασσα στον ουρανό
σαν προσευχή με τη θαμπή φωνή του πλήθους

όχι κούφια και άφωνη
σαν τις πολύχρωμες κραυγές των διαφημίσεων
όχι φτηνή και χρήσιμη
σαν πλαστικό ουροδοχείο
όχι τυφλή
για τα παιδιά της
για τα δέντρα και τους ποιητές
για κάθε τι παράλογα που ανθίζει

εβραία σλάβα αρμένισσα
ανατολίτισσα ρωμιά τουρκάλα
κοινότητα της αρετής και της παιδείας
επέμενε ο ανώνυμος εκείνος ζηλωτής
κρατώντας τη στιγμή μετέωρη
πάνω από τα παρελθόντα και τα μέλλοντα
πριν εξακόσια τόσα χρόνια

παγκόσμια πόλη ελληνική
αρσενική σαν τον βαρδάρη της
σαν τα ρεμπέτικα τραγούδια και τα καλντερίμια της
γυναίκα σαν την απεραντοσύνη
και σαν τον ήλιο στον φιλόξενο της κόλπο
μεθυστικά όταν βασιλεύει

παγκόσμια πόλη μακεδονική
με το διπλό άλφα της αγάπης
κυβόλιθο στην Εγνατία Οδό
με τον δικό της ουρανό Ναζίμ στα μάτια σου
κόρη της Ιωνίας
την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας στα κάστρα της
ψυχή της προσφυγιάς

καμένη κουρσεμένη ανίκητη

κοινότητα της αρετής και της παιδείας
που δεν δανείζεται αλλά δωρίζει
που ζωγραφίζει χαμογελαστές καμπύλες
στην ανθισμένη από το χώμα Παναγία Χαλκέων
με το αβέβαιο άρωμα της ουτοπίας
πατρίδα
με ανοιχτές τις πύλες απροσπέλαστη

κοινότητα της αρετής και της παιδείας
αρχαίο καράβι με κομμένες άγκυρες
μες στο νωχελικό φθινόπωρο της παραλίας
για το ατέλειωτο ταξίδι στο απρόσιτο

(από τη συλλογή Την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας, 1997)

μέσα στην άχνα από το βάθος της πλατείας, 2

σε είδα μεσημέρι στ’ όνειρο μου
μέσα στην άχνα από το βάθος της πλατείας
να ξεπροβάλλεις με το σκεφτικό σου βήμα
σία δάχτυλά σου αβέβαια κρατώντας
τα παιδικά μου χρόνια
κι ήταν το μέτωπο σου μια σταγόνα φως
κι από τις άκρες των χειλιών σου
το χάδι σου με τύλιξε
όπως σ’ εκείνη την παλιά φωτογραφία
που χαμογελούσε
με θλίψη μακρινή και ανεπαίσθητη
ένας μακρόσυρτος σκοπός της Ιωνίας
για όσα χάθηκαν
και μας ορίζουν αμετάκλητα
πατέρα

(από τη συλλογή Χώμα στον ουρανό, 1998)

βυθισμένοι σε αχνά χαμόγελα και φως

μέσα σε πολύχρωμα αδιάβροχα και ζεστούς σκούφους
φορώντας τις μαγικές τους μπότες
βυθισμένοι σε αχνά χαμόγελα και φως
κάθε πρωί εισπλέουν στο νηπιαγωγείο της γειτονιάς
οι άγγελοι που δεν γνωρίσαμε
σαν μπίλιες απ’ τις τσέπες τους στο χώμα απλώνουν
όλα τ’ αστέρια τ’ ουρανού
μας δείχνουν τον θεό που δεν πιστέψαμε
σκορπίζουν στον αέρα θαύματα που δεν αξίζουμε
με μιαν ανάσα τους στηρίζουν
την ετοιμόρροπη ζωή μας

(από τη συλλογή Χώμα στον ουρανό, 1998)

το άλλο όνομα του παραδείσου

μοσχοβολούσαν οι πατάτες στο ταψί
άστραφτε το βαρύ τραπέζι καλογυαλισμένο
από τη μια ο μεγάλος μου αδερφός
αγέρωχος ιππεύοντας τα είκοσι του χρόνια
κι από την άλλη η μάγισσά μας η μικρή
το πρόσωπο της ξέφωτο στο δάσος των μαλλιών της.
και η μητέρα να θροΐζει όρθια τριγύρω
μια φράση εδώ
σαν χάδι ένα μάλωμα εκεί
οι λέξεις πινελιές απ’ το χαμόγελο της.
σε ξένες θάλασσες για πάντα χάθηκε η Κυριακή
με το βαθύ γαλάζιο ιστιοφόρο των ματιών της

(από τη συλλογή Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, 1999)

λάμπουν σαν δάκρυα τα Χριστούγεννα

ένας μικρός Χριστός
γεννιέται πάλι αύριο
μόνος στον κόσμο.
ένας μικρός Χριστός που ζωγραφίζει
δέντρα για τα παιδιά
καράβια για τα όνειρα
ένα παραμύθι της αγάπης για τους απελπισμένους,
παραμονή
και τα χιλιάδες φώτα της πλατείας
στα μάτια του λάμπουν σαν δάκρυα

(από τη συλλογή Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, 1999)

απαρηγόρητος

πώς και γιατί δεν ξέρω
αυτή η λέξη μου ταιριάζει.
ίσως να είναι σαν το χνώτο μου
από παλιά στο τζάμι
σαν τα ρυάκια της βροχής
στο χώμα της Πλατείας Δικαστηρίων
ίσως να είναι σαν τον γόο του βαρδάρη
στα καλντερίμια της γενέθλιας πόλης
ή σαν τα γράμματα που αναβοσβήνουν μακριά
στις φωτεινές επιγραφές
και σαν το άγνωστο εκείνο
που κάποτε με έσπειρε και χάθηκε

πώς και γιατί δεν ξέρω
αυτή η λέξη μου ταιριάζει
σε ξένο τόπο και σε ξένους δρόμους
μόνο

(από τη συλλογή Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρελυεται, 2002)

ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα

ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα
και να χαμογελάει μια γλάστρα στο μπαλκόνι
αχνά μες στο ψιλόβροχο να ξημερώνει Κυριακή

το χώμα να μυρίζει γειτονιά
και ο ταμπλάς ξεροψημένο σάμαλι
ένας χαρταετός να υψώνεται πάνω απ’ τα κάστρα

νωχελικά να κατεβαίνεις την Αριστοτέλους
να κάθεσαι σε καφενείο της παραλίας
πίσω απ’ τα τζάμια να ρουφάς
αργά, πολύ αργά τον τούρκικο
και να καπνίζεις ένα, δύο, τρία τσιγάρα
με τον καπνό να σε τυλίγει σαν ομίχλη
κοιτάζοντας τα ψαροκάικα και πιο βαθιά τη θάλασσα

ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα
χρώματα σκοτεινά να αναδύονται στο φως
να ονειρεύεσαι ταξίδια

(Από τη συλλογή Μυστικά και θαύματα ο ανεξερεύνητος κόσμος της ουτοπίας 2007)

μητρόπολη της μνήμης, της ψυχής

πόσοι και πόσοι αγάπησαν
και χάθηκαν σ’ αυτή την πόλη
κι άφησαν ένα φως παράξενο
σαν απ’ τα μάτια τους θαμπό
σε ρημαγμένες πέτρες

παιδιά της προσφυγιάς στα καλντερίμια της
με τον απέραντο καημό της μνήμης
στους λόφους και τις φτωχογειτονιές
γύρω απ’ τον κόλπο

λάμπουν εκστατικά τα ερείπια από τότε
ένα παράξενο ψηφιδωτό της ιστορίας
κάστρα και μαυρισμένα ξύλα
αόρατα τζαμιά, συναγωγές,
αψίδες, μακεδονικά κτερίσματα,
τάφοι και εκκλησιές βυζαντινές μέσα στο χώμα
φαντάσματα που ψιθυρίζουν μυστικά
απ’ την αρχή του χρόνου

εδώ το σούρουπο ανατέλλουν οι ψυχές
κόκκινος ήλιος, σύννεφα
που παιχνιδίζουν με τον άνεμο στον ουρανό
στο άπειρο που ονειρεύονται και ταξιδεύουν

(αδημοσίευτο)

και πάλι στα δεκαοχτώ ένα βράδυ

ένα καράβι μαγικό αργά το βράδυ
με κόκκινα πανιά και ξάρτια
ρίχνει άγκυρα στης παραλίας το βαθύ γαλάζιο

μόλις κι οι δυο πατήσετε τη σκάλα
κι είναι το χέρι της σφιχτά μες στο δικό σου
αρχίζει να γυρίζει πίσω ο χρόνος

καθώς κάτω απ’ τον ουρανό απλώνεται
μεθυστική η σειρά τα φώτα
από το Καλοχώρι ως το Μικρό Καραμπουρνάκι
καθώς το χέρι σου χαϊδεύει τα μαλλιά της
κι είναι τα μάτια σου μες στα δικά της μάτια
καθώς απέναντι η ρουτίνα της ζωής
γίνεται όνειρο νυχτερινό μέσα στη λάμψη
ξαναγυρίζετε στα δεκαοχτώ σας χρόνια

βουβοί κι εκστατικοί μπροστά στο θαύμα
εισπνέετε το εξαίσιο άρωμα
της νιότης σας που χάθηκε για πάντα

(αδημοσίευτο)

.

ΜΙΑ ΚΙΜΩΛΙΑ ΣΤΟΝ ΜΑΥΡΟΠΙΝΑΚΑ (2012)

Ζω

τη στιγμή που ένα παιδί
στο βλέμμα του σηκώνει
την οδύνη αιώνων

τη στιγμή που το φτερό
με ένα του άγγιγμα
το σίδερο λυγίζει

ζω τη στιγμή
που ακούω εκστατικά
τη μελωδία των χρωμάτων

ζω στο έλεος των θαυμάτων

το κάτι εκείνο και το τίποτα

είμαι ένα σύννεφο το δειλινό
που αναζητά το απέραντο βαθύ γαλάζιο
με κόκκινο για να συνθέσει το δικό σου χρώμα

στην έρημο είμαι κόκκος άμμου
που λαχταράει τον άνεμο
για να τρυπώσει στα μαλλιά σου

είμαι ένα άγγιγμα στα δάχτυλα
ψίθυρος στην κομμένη ανάσα σου
χάδι απαλό στους ώμους
ένα χαμόγελο που ξάφνου αστράφτει
στα μελαγχολικά σου μάτια

στη άκρη της αβύσσου είμαι
το μυστικό αλφάβητο
το κάτι εκείνο και το τίποτα
που αναδύθηκε στο φως
για να ζητήσει τη δική σου αγάπη

άγγιγμα

σαν ξαφνικό φτερούγισμα
σ’ έρημο σπίτι
μ’ όλα τα χρώματα
κάθισε πλάι μου
και φώτισέ με

μ’ όλες τις μυρωδιές σου
μέθυσέ με
με την ανάσα σου
φλόγισε και γαλήνεψέ με

μίλησε
χαμογέλασε
κάθισε πλάι μου
κι αγκάλιασέ με

νυχτερινό τοπίο μετά την καταιγίδα

ούτε ένας ήχος
εισχωρεί
ούτε μια δίπλα στην πολύχρωμη κουρτίνα
κυματίζει

κάτι ακαθόριστο, θαμπό
κάτι σαν φως που φτερουγίζει
κάνει τον ξένο χώρο οικείο

εισπνέω την ανάσα σου
εισπνέω το ρίγος
εισπνέω την απαλή σου επιδερμίδα
σπαρακτικά υγρή και ηδονική

και τη στιγμή
στα μάτια και τα χείλη σου
λόγια παράξενα
και λόγια μαγικά
να ψιθυρίζει

αργά το βράδυ

η μουσική αργοσβήνει
και ξεθωριάζουν
τα χρώματα και οι λάμψεις

με την ανάσα της
στην πέτρα και το σίδερο
η γειτονιά ησυχάζει
κάπου μακριά
μια εξάτμιση πυροβολεί
το προαιώνιο πυκνό σκοτάδι

πίσω απ’ τα κλειστά παραθυρόφυλλα
είναι αργά
πολύ αργά το βράδυ

οι σκόρπιες ζωγραφιές ψηλά
και οι τυφλές οθόνες αντικρίζουν
ατέλειωτες σειρές βιβλία στα ράφια
μάταιες επικλήσεις
χρόνο ατέλειωτο χωρίς επιστροφή
κι ανάμεσα σε μια γωνιά
εκεί που ένα κορίτσι
ξένοιαστα χαμογελάει στο κάδρο
κι ο τοίχος ανεπαίσθητα ραγίζει
μόνος με βλέμμα αμίλητο
κάθεται ένας άντρας
και θυμάται

είναι αργά
πολύ αργά το βράδυ

Κυριακή στην Πλατεία Δικαστηρίων

απέραντη στην ερημιά της η πλατεία
το βροχερό εκείνο σούρουπο της Κυριακής
πίσω απ’ τις στάλες να χλομιάζουν σκόρπια τα φώτα
κι από τα λούκια το νερό
να γουργουρίζει στο πλακόστρωτο

υγρά και μόνα τα συρματοπλέγματα
γύρω απ’ το λυμφατικό παρκάκι
υγρά και μόνα τα αρχαία αγάλματα
βαθιά μέσα στο χώμα
και το παιδί στη μπαλκονόπορτα
το τζάμι να θαμπώνει με το χνώτο του
και να το ζωγραφίζει με το δάχτυλο

νυχτώνει και θα ξημερώσει
στην πινακίδα απέναντι
του τέταρτου αστυνομικού που στάζει
στα παραπήγματα λίγο πιο πάνω
στα σκυθρωπά της μέγαρα τριγύρω
στα μάτια που περίμεναν και περιμένουν

νυχτώνει και θα ξημερώσει
με άλλο όνομα, άλλη όψη της πλατείας
θα αποκαλυφθούν τα αγάλματα
θα φωτιστεί εκθαμβωτικά
θα εξωραϊστεί η πλατεία
θα μεγαλώσει το παιδί
θα ξαναρχίσει ο κύκλος και θα κλείσει

και θα’ ναι ίδια εκείνη η Κυριακή
κι απέραντη στην ερημιά της η πλατεία

δεν είμαι μόνος

κάποιες στιγμές
κάποιες πολύχρωμες κλωστές
που αιωρούνται στο κενό
μες στην ομίχλη

μάτια γαλάζια
φωτεινά
μάτια γλυκά
κι όμως θλιμμένα, μακρινά
πηγές της μνήμης

ο ήχος μιας φωνής
φωνής από πολλές φωνές
και μουσική
καθώς προφέρει απαλά
το λάμδα στ’ όνομά μου

πέρα απ’ τον κόσμο
με καλούν
πέρα απ’ τον κόσμο
τις καλώ

κι είμαστε ένα
μέσα μου όπως πάντα ένα
εγώ και οι σκιές
οι αγαπημένες μου σκιές

δεν είμαι μόνος

δέος

είσαι η απουσία μου
το μυστικό πριν από μένα
πριν απ’ το πρώτο χάραμα

κρύβεις και κρύβεσαι
ένα ουδέτερο που είναι πάντα θηλυκό
κυοφορείς τα θαύματα
και χάνεσαι στην πρώτη λάμψη μου
ενώ ποτέ δεν παύεις μέσα μου να υπάρχεις

είσαι το αρχικό
μα και το τελευταίο ερώτημα
το προαιώνιο δέος

είπε το φως

πυκνό βελούδινο σκοτάδι
καταγωγή μου και πατρίδα μου

στα μαύρα σύνορα

βαδίσαμε μέρες και μήνες
χρόνια βαδίσαμε σαν μόνο μια στιγμή
μες σε λιβάδια και φαράγγια
και στην πολύβουη ερημιά των πόλεων
κοιτάζοντας τ’ αστέρια ή το χώμα
μα πάντα μέσα στην ομίχλη
ακολουθώντας πάντα τους σταυρούς
που πίσω αφήναμε
πάντα ρωτώντας και μην παίρνοντας απάντηση

φτάσαμε τέλος στα μαύρα σύνορα
χωρίς ποτέ να ξέρουμε
εκείνον που μας οδηγούσε
χωρίς ποτέ να ξέρουμε
αν θέλαμε να φύγουμε ή να μείνουμε
και αν θα αφήναμε ή θα βρίσκαμε
μια ξένη χώρα ή την πατρίδα

από τα σύνορα λοιπόν σας γράφω τώρα
αυτές τις μάταιες λέξεις στο σκοτάδι
μόνος μου με τους λίγους που απόμειναν
και τυχερός την τελευταία στιγμή
ένα σπασμένο χέρι που μπορώ
να τους απλώσω ή να κρατήσω

μια κιμωλία στον μαυροπίνακα

ξαναδιαβάζω τα ποιήματά μου
χρόνια μετά βυθίζομαι στα χρώματα
στη μουσική των λέξεων
έκπληκτος διακρίνω
να αναδύονται γρίφοι και αινίγματα
εκστατικά φωνήεντα
που θέλγεται το άγνωστο να μου υπαγορεύει

κάπως καλύτερα αναγνωρίζω τώρα
αυτά που γράφει ο δάσκαλος στον μαυροπίνακα
μια κιμωλία εγώ που λιώνει αργά
ανάμεσα στα δάχτυλα του

.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ (2010)

αφιέρωση

στο μυστικό αλφάβητο
που γράφει με ανοιχτά φτερά
ένα θαλασσοπούλι στο γαλάζιο

στο αλμυρό νερό
στις μαγικές φωνές που προσκαλούν
μέσα από την ομίχλη στο λιμάνι

στους γερανούς
που υψώνουν τα σπασμένα χέρια τους
μάταιη επίκληση στον ουρανό

στην πολιτεία
που αποπλέει για τ’ όνειρο
με κόκκινα πανιά το ηλιοβασίλεμα

σε όσους κάθονται απέναντι βουβοί
μες στο σκοτάδι και καπνίζουν
και ταξιδεύουν με τα παιδικά τους χρόνια στ’ άστρα

και στη στιγμή που χάνεται
που κρύβεται στα μάτια σου
και λάμπει για να μην δακρύσει

ερήμωσε απόψε η παραλία

ερήμωσε απόψε η παραλία
χωρίς ν’ ανθίζει ούτε ένα φως
στο μαύρο χώμα τ’ ουρανού.
κι έμειναν μόνα τους τα εφηβικά μας χρόνια
να περιμένουν το πλοίο για την απέναντι ακτή.
Λευκή το λένε πάντα ή Ευδοκία
αστράφτει τώρα μέσα στην ομίχλη
λες κι είναι χάραμα
λες κι είναι εξαίσιος ήχος μυστικός.
και να που ακούγονται φωνές
τραγούδια στο κατάστρωμά του
και να που κόκκινα φορέματα ανεμίζουν
για μια στιγμή η νύχτα πλημμυρίζει φως.

ερήμωσε απόψε η παραλία
και μέσα στο ψιλόβροχο
έμεινε μόνη της η επίκληση στους φανοστάτες
στα ξεχασμένα πρόσωπα
η μάταιη, η αιώνια προσδοκία

μοναχικό παιδί κάτω απ’ το δέντρο

ένας πολύχρωμος χαρταετός που υψώνεται
κι αστράφτει μαγικά πάνω απ’ τα κάστρα
με ήχους φυσαρμόνικας, με μακρινές φωνές
σχεδόν που αγγίζει κάποτε τον ουρανό
κι ύστερα χάνεται αργά μες στην ομίχλη
ύστερα στροβιλίζεται και πέφτει
πέφτει, σκαλώνει, σκίζεται
χάνει τα χρώματα και χάνει τα στολίδια του
πάνω στα αιχμηρά κλαδιά του χρόνου

αυτό είναι η μνήμη

ένα μοναχικό παιδί κάτω απ’ το δέντρο
βουβό και δακρυσμένο να κοιτάζει

πυκνό βελούδινο σκοτάδι

στην έρημη πλατεία από νωρίς
λυσσομανάει ένας βαρδάρης απροσκύνητος
πυκνό βελούδινο σκοτάδι
σκοτάδι θηλυκό ανεξερεύνητο
στα τζάμια πέφτει τούφες-τούφες
η γειτονιά υποδέχεται βουβή
την άλλη όψη τ΄ουρανού

την ώρα εκείνη που όλα ξεθωριάζουν
από τις χαραμάδες εισχωρούν
και διαγράφονται ολοκάθαρα οι σκιές
προφέρουν ήχους μυστικούς, εκστατικούς
λόγια ανεπαίσθητα
στα έπιπλα τριγύρω απλώνουν
ένα άρωμα
ένα παλιό λησμονημένο χάδι

παράξενα που σβήνει τότε ο πόνος
παράξενα που λάμπει η μνήμη
παράξενα που η νύχτα αστράφτει
μες στο δικό της φως

τίτλος σε βουρκωμένο ποίημα

ξέφυγε ανεπαίσθητα και πέφτει
διάφανη και λαμπερή σταγόνα
γράμμα αναλφάβητο
τους στίχους ένα- ένα που νοτίζει
μέχρι το σκοτεινό υπόγειο της γραφής

ψηλά τα μάτια σου εκστατικά
τίτλος σε βουρκωμένο ποίημα

παλιές γραφές και θαύματα

πειρατικό καράβι στ’ ανοιχτά
μες στην ομίχλη με σημαία τ’ όνειρο
κόκκινο και βαθύ γαλάζιο
σ’ ένα χρώμα μονοσύλλαβο
όπως το δάκρυ τ’ ουρανού
ή το φως
αυτό είσαι

κι εγώ
ρίγος αιχμάλωτο
στον ήχο της φωνής σου
βαθειά στα μάτια σου
κρυμμένη λάμψη
καυτή ανάσα
που ανεμίζει τα μαλλιά σου

έκθαμβος μελετώ
παλιές γραφές και θαύματα
αναζητώ τον μυστικό ορίζοντα
όπου ελλοχεύει η μοίρα

πέρα απ’ τις λέξεις

πώς ονομάζει η γη τον ουρανό
το έρημο νησί τον άδειο ορίζοντα
η νύχτα τη στιγμή που ξημερώνει;

ποια λέξη υπάρχει
για το σούρουπο στα μάτια σου
το μουσικό βελούδο στην αφή σου;

πώς λέγεται
το μονοπάτι στην παλάμη σου
το ουράνιο τόξο
στο χρώμα της φωνής σου
και το καμίνι στην ανάσα σου
μ’ όλα τ’ αρώματα το άγριο μέλι
που αναβλύζει στην επιδερμίδα σου;

πώς είναι ο ήχος
για τη λάμψη εκείνη
πώς τα φωνήεντα
που εκφράζουν το φτερούγισμα
τη μυστική πηγή που κάποτε μας γέννησε
και την ψυχή που έγινε θάλασσα
και μας ενώνει;

ποια είναι η γλώσσα
που μιλάει το φως;

ένα ποίημα

ένα ποίημα
από παλιό σκοτάδι
από θολό πυκνό βυθό
που αναδύθηκε στο φως

ένα ποίημα
γυμνό
εμπρηστικό
κόκκινο επιφώνημα
της φλόγας ή της αστραπής

ένα ποίημα
μυστικό
εξωτικό
κι όμως απλό
κι όμως γλυκό
κι όμως απέραντα μαγευτικό

ένα ποίημα
που δεν γνωρίζει
το άρωμα
τη μουσική
το ίδιο τ’ όνομά του

ένα ποίημα
ένα τρέμουλο στα γόνατα
ή τα χείλη
που κρύβεται και φανερώνεται
και λάμπει

εσύ

εκρηκτικά το κόκκινο ενεδρεύει

η αμέλεια
είναι πιο επινοητική από την προμελέτη

ένα όνειρο
που διαφεύγει από τη λήθη
και ξεφτισμένο στο γαλάζιο υπερίπταται
έχει πιο αιχμηρές γωνιές
από κάθε αστικό τετράγωνο

οι υπνοβάτες
στο γκρίζο μάταια εκπαιδεύονται
η επιφάνεια στην άσφαλτο
στο ρυθμικό τους βήμα οι πεζοπόροι

στη λάμψη του σηματοδότη
στις χαραμάδες της παλάμης
εκρηκτικά πάντα το κόκκινο ενεδρεύει

αισιοδοξία

μια λάμψη
στο μαύρο χώμα τ’ ουρανού

ένα λουλούδι
πάνω στον τάφο του
ή ένα χαμόγελο
σε ραγισμένο πρόσωπο

ο έρωτας
μπροστά στον θάνατο

.

ΜΥΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ (2007)

γυμνή ν΄ακούγεται ακέραια η ψυχή

γράφοντας υποστέλλω μία μία τις λέξεις,
τα χρώματα αφαιρώ, τις μουσικές,
στο χάος τον κόσμο απλώνω σαν λευκό χαρτί,
ν’ ακούγεται στο τίποτα ένα σήμαντρο,
ν’ ακούγεται ένα φως μες στην ομίχλη,
γυμνή ν’ ακούγεται ακέραια η ψυχή

πράσινα αινίγματα στο φως

αν ήταν ξαφνικό φτερούγισμα οι λέξεις
και απαλή σκιά
στα κουρασμένα βλέφαρα του οδοιπόρου
κι ακόμη αν ήταν
ήχος και λάμψη
πράσινη επίκληση της γης στον ουρανό
λέξεις κοινές
κι όμως εκστατικές σαν θαύμα
τότε θα έγραφα ένα μικρό τραγούδι
να ψιθυρίζει και ν’ αστράφτει
στα δέντρα όπως τα φύλλα

θα έγραφα ένα βελούδινο άγγιγμα
αινίγματα και μυστικά στο φως

μικρό, ελάχιστο, ανοιξιάτικο του κόσμου

μην φύγεις
ξαναγύρισε
εγώ εδώ θα ‘μαι να σε περιμένω

μικρό, ελάχιστο, ανοιξιάτικο
φτερούγισμα σε παγωμένους δρόμους
κόκκινο και βαθύ γαλάζιο
όνειρο στην ψυχή του κόσμου

κι αν γίνω στάχτη μες στη φλόγα μου
ατμός πάνω από ξένη θάλασσα
χόρτο που ψιθυρίζει μυστικά στον άνεμο
χρώμα βαθύ όταν δακρύζει ο ουρανός

κι αν φύγεις
και ποτέ σου δεν ξαναγυρίσεις
εγώ εδώ θα ‘μαι να σε περιμένω

το χαρούμενο ποίημα

έπεσε σαν νιφάδα από τον ουρανό
και στροβιλίστηκε στα μάτια των παιδιών

μα τι γυρεύει ένα ποίημα χαρούμενο
σ’ αυτόν τον λυπημένο κόσμο;
και τι γυρεύει ένας κόσμος λυπημένος
σ’ αυτό το χαρούμενο ποίημα;

τίποτα δεν γυρεύουν
δεν έμαθαν ποτέ γραφή και ανάγνωση

σύννεφο εσύ κόκκινο στον ουρανό

να ξαναγεννηθούμε
με το δικό σου χάραμα ν’ ανθίσει ο κόσμος

να ξαναγεννηθούμε
σύννεφο εσύ κόκκινο στον ουρανό
άγγιγμα και ταξίδι εγώ σαν άνεμος

να ξαναγεννηθούμε
θάλασσα εσύ των τροπικών
κι εγώ νησί μοναχικό στον κόρφο σου

δάσος εσύ, βελούδινο σκοτάδι
κι εγώ τ’ αγρίμι που προφέρει
με το χνώτο του τις μυστικές σου λέξεις

αγνοί, αθώοι, αθάνατοι
εσύ κι εγώ ψυχή και φως

ο μυστικός κήπος

κλείνουν τις πόρτες, τα παράθυρα
βουλώνουν με κουρέλια κάθε χαραμάδα
κι ενώ στα σκεύη στην κουζίνα ηχούν
και το διπλό κρεβάτι τρίζει
ο κήπος μπαίνει στο δωμάτιο

ο κήπος μπαίνει στο δωμάτιο μυστικά
μεταμορφώνεται σε πουπουλένιο στρώμα
τα φύλλα και τα πράσινα κλαριά
γίνονται επιδερμίδα, χείλη
γίνονται κεντημένα μαξιλάρια

με τα λουλούδια και τα σιντριβάνια του
με χώμα μυρωμένο, αφράτο
ανθίζει ο κήπος στο δωμάτιο
τα γκρίζα πρόσωπα μιας άλλης εποχής
θυμούνται και παράξενα φωτίζονται
στου τοίχου τις παλιές φωτογραφίες

ο κήπος κατακτά και παραδίδεται
εξερευνά κι ανακαλύπτει
με χίλιες δυο κραυγές, επιφωνήματα
με αναστεναγμούς και βογκητά
ως το μακρόσυρτο αχ και τη σιγή του τέλους

όλα τριγύρω είναι καθημερινά
κι όμως ο κήπος μπαίνει στο δωμάτιο
ο προαιώνιος κήπος
από το τίποτα σαν θαύμα ξαφνικά

κίτρινο ξωτικό, κόκκινος χρόνος

το ξωτικό της Εγνατίας που χάθηκε
καμιά φορά το σούρουπο ξαναγυρίζει
λουσμένο στα θολά νερά του χρόνου

στο κίτρινό του πέρασμα μες στην ομίχλη
στο χώμα στρώνονται και πάλι οι ράγες
αρχίζει από το χτες ένα ταξίδι ατέλειωτο
ακούγεται μια μουσική
και ξεπροβάλλουν σπίτια σιωπηλά
μια ελευθερία παράνομη
στην κόκκινη καρδιά του χρόνου

στο κίτρινο του πέρασμα μες στην ομίχλη
δακρύζει κείνο το τίποτα της νιότης μας
που ήταν τα πάντα

το ξωτικό της Εγνατίας που χάθηκε
καμιά φορά το σούρουπο ξαναγυρίζει
στις γειτονιές που δεν υπάρχουν πια
κι από το Χαριλάου ως το Βαρδάρι
χτυπάει το καμπανάκι του
σαν φωτισμένο τραμ και σαν κορίτσι
που υπόσχεται τον ουρανό

ραμφίζει μάταια την παγωνιά

μνήμη Τάσου Σταϊκόπουλου

χειμώνας
τ’ αστέρια ανελέητα μακρινά
οι κορυφές των πεύκων σκορπίζουν
ένα γκρίζο τίποτα στο χώμα
κι είναι η ψυχή μας σπουργίτι
που ραμφίζει μάταια την παγωνιά

στην καφετέρια θαμπώνει ο κόσμος
θαμπώνουν οι φωνές
η άδεια καρέκλα στο τραπέζι
κι εμείς τριγύρω
θαμπώνει τ’ όνομά σου
κάτω η πόλη
όλα όσα ζήσαμε μαζί

παράξενα η μνήμη
θαμπώνει με το χνώτο της τα μάτια
μιαν άδεια Κυριακή

αντίο φίλε

το τέλος είναι πάντοτε θλιμμένο

παρόλα όσα ισχυρίζεται η αρχή
το τέλος είναι πάντοτε θλιμμένο.
χωρίς ωραία ενδύματα
το σώμα αναγνωρίζει την αλήθεια του
με τη λευκή σημαία της
η οθόνη άνευ όρων παραδίδεται
στον θεατή που έχει ήδη αποχωρήσει.
το τέλος είναι πάντοτε θλιμμένο
ενώ και πάλι μυστικά
τα χρώματα στην άδεια οθόνη αναδύονται

αιωνιότητα

όλα θα σβήσουν, όλα θα χαθούν.
τα δάκρυα μου στον ωκεανό
τα χρώματά μου στο ουράνιο τόξο
το όνομά μου στα φωνήεντα της σιγής.
όλα θα σβήσουν, όλα θα χαθούν.
κι εσύ μια μέρα
σ’ άγνωστα μάτια θ’ αγαπήσεις
μεθυστικό κι ανώνυμο
το ίδιο προαιώνιο φως

ο ανεξερεύνητος λόγος της ουτοπίας

πια δεν υπάρχει τόπος
πια δεν υπάρχει χρόνος
πια δεν υπάρχει φως.
για να διαβάσει σιωπηλά το πρώτο θαύμα.
πως χάθηκαν τα ονόματα
πως έλιωσαν τα μάρμαρα
πως σκόρπισαν στο τίποτα οι γκρίζες στάχτες.
τα δάκρυα
οι λέξεις
όλα τα χρώματα κι οι μουσικές
πως συμπυκνώθηκαν στην αρχική γαλήνη.
και με μια κόκκινη έκρηξη
πως κάποτε ακούστηκε
και πάλι ανεξερεύνητος
ο μυστικός λόγος της ουτοπίας

.

ΕΝΑ ΛΙΒΑΔΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΕΤΑΙ (2002)

ουτοπία

το ωμέγα ως ωκεανός ως χώμα και ως φως. ο
χρόνος ως αιώνιο δευτερόλεπτο, ο χώρος ως
μοναδικό σημείο. το ανερμήνευτο που κάποτε
εγκαθίδρυσε και τώρα ανατρέπει την τάξη αυτού του
κόσμου. εκείνο που όλους μας αξίζει το όνειρο που
είναι εγγεγραμμένο στα κύτταρά μας και στον
ουρανό

καμιά φορά σαν δέντρο ή σαν πουλί

υπάρχει μέσα μου ένα φως. καμιά φορά σαν δέντρο
ή σαν πουλί ή ξέφτι απ’ το γαλάζιο στο περβάζι σου.
υπάρχει μέσα μου ένα φως που όλα τα ξέρει κι όλα
τα αισθάνεται μοναχικό που ταξιδεύει απ’ την αρχή
του χρόνου που αστράφτει μέσα στη μεγάλη νύχτα
και δεν παραδίδεται

ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται

νάμασταν, λέει τραγούδι σε παλιό γραμμόφωνο,
δέντρο σε καλοκαιρινό ψιλόβροχο ένα λιβάδι μέσα
στην ομίχλη που ονειρεύεται. ή μήπως νάμασταν
εκεί ψηλά τα κεραμίδια πλάι στην καπνοδόχο την
ώρα πού όρθιος ξαποσταίνει ο πελαργός. κι ύστερα,
λέει να φύτρωναν κόκκινα κατακόκκινα φτερά
στους ώμους μας στα μάτια μας ένας κιτρινισμένος
χάρτης για τον ουρανό. να ταξιδέψουμε πέρα
απ’ τον πόνο και τον θάνατο. νάμασταν, λέει με
κόκκινα φτερά ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που
ονειρεύεται

η καταγωγή του ονείρου

παρασκευή μήνα νοέμβρη με το ζώδιο του σκορπιού,
καθώς πυκνά σκοτείνιαζε στις παρυφές του
Ολύμπου, σχίστηκε σαν από σεισμό η γη στα δύο
κι από τον Άδη ορθώθηκε περήφανος και σκυθρωπός
μπροστά μου ο Πλούτων. μου φαίνεται πως ξέχασες
ποιος είσαι, είπε βαριά, ενώ το αράπικο χρεμέτιζε
και δάγκωνε με αφρούς τα χάμουρα κι ο Κέρβερος
ήρθε κουνώντας την ουρά και μου ‘γλειφε τα χέρια.
άλλο δεν έχει από το λίγο του αυτός ο ξένος τόπος,
κι είναι καιρός που η μάνα σου (εδώ μαλάκωσε ελάχιστα
το αψύ του βλέμμα) γύρισε στην πατρίδα και σε περιμένει.
σήκωσε το δεξί του χέρι απότομα κι έπεσε νεκρική σιγή
τριγύρω είσαι ψυχή κι η θέση σου είναι δίπλα μου, με τις ψυχές

βόλτα στις ράμπλας* τ’ ουρανού, 3

αργά χθες βράδυ ξαφνικά μες στην ομίχλη, είδα
στις ράμπλας τ’ ουρανού λουλούδια και μικρά πουλιά
μάτια να λάμπουν. κι ένα αρχαίο φιλόλογο
και πάλι όρθιο να διδάσκει άγνωστα κείμενα σαν
υποσχέσεις ή αινίγματα. χαμογελούσε κι έγραφε,
στα δάχτυλά του έλιωνε η κιμωλία του χρόνου κι
απ’ τ’ ανοιχτά παράθυρα οι έφηβοι είχαν ήδη
δραπετεύσει και ταξίδευαν. αργά χθες βράδυ ξαφνικά
είδα στον μαυροπίνακα του τίποτα για πάντα αμετάφραστη
τη λέξη ελευθερία

* κεντρικός δρόμος στις ισπανικές πόλεις.
στη Βαρκελώνη, η Rambla de las Flores αρχίζει
από την Πλατεία της Καταλωνίας και καταλήγει
στο λιμάνι, στο άγαλμα του Κολόμβου και το
πλοίο Σάντα Μαρία

μέσα στα χρώματα μπροστά μου η Έφη

εκεί που πήγαινα βαρύς και μόνος με τα χρόνια μου
στην Εγνατία ανάμεσα σε χωρικούς και μαγαζάτορες
βγήκε και πάλι ξαφνικά μέσα στα χρώματα
μπροστά μου η Έφη κι έγειρε να σκουπίσει με τα
μάτια της τη μελανιά απ’ το παλιό μου μπικ στο
μέτωπο. ένα δειλό πορτοκαλί αχνοχάραζε στα χείλη
της κι ένα βαθύ γαλάζιο ξέφτι τ’ ουρανού είχε
σκαλώσει στα μαλλιά της. σφιχτά κρατώντας τα βιβλία
στο λευκό πουκάμισο η ίδια εκείνη Έφη απ’ τα
δεκαοχτώ το ίδιο σκονισμένο απομεσήμερο τα ίδια
εκείνα μάτια μέσα στη θλίψη που χαμογελούσαν

ούτε ένα μυτερό καρφί και σκουριασμένο

μια έρημη σοφίτα μακρινή μέσα στη θλίψη τ’ ουρανού
είναι η ψυχή μου. γεμάτη άχρηστα αντικείμενα
μια ψάθινη καρέκλα ένα ποδήλατο με τρύπια
λάστιχα μια κόκκινη ξεφουσκωμένη μπάλα. κι ένα
σωρό θαμπές φωτογραφίες απ’ τους αρχαίους
ενοίκους της. όμως δεν κρύβει πλάσματα επικίνδυνα
κι ούτε ένα μυτερό καρφί και σκουριασμένο.
μια έρημη σοφίτα μακρινή μια λέξη ανείπωτη είναι
η ψυχή μου ένα μοναχικό παράθυρο που κάποτε
φωτίζεται μέσα στη θλίψη τ’ ουρανού

κόκκινο όπως κόκκινο

κόκκινο χρώμα μυστικό όπως βαθιά στο μαύρο και
το μπλε. κόκκινο κόκκινο, μα όχι κόκκινο όπως αίμα,
ηφαίστειο, αστραπή κόκκινο όπως κόκκινο όπως τα
χρώματα που δεν γνωρίσαμε ποτέ ο ήχος που αναδύεται
από την πρώτη συλλαβή της ουτοπίας

αρχαία πυξίδα

μια αιωνιότητα μετά είμαστε πάντοτε θρυμματισμένα
αστέρια στην άλλη άκρη τ’ ουρανού κι είναι
το κάθε κύτταρό μας αρχαία πυξίδα που, μέσα απ’
τη μεγάλη σκοτεινιά αλάνθαστα μας κατευθύνει
στην πατρίδα απορημένη η ψυχή μας αναπέμπεται
στο χάος έκθαμβη παραδίδεται στο άπειρο, εκεί
όπου αναδύονται και τελικά ερμηνεύονται οι
μυστικές γραφές της ουτοπίας

έζησα

έζησα μια κόκκινη αχνή γραμμή μια λάμψη ίσως
ή φωνή μια ανάσα στο νερό έζησα σε δρόμους
καθημερινούς στον άνεμο και στη φωτιά στον ουρανό
έζησα για το δικό σου άγγιγμα κι ένα χαμόγελο
παιδιού στον κόσμο αυτό του φόνου. έζησα
και είμαι ακόμη εδώ μια κόκκινη αχνή γραμμή,
μια λάμψη ίσως ή φωνή μια ανάσα στο νερό

.

ΓΑΛΑΖΙΟ ΒΑΘΥ ΣΑΝ ΑΝΤΙΟ   (1999)

μαθητεία, 2

και πάλι υπέβαλα στο άγνωστο τις πέντε αισθήσεις
μου και την ψυχή μου και έγινα δεκτός στην πρώτη
τάξη του σύμπαντος σχολείου της αγάπης τα τραύ-
ματά μου γράφοντας σαν όνομα στο εξώφυλλο της
καθημερινής ζωής. είναι καλός για άνθρωπος λένε
οι δάσκαλοι μου με τον τρόπο τους, μια φλαμουριά
που αγγίζει το μπαλκόνι μου, ένα γατί που περπατάει
νωχελικά στον ήλιο, θα μάθει γρήγορα, όσα μπορεί
να μάθει. κι εγώ επιμένω αφού δεν έχω πού αλλού
να πάω, μερόνυχτα εγκύπτω και λέω πως συνεχίζω
τις σπουδές μου, σ’ αυτό το πρώτο και πιο δύσκολο
σχολείο, απ’ το οποίο δεν προβλέπεται αποφοίτηση

κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ

δέντρα, αραιοί διαβάτες, παγωνιά και κάτω απ’ τις
κραυγές των γλάρων το ωδείο στο πάρκο της
Ηλεκτρικής από νωρίς περίμενα κοιτάζοντας προς
τη μεριά της θάλασσας. κάποτε φάνηκες κι όσο πλησίαζες
ήσουν εσύ κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ και μέσα στην
ομίχλη μου χαμογελούσες. στις μύτες στάθηκες
να με φιλήσεις κι ύστερα έφυγες κι όσο, χρόνο το
χρόνο, στο βάθος σβήνεις τόσο πιο καθαρά λάμπεις
στα μάτια μου. μέχρι που ξέρω πια με βεβαιότητα
πως είσαι δεκαοχτώ χρονώ, κάπου έξι μήνες πιο
μικρή από μένα πηγαίνεις στο παλιό ωδείο σε λεν
Σιμόνη κι αγαπιόμαστε τρελά

το άλλο όνομα του παραδείσου

μοσχοβολούσαν οι πατάτες στο ταψί, άστραφτε το
βαρύ τραπέζι καλογυαλισμένο από τη μια ο μεγάλος
μου αδερφός αγέρωχος ιππεύοντας τα είκοσι του χρόνια
κι από την άλλη η μάγισσά μας η μικρή το πρόσωπο
της ξέφωτο στο δάσος των μαλλιών της. και η
μητέρα να θροΐζει όρθια τριγύρω μια φράση εδώ σαν
χάδι ένα μάλωμα εκεί οι λέξεις πινελιές απ’ το χαμόγελο
της. σε ξένες θάλασσες για πάντα χάθηκε η Κυριακή
με το βαθύ γαλάζιο ιστιοφόρο των ματιών της

γαλάζιο βαθύ σαν αντίο

κι έμεινα μόνος με το γαλάζιο έλεος της τελευταίας
στιγμής στα μάτια σου γαλάζιο ωκεανός και σιωπητήριο
γαλάζιο που με γέννησε με φώτιζε και με σκοτείνιαζε
που ακτινοβολούσε και φτερούγιζε έμεινα μόνος
με το βαθύ γαλάζιο σαν αντίο στα μάτια σου
μητέρα

ευτυχία

σε γνώρισα σε χρόνο παρελθόντα ή μέλλοντα με κάτι
από τους γαλαξίες στο βλέμμα σου στην κίνηση σου
κάτι από γατάκι ή τίγρη στο φόρεμά σου κάτι από το
φως σε κάποιαν άλλη εποχή πρέπει να ζήσαμε μαζί
σε κάποια χώρα μακρινή σε ξέρω ξέρω όταν χαμογελάς
κάθε ρυτίδα σου κι όταν σωπαίνεις ξέρω το σκοτεινό
βελούδο των ματιών σου σε νιώθω τώρα μέσα
μου να αναδύεσαι γεύομαι και μυρίζω κάθε σου τόπο
μυστικό είσαι ο αρχικός μου κωδικός ψυχή αιώνια
παρούσα και απρόσιτη

Λάμπουν σαν δάκρυα τα Χριστούγεννα

ένας μικρός χριστός γεννιέται πάλι αύριο μόνος στον
κόσμο ένας μικρός χριστός που ζωγραφίζει θαμπά
στο τζάμι δέντρα για τα παιδιά καράβια για τα όνειρα
ένα παραμύθι της αγάπης για τους απελπισμένους
παραμονή και τα χιλιάδες φώτα της πλατείας
στα μάτια του λάμπουν σαν δάκρυα

εδώ τελειώνει αυτό το παραμύθι

μια φορά κι έναν καιρό στα βάθη της ανατολής ζούσε
ένα ήλιος μόνος. σχεδόν παράνομος με την πυρακτωμένη
του καρδιά προορισμένος ν’ ανατέλλει να φωτίζει
πάντα να βρίσκεται στον ουρανό και να τα βλέπει
όλα είπε η γιαγιά του κόσμου γι’ ακόμη μια φορά
θλιμμένη εδώ τελειώνει κάπως πρόωρα αυτό το
παραμύθι, ώρα να πάτε για ύπνο ε, όπως πάντα ο ήλιος
έζησε καλά κι εμείς βεβαίως καλύτερα

έζησα χρόνια και δεν έμαθα

έζησα χρόνια, διάβασα, ταξίδεψα, όμως ποτέ δεν
έμαθα ποιος είμαι, τι είναι αυτός ο δρόμος και πού
βγάζει. ίσως τα μάτια μου να θάμπωσαν ίχνη ζωής
κρυσταλλωμένα στις σελίδες, κάτω απ’ το φως όσα
κοιτούσα και δεν έβλεπα, εκείνοι που πολύ αγάπησα,
ανίδεοι σαν εμένα, έζησα χρόνια και δεν πήρα απάντηση
γιαυτό που αστράφτει μέσα μου, αυτό που μούδωσε
πνοή και με σκοτώνει, έζησα χρόνια και δεν έμαθα

βραχνά μες στην ομίχλη

λοιπόν, μπορείτε να μαζέψετε τα ζάρια, για μας
τέλειωσε πια το παιχνίδι και χάσαμε, όπως ήταν φυσικό
τα πάντα, ήδη χαράζει και οι σειρήνες μάς καλούν
για ένα τελευταίο καφέ στην παραλία πάνω απ’ τους
γλάρους και τα πλοία έξω απ’ το γκρίζο φράγμα του
κυματοθραύστη βραχνά οι σειρήνες μας καλούν μες
στην ομίχλη

είμαι όσα μου δόθηκαν

είμαι όσα μου δόθηκαν μια στάλα κόκκινο στο απέραντο
του μπλε ένα ελάχιστο κομμάτι από το τίποτα
ήχους του κάποτε στον άνεμο σκορπίζω με το δικό
μου όνομα γράφω για τον δικό σας πόνο, που ούτε
δικός μου είναι ούτε δικός σας δεν είμαι εγώ λοιπόν
που σας μιλώ, γιατί εγώ είμαι όσα μου δόθηκαν, γιατί
εγώ δεν ξέρω καν ποιος είμαι τώρα απομένει να επιστρέψω
εκεί που κάποτε ξεκίνησα να επιστρέψω εκεί που οφείλω
το εγώ που είμαι και που ποτέ δεν γνώρισα

.

ΧΩΜΑ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ (1998)

ένα ποτάμι στοιχειωμένο

ένα ποτάμι στοιχειωμένο είναι το αίμα μου από
προγόνους και μνήμες σκοτεινές λάμψεις της αστραπής
που σχηματίζουν λέξεις ταξίδια μυστικά σε χώρες
που ποτέ δεν γνώρισα. ένα ποτάμι στοιχειωμένο
είναι το αίμα μου, μια μουσική, ένα μελλοντικό
καράβι, πλησίστιο που περιπλανιέται σε κατακόμβες
φωτεινές του γαλαξία

βυθισμένοι σε αχνά χαμόγελα και φως

μέσα σε πολύχρωμα αδιάβροχα και ζεστούς σκούφους,
φορώντας τις μαγικές τους μπότες, βυθισμένοι
σε αχνά χαμόγελα και φως, κάθε πρωί εισπλέουν στο
νηπιαγωγείο της γειτονιάς οι άγγελοι που δεν γνωρίσαμε
σαν μπίλιες απ’ τις τσέπες τους στο χώμα απλώνουν
όλα τ’ αστέρια τ’ουρανού μας δείχνουν τον θεό
που δεν πιστέψαμε, σκορπίζουν στον αέρα
θαύματα που δεν αξίζουμε, με μιαν ανάσα τους
στηρίζουν την ετοιμόρροπη ζωή μας

το κίτρινο περπάτημα στα χόρτα

την ώρα που ένιωθα ασφαλής στην πέτρινη σιγή του
κόσμου, άνοιξαν ξαφνικά οι μυστικοί κρουνοί το
απομεσήμερο και η αυλή πλημμύρισε κίτρινες πεταλούδες
γιορταστικά πολύφωτα ιπτάμενα ίχνη του απρόσιτου
που ενεδρεύει την ώρα που ένιωθα ασφαλής
με ξύπνησε το κίτρινο περπάτημα στα χόρτα κι είδα
μέσα στο φως να ξεπροβάλλει η τίγρη.

σαν να κρατάτε με τα χείλη μιαν αχτίδα φως

προφέρετε τις λέξεις απαλά σαν να κρατάτε με τα
χείλη μιαν αχτίδα φως και σταθερά σαν μια μπουκιά
ψωμί στα δόντια, ύστερα αφήστε τις να περιπλανηθούν
στην ερημιά για λίγο σ’ άγριες γειτονιές κι εκεί
που ζουν και μεγαλώνουν τα παιδιά στο χώμα προφέρετε
τις λέξεις απαλά με τα δικά τους σχήματα,
με τις δικές τους μουσικές και εικόνες, σαν να κρατάτε
με τα χείλη μιαν αχτίδα φως ή την ψυχή του ναυαγού
όταν μοναχική επιστρέφει στην πατρίδα.

ύπαρξη

ο θεατής είναι θεατής, το μάτι από την όχθη που
παρατηρεί ξέρει νερά, κλαριά και χώματα, δεν ξέρει
το ποτάμι, το μάτι από την όχθη που παρατηρεί δεν
είναι το ποτάμι, από το άγνωστο στο άγνωστο
προορισμένος είναι ο άγνωστος να κατευθύνεται, στη
χώρα που δεν έχει μονοπάτι, έως ότου το μάτι κάποτε
γίνει νερό, κλαριά και χώματα, και στρόβιλος για το
βυθό, ακούσια, μυστικά και αναπόφευκτα, έως ότου
γίνει κάποτε ποτάμι ο θεατής

κάτι όπως έκρηξη ηφαιστείου ή επίκληση

σε γνώρισα πριν ανακαλυφθούν οι λέξεις, κι ήσουν
όσα με λέξεις δεν εκφράζονται, κάτι όπως λάμψη,
χάδι, κασταλία πηγή, κάτι όπως έκρηξη ηφαιστείου
ή επίκληση, σε γνώρισα αργότερα με ονόματα, κάτι
όπως Ρόζα, Κάθυ, Αϊλάτι Αζμάγα, Σοφία του
παρόντος χρόνου, όμως εσύ δεν ήσουν τα ονόματα,
χιλιάδες χρόνια τώρα προσπαθώ να γράψω αυτό που
με τις λέξεις χάνεται, στο φως που κρύβεται, στους
ήχους που σωπαίνει

μια φράση καθημερινή με τ’ όνομά σου

τα φύλλα από το τίποτα όταν πρασινίζουν, ένα γέλιο
που αστράφτει ξαφνικά σαν παρουσία, εκείνη η
παλιά φωτογραφία που ξεθώριασε, να μας θυμάσαι,
κάποιο αποτύπωμα αχνό στη δεξιά σελίδα, μια
φράση καθημερινή με τ’ όνομά σου, ένα κόκκινο
μπαλόνι που ξεφεύγει και υψώνεται, να μας θυμάσαι,
στους τοίχους μάταιες οι επικλήσεις κι οι δρόμοι που
οδηγούν, που τέμνονται, με τις σκιές, τα δέντρα
τους, τα τραπεζάκια στη γωνία, στο χώμα οι δρόμοι,
στη φωτιά, στον ουρανό, να μας θυμάσαι.

μέσα στην άχνα από το βάθος της πλατείας, 2

σε είδα μεσημέρι στ’ όνειρό μου, μέσα στην άχνα από
το βάθος της πλατείας, να ξεπροβάλεις με το σκε-
φτικό σου βήμα, στα δάχτυλά σου αβέβαια κρατώ-
ντας τα παιδικά μου χρόνια, κι ήταν το μέτωπό σου
μια σταγόνα φως, κι από τις άκρες των χειλιών σου
το χάδι σου με τύλιξε, όπως σ’ εκείνη την παλιά
φωτογραφία που χαμογελούσε, με θλίψη μακρινή και
ανεπαίσθητη, ένας μακρόσυρτος σκοπός της Ιωνίας
για όσα χάθηκαν και μας ορίζουν αμετάκλητα,
πατέρα

μια ανάσα από την απουσία τους

αν θα μπορούσες να με συγχωρήσεις για όσα είναι
αδύνατον πια να διορθώσω, για κείνους που άφησα
να φύγουν μέσα στη νύχτα και τους καλώ με δάκρυα
να μ’ αξιώσουν λίγα λεπτά από τον θάνατό τους, μια
ανάσα από την απουσία τους, ένα μονάχα κύμα από
το ωκεάνιο ταξίδι τους, για να σωριάσω όλα μου τα
υπάρχοντα στα πόδια τους, να στρώσω τη ζωή μου
και τις λέξεις μου κιλίμι να πατήσουν, να οδηγηθώ
από ένα ξέφτι φως στα σφραγισμένα μάτια τους

ποιος σκόρπισε τον πόνο και τα θαύματα

ποιος σκηνοθέτησε αυτή την αποτρόπαια κωμωδία,
ποιος είναι πρωταγωνιστής και υποβολέας, ποιος
χρονομέτρης, που παρακολουθεί με παγωμένα μάτια
τις λέξεις μας να εξοστρακίζονται στους τοίχους,
ποιος σκόρπισε τον πόνο και τα θαύματα και κρύβεται
μέσα στο φως, από το τίποτα ποιος είναι ο ξένος
που ζητάει πίσω την ψυχή μου

ex nihilo

από το τίποτα αναδύεται το φως και στον πυρήνα
εγγράφεται του κόσμου ο απρόσιτος εκείνος κωδικός
τις διαστάσεις που εμπεριέχει του χωροχρόνου, σαν
ιχνογράφημα με συμπαθητική μελάνη, από το
τίποτα συντίθεται και πάλι η γειτονιά, μεθυστικό
φουντώνει το αγιόκλημα στους τοίχους, το ακέραιο
χώμα διαρρηγνύει την άσφαλτο και εμφανίζονται
αυλές και σπίτια, το βήμα σου ακούγεται στις σκάλες
αδιάψευστο, πατέρα, και αχνοφέγγει το χαμόγελό
σου ενώ μας καταυγάζουν οι απίστευτοι, μητέρα,
γαλαζοπράσινοι φεγγίτες των ματιών σου. όλα
και πάλι από το τίποτα αρχίζουν σαν να μην είχανε
ποτέ τελειώσει, σαν νάταν πάντοτε αριστοτεχνικά
κρυμμένα μπροστά στα θαμπωμένα μάτια μας

και πάλι εγώ στο τίποτα θα υπάρχω

όταν το κάτι αυτό το οτιδήποτε για μένα θα τελειώσει
και πάλι εγώ στο τίποτα θα υπάρχω, θα είμαι
εκείνο που τα μάτια σας θαμπώνει το ύψιλον
στα μυστικά, στη νύχτα, στην ψυχή, η απαλή καμπύλη
στο αύριο το χι στο χάδι ή στο χώμα της πατρίδας σας.
όταν το κάτι αυτό το μάταιο οτιδήποτε τελειώσει
στο τίποτα η αγάπη ξεχασμένη θα υπάρχει
θα σας αγγίζει απαλά θα σας ζητάει χαμογελώντας
το αδύνατο.

.

ΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΟΜΑΥΡΗ ΑΝΕΜΙΖΟΝΤΑΙ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ (1997)

I  ΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΟΜΑΥΡΗ ΑΝΕΜΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας

την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας
εισπλέει αθόρυβα
στις γκρίζες γειτονιές του κόσμου
ο μέλλων χρόνος ως πέλμα αιλουροειδούς

ελεύθερο
το πάνσοφα αθώο βλέμμα των νηπίων
στον παρελθόντα χρόνο εναποθέτει
τα πορφυρά ενδύματα της εξουσίας

από το άλφα ως το ωμέγα
ευθύς τα γράμματα ενώνονται και ενοποιούνται
στο σχήμα του ήλιου ανατέλλουν τα παράθυρα
αρχαίοι λινοτύπες
συνθέτουν τίτλους με λευκά πουκάμισα
και κάτω από τα υψωμένα χέρια
το αύριο έκθαμβοι αναγγέλλουν στους εξώστες
κορίτσια αστραφτερά σαν χελιδόνια
με το άπειρο ολοζώντανο στα μάτια τους
στις στέγες αιωρούνται
και τα ερωτικά προαύλια
φωτιά από σύννεφα απλωμένη στα μαλλιά τους
συστάδες δέντρων διαρρηγνύουν την άσφαλτο
και σιωπηλά αναδύονται στο φως

έφηβοι κωπηλάτες λάμνουν
το πυροτέχνημα κορμί
και στο γαλάζιο εξακτινώνονται
ενώ τριγύρω τα περίπτερα
λικνίζονται στη μουσική
που ηδονικά τις χαραμάδες διαστέλλει

παρέκει ούτε μια μοίρα αστέρι μου
λιγότερο ούτε ένα στίχο από τον ουρανό

ο κηπουρός των άστρων

εξόριστος
απ’ όλους τους περιφραγμένους κήπους
φυτεύει νυχτολούλουδα σε άγριο χώμα
και τα ραντίζει με σταγόνες φως

στον ίσκιο εκείνα ενός μαντρότοιχου
κρύβουν προσεχτικά τους σπόρους τους
κι ανέμελα στον άνεμο τους παραδίδουν
μεταναστεύουν το φθινόπωρο στο αόρατο
και απροσδόκητα ξαναφουντώνουν μεγαλύτερα
το τελικό σίγμα της άνοιξης
όταν προφέρει ο χρόνος

με σκόρπιες πινελιές
στα φύλλα τους χορεύει το αύριο
κίτρινα χρώματα φούξια και μωβ
το σούρουπο φεγγοβολούν στο κούτελο

εξόριστος
απ’ όλους τους περιφραγμένους κήπους
ο πρεσβευτής του εγγύτατα, απρόσιτου
στη γη προσφέρει όνειρο
τον ουρανό

οι γειτονιές του παρελθόντος χρόνου

απόμεινε
ένα γυμνό παράθυρο
οικείο σαν αίνιγμα
που η λύση του ανεξήγητα σου διαφεύγει
μια σιδεριά σε μισογκρεμισμένο τοίχο
ένα τραπέζι
με αποτυπώματα φωνής και χνώτου
κι ο άνεμος που υπενθυμίζει την αγάπη
αχνά στις συλλαβές των ονομάτων τους

απόμεινε
ο αφρός στην κορυφή του κύματος
που σαν λουλούδι ανθίζει και μαραίνεται
μια μουσική
που ανεπαίσθητα στο αίμα σου εισβάλλει
και παραμένει μακρινή
όσο κι αν ανιχνεύεις την πηγή της

απόμεινε
προσωρινά αόρατο ένα χαμόγελο
από τις γειτονιές του παρελθόντος χρόνου
που ξαφνικά θα φωτιστεί μες στο σκοτάδι
σαν μια απόδειξη ζωής που δεν τελειώνει

Άφυτος, 2

είναι γλυκό το φως
αιώνες που ωρίμασε στην απουσία
και αναδύεται τώρα σε αρχαία ερείπια

αστράφτουν γύρω τα ταπεινά του κόσμου
φύλλα ζουζούνια αγριόχορτα
μια σαύρα ακίνητη στο πρόσωπο της πέτρας
σαν προσευχή η μοναχική γυναίκα
στον δρόμο που ανεβαίνει προς τα μνήματα
ανάμεσα σε ξαφνικά λιλά και κίτρινα

είναι γλυκό το φως
μετά το ατέλειωτο ταξίδι στο σκοτάδι
και η μικρούλα έρημη εκκλησιά
με το θαμπό της κόκκινο

τελευταίος καταζητούμενος αντάρτης

πρώτα με τον Απρίλη και την άνοιξη
με μεσογειακά νησιά
με μέρες στρογγυλές σαν το παλιό ψωμί
απρόσκλητο
το συνεργείο του χρόνου
μεθοδικά ερείπωσε το πρόσωπό της
μην παραλείποντας και το ωραίο κορμί
τα άλλοτε όρθια στήθη

θροΐζοντας και τρεμοπαίζοντας
έτσι έσβησε το πρωινό χαμόγελό της

στις γκρίζες λόχμες των ματιών
η εξαίσια λάμψη εκείνη
άοπλη τώρα κρύβεται
σαν τελευταίος καταζητούμενος αντάρτης

οι μυστικές πηγές του κόσμου

με ένα ααα μακρόσυρτο
εκπέμπεται το δέος της αγάπης
από το χάος
ως την καρδιά του κεραυνού

με ένα εεε μακρόσυρτο
αναθρώσκει η καθολική οδύνη
από την άβυσσο των πόλεων
ως την αρχέγονη έρημο της νύχτας

με ένα ωωω μακρόσυρτο
εγγράφεται η απαλή καμπύλη
στο βλέμμα ενός παιδιού
συντίθεται η ωκεάνια αγωνία του τέλους

ααα εεε ωωω
προφέρουν έκθαμβοι οι πρωτόγονοι
αγγίζοντας τις παρυφές της μουσικής
διακρίνοντας ένα μοναδικό φωτόνιο
στις μυστικές πηγές του κόσμου

II ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΕΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΑΘΩΟΣ

ουτοπία αναρχικού λούστρου

κάθεται σταυροπόδι σ’ ένα σύννεφο
βουτώντας το πινέλο του
στο κασελάκι με τα χρώματα
το κασελάκι με τις λέξεις
με τον τζιλά και τ’ άλλα εκρηκτικά
και βάφει κόκκινα τα υποδήματα
κάθε περαστικού θεού
κόκκινο κόκκινο και μαύρο
ένα παιδικό μπαλόνι

με την απρόσεχτή του κίνηση
τα θαμπωμένα μάτια του
από του ήλιου την εγγύτητα
τα πάντα κάποτε αναποδογυρίζουν
και τότε στάζει ο ουρανός
μυριάδες άστρα

Όταν πεθαίνει ένα παιδί, 1

αβιταμίνωση
είναι όρος των στατιστικών δελτίων
η πείνα εξωραϊσμένη
αποπροσωποποιημένη
όπως θα τόνιζε και κάποιος διανοητής
λέξη χωρίς εικόνα

ένα παιδί είναι μονάκριβο
ένα παιδί πεθαίνει κάθε δευτερόλεπτο
με την κοιλιά πρησμένη
μάτια που δεν χωράνε πια στις κόγχες τους
σε χώρες που ονομάζονται εξωτικές
πεθαίνει στο κατώφλι του σπιτιού μου

όταν πεθαίνει ένα παιδί
πέφτει βαθύτατο σκοτάδι το ξημέρωμα
βρέχει μεγάλα δάκρυα λαμπερά
πέτρινα γίνονται τα φύλλα και τα δέντρα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
ταράζεται ο ύπνος των αρχαίων νεκρών
κι από τη γη αναδύονται τα πρόσωπά τους
ενώ σαν χάλκινο πουλί
ο άνεμος τοξεύεται στο χώμα

όταν πεθαίνει ένα παιδί
οι λέξεις κι οι φωνές συντρίβονται
τριγύρω ο κόσμος καταρρέει

Αυτοβιογραφία, 1

κρατάω την ανθρωπότητα στην αγκαλιά μου
απλώνω τα σπασμένα δάχτυλα
και της χαϊδεύω τα μαλλιά
της γράφω παραμύθια
της ψιθυρίζω ποιήματα
και τη φιλάω τρυφερά στα μάτια
λες κι είναι ένα μικρό παιδί
ζεστό καφτό
και με τον εφιάλτη από τον ύπνο τρομαγμένο

λες κι είναι το δικό μου το παιδί
λες κι είναι όλα τα παιδιά του κόσμου
που αξίζουν ένα θαύμα καθημερινό
όπως το βότσαλο όταν αστράφτει
με χίλια χρώματα στα διάφανα νερά
και ζουν μέσα στο ψέμα και τον θάνατο

κρατάω την ανθρωπότητα στην αγκαλιά μου
να τη ζεστάνω για να ζεσταθώ κι εγώ
και της μιλάω για ν’ ακούσω ζωντανή φωνή
και κλαίω

επικίνδυνα έως απαράδεκτα αθώος

ο καλοκαιρινός μου ίσκιος
μακρύς, λεπτός κι αγέρωχος
ούτε μια μέρα πάνω απ’ τα δεκαοχτώ

αν το παιδί πράγματι είχε πει
ο βασιλιάς είναι γυμνός
μετά την πρώτη έκπληξη
τον πρώτο ίσως θαυμασμό και φθόνο
θα επέπιπτε ως είθισται η εξουσία
με τους λακέδες και τις πόρνες της
να το κατασπαράξει

ως είθισται αιώνες τώρα

καμία έκπληξη λοιπόν
όταν καλείται η αθωότητα να απολογηθεί
καμία έκπληξη όταν δοξάζεται η ατιμία
ούτε ίχνος παραπόνου
γι’ αυτά και τα χειρότερα
να βλέπουμε μονάχα και να ξέρουμε
και να μην επιτρέπουμε την αυταπάτη

και να κρατάμε ακέραια
στο στήθος μας την έκρηξη

ο καλοκαιρινός μου ίσκιος
μακρύς, λεπτός κι αγέρωχος
ούτε μια μέρα πάνω απ’ τα δεκαοχτώ

υστεροφημία

από τις λέξεις μου να απομείνει
ό,τι ακριβώς θα απομείνει κι από μένα

με τα δικά του γράμματα
το χώμα θα προφέρει την ανυπαρξία
στο εγώ μου δίνοντας ακριβοδίκαια
τις ρεαλιστικές του διαστάσεις

από ψυχή όμως και τίποτα
θ’ αναδυθεί κάποτε εκθαμβωτικός στο χάος
ένας καινούριος γαλαξίας

απλά λόγια, 2

όπως το αθέατο είναι η μήτρα του ορατού
αυτά που λέμε σήμερα
είναι πράγματα απλά
που αύριο θα είναι αυτονόητα
χωρίς η λάμψη τους να θαμπώνει
χωρίς να χάνεται η μουσική
χωρίς στο αυτονόητο να διαλύεται
η μαγεία των καθημερινών θαυμάτων

στη διάλεκτο του σήμερα
λέμε το πάντα
στη γλώσσα μιας μικρής πατρίδας
προφέρουμε το όνομα της οικουμένης
προσθέτουμε τη δική μας οδύνη
στον μέγιστο ωκεανό των δακρύων

γιατί στ’ αλήθεια είναι πράγματα απλά
όπως κάθε άνθρωπος στην ερημιά του
που ακόμα ονειρεύεται το φως

.

ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΑΛΦΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ  (1994)

πατρίδα, 2

σαν άγρια σκυλιά
σαν παγωμένος άνεμος
αν κάποτε μέρες τυφλές
ουρλιάζουν στο κατώφλι σου
κρατήσου από το μέσα σου

ποιές λέξεις έγραφε
το βλέμμα μου θυμήσου
πώς φώτιζαν και πώς τριζοβολούσαν
στο σπίτι μας τα ξύλα
γιατί ήταν ανοιχτή
και απροσπέλαστη η πόρτα μας

κόκκινες και γαλάζιες
ψηφίδες αποσπώ για σένα από τον ουρανό
με νύχια και με δόντια αθέατη
σου χτίζω μια μελλοντική πατρίδα

αγάπη θάνατος

το διπλό άλφα της αγάπης
εμπεριέχεται στις συλλαβές του θανάτου
που δίνουν μιαν υπόσχεση αρχής
σε κάποιο ανεξιχνίαστο μέλλον

όταν λοιπόν τα πάντα ενοποιούνται
μήπως ταυτίζεται και η αγάπη με τον θάνατο;

καθώς στρέφεται η ύπαρξη στην πηγή της
όπως ο νους του ξενιτεμένου στην πατρίδα
μήπως οι λέξεις διαστέλλονται
και χάνουν το ιδιαίτερο νόημά τους
αγγίζοντας το μικρό δαχτυλάκι του θεού;

θάνατος είναι η μύτη μιας καρφίτσας
που σκάζει το παιδικό μπαλόνι της ζωής
και μέσα από το επιφανειακό σκότος
προσδίδει στην αγάπη μιαν ανυπέρβλητη λαμπρότητα

το διπλό άλφα της αγάπης

κάποτε μέσα απ’ το χώμα εκρήγνυται
σαν ρόδι σκορπίζει στον ουρανό

μέσα στο θριαμβικό ωμέγα της ζωής
ελλοχεύει το διπλό άλφα της αγάπης
για να ολοκληρώσει τους κύκλους του
να αναιρέσει την ήττα που ακολουθεί
να σημάνει την αρχή μετά το τέλος της
να προσθέσει φως στην ύπαρξή της

το διπλό άλφα της αγάπης
που κάποτε υπερβαίνει τον θάνατο
αγγίζει τ’ άστρα
πέφτει χλιαρή βροχή στην πατρώα γη

αιώνια λάμψη του προσωρινού

με χαίτη φεγγαροσυρμή
βλέμμα της γης στον ουρανό
αχ καθαρόαιμο φαρί
αχ άνοιξη
μήνυμα του θνητού στο ακαταμέτρητο
σιγά σιγά πώς γλύστρησες στη φρονιμάδα
στον παγωμένο βάλτο της
αιώνια λάμψη του προσωρινού
πώς έσπασες τα φτερωτά σου πόδια

έλεος της νύχτας

εξαϋλώνοντας το υπαρκτό των αισθήσεων
προσφέρει το δικό της υπέρτατο έλεος

η νύχτα επουλώνει κάθε πληγή
σβήνει απαλά κάθε μνήμη
μέσα στην παγκόσμια συνείδηση

στο άφθαρτο βελούδο της
η ψυχή αιωρείται σαν πούπουλο
υπερβαίνει την ανθρώπινη αγάπη
και ταξιδεύει στους μυστικούς δρόμους του γαλαξία
με μιαν εκθαμβωτική ακεραιότητα

νότα της θάλασσας φως τ’ ουρανού

από το γκρι
ως το βαθύ γαλάζιο ή το πορφυρό
μεσολαβεί ένα βλέμμα
μια υποψία κυματισμού
όπως από το χάραμα ή την έρημο
στον ουρανό

είναι στα μάτια σου το λα
ο πυρωμένος ρα στο μέτωπό σου
νότα της θάλασσας φως τ’ ουρανού

η κάθε σου επάνοδος δεν αποκλείει
τη διαρκή σου παρουσία
η κάθε μου αναζήτηση σημαίνει
πως ήδη ανθίζεις μέσα μου

κίνηση ανεπαίσθητη του χώρου
παιχνίδι ανεξιχνίαστο του χρόνου
μάταιη απόπειρα να διακρίνεις
το οπτικό σου νεύρο

λέξεις αμετανόητες

τα χρόνια μου έζησα εξόριστος
ένας μισοσβησμένος στίχος
σ’ αρχαία μετόπη της γενέθλιας πόλης

μέσα στο κάθε κύτταρό μου
ήταν γραμμένη η προαιώνια ουτοπία
έτσι ακριβώς όπως την είχε ονομάσει
ο καθημερινός τριγύρω θάνατος

πάντα ταξίδευα
αφού ο βαρδάρης σου με γέννησε
και το άλφα της αγάπης σου
με σφράγισε πατρίδα
αφήνοντας ορθάνοιχτες τις πύλες μου

ποτέ το ψέμα δεν προσκύνησα
την ποίηση δεν εγκατέλειψα
τα κάστρα στο γαλάζιο όταν προσεύχονται
πέρα ως πέρα φωταγωγημένα
από τα μάτια των παιδιών

.

ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ  (1991)

ξένες χώρες

πέρασα από τον ύπνο σε δωμάτιο σκοτεινό
γύρισα σε μιαν άλλη ξένη χώρα

πίσω απ’ την πόρτα ζει ο δικός μου κόσμος
από τη χαραμάδα εισρέει
και στα θαμπά μου μάτια διαχέεται
ηχεί το σήμαντρο μιας παιδικής φωνής
ανάμεσα στο τέλος την αρχή
τις σκόρπιες συλλαβές των λέξεων
απλώνεται καπνός κρασί
μεθυστικό ανθρώπινο άρωμα
ακούγεται ένα γέλιο κοντινό
σαν γυναικεία δάχτυλα που ανιχνεύουν
τη μουσική κάτω απ’ το δέρμα

πίσω απ’ την πόρτα ζει ο δικός μου κόσμος
το φως στον ύπνο που δεν χάρηκα
το φως που τώρα δεν αγγίζω
καθώς ξεφτίζει στο κατώφλι μου

πέρασα από τον ύπνο σε δωμάτιο σκοτεινό
γύρισα σε μιαν άλλη ξένη χώρα

κατάδυση

περιπλανήθηκα σε σκοτεινούς θαλάμους
βγήκα σε δάση σιωπηλά με αιωνόβια δέντρα
ν’ ανακαλύψω παιδικές ηδονικές κρυψώνες
λιβάδι κεντημένο πάπλωμα με παπαρούνες
κείνο τον άνεμο γαλάζιο από τα μακρινά βουνά

και μόνος έμεινα στην ξένη αγαπημένη χώρα
που μέσα μου απλώνεται για πάντα ανεξερεύνητη

αν με τα δάκρυα μπορούσα
την απαγορευμένη είσοδο να προσπελάσω
τη μυρωμένη σάρκα της ν’ αγγίξω μια φορά
και με τα μάτια κάρβουνα να δω

μοναξιά

έρημος είναι μια θάλασσα χωρίς νερό
θάλασσα είναι μια έρημος χωρίς άμμο
μια έρημος και μια θάλασσα συνθέτουν τον ουρανό
ένα θε κι ένα ου
όπου καταποντίζεται πλησίστια η ψυχή μου

αχ

το ανέκφραστο μέσα στις λέξεις
η φωτιά στη ρίζα του καπνού
το άγγιγμα φυλακισμένο στην καρδιά του γρανίτη

χώρες που ποτέ δεν ταξιδέψαμε
χαρές που ποτέ δεν γνωρίσαμε
ένα χαμόγελο σε σφραγισμένα χείλη

πάνω στο πέτρινο ημερολόγιο
η σμίλη και το σφυρί σπασμένο

παραμύθι

θα σου υφάνω ένα πολύχρωμο χαλί
κι ύστερα θα σου ψιθυρίσω
ένα ατέλειωτο παραμύθι
η ζεστή φωνή στα άπληστα μάτια
ή ακόμη καλύτερα
θα σου υφάνω ένα ατέλειωτο χαλί
κι ύστερα θα σου ψιθυρίσω
ένα πολύχρωμο παραμύθι
η άπληστη φωνή στα ζεστά μάτια

μα πάνω απ’ όλα
ένα μαγικό χαλί
ένα μαγικό παραμύθι
με μαγεμένη φωνή
στα μαγεμένα μάτια

ιχνηλατώντας το φως

σε μυστικά κλαδιά των άστρων
θ’ αναζητήσω ξέφτια από το φόρεμά σου
ιχνηλατώντας σκοτεινά μονοπάτια
με τα τυφλά μου μάτια θα τρυπήσω
τον μελανό πολτό της μοναξιάς

μια αιωνιότητα ανυπαρξίας
βυθισμένος στ’ απόνερα ενός πλοίου
πούχει πια χαθεί στον ορίζοντα
βυθισμένος στην τροχιά ενός άστρου
πούχει ήδη συρρικνωθεί στον αρχικό του πυρήνα

απρόσιτος μέσα στο μέσα μου
απρόσιτος στο πρώτο μου κύτταρο
απρόσιτος στη μελλοντική μου έκρηξη
απρόσιτος αναδύομαι και αγγίζω
την τελική διάσταση του χρόνου

υποθαλάσσια σήμαντρα
μετουράνιοι διάττοντες
ένας αστραφτερός ψίθυρος στις παρυφές της σιγής
φωτεινό προοιωνίζεται το φως

τα δέντρα

εξόριστα παιδιά τ’ ουρανού
για την απόλυτη αθωότητά τους
χωρίς πίκρα κατάντικρυ στο γαλάζιο
ανοίγουν μεγάλα πράσινα μάτια
κι άλλες φορές κίτρινα ή κόκκινα
χορδές της μουσικής και της μοναξιάς τους

τα δέντρα υμνούν το φως
ανάβοντας σιωπηλά το κάθε τους φύλλο
ψιθυρίζοντας ένα παιδικό τραγούδι
αγγίζοντας τη φουντωτή ουρά του ανέμου
φιλοξενώντας πουλιά κι αστέρια
έτσι μιλώντας για το απρόσιτο

τα δέντρα
ένα ουράνιο τόξο που φύτρωσε στη γη
φωτίζουν γαλήνια την αιωνιότητα
για τον άνθρωπο

καταγωγή

τι νάχει απογίνει ο πατέρας
ατμός θαλασσινού νερού
κι ύστερα σύννεφο που ταξιδεύει ανατολικά
αφράτο χώμα μήπως
της γλάστρας στο περβάζι
λουλούδι που ανθίζει
αλλάζει χρώμα και μαραίνεται
ή μήπως άγγιγμα
εκεί που δεν υπάρχει χέρι
δάκρυ αλμυρό
εκεί που δεν υπάρχει μάτι
σπάνια χαμόγελο
που διαγράφεται αχνό στην πρωινή ομίχλη

σε ξένη χώρα γύρισε ο πατέρας
σε χώρα άγνωστη μα και παράξενα οικεία
κει που πηγάζει απρόσιτο το φως
και μεταγγίζεται στο βλέμμα των παιδιών
και μέσα σε οδυνηρή διαφάνεια
μου γνέφει

ούτε ένα ξέφτι απ’ το χαμόγελό σου

μου λείπει η άνοιξη
η άνοιξη μετά βαρύ χειμώνα
που πλημμυρίζει τον αέρα φτερουγίσματα
το φως μου λείπει
απ’ τα γαλάζια μάτια σου
τις επτασφράγιστες τώρα μητέρα
πύλες του κόσμου

μου λείπει τ’ όνομά μου στα δικά σου χείλη
αυτά που μόνο εσύ για μένα ήξερες

τώρα δεν μένει τίποτα
ούτε το θρόισμα από το φόρεμά σου
μια νότα απ’ τη φωνή σου
μικρό ένα ξέφτι απ’ το χαμόγελό σου
τώρα δεν μένει
παρά να σκεπαστώ μ’ αυτό το τίποτα
και στο κενό βουβός να βλέπω
κάποιον που θάλεγες πώς είμαι εγώ
σαν τον χλωμό αντικατοπτρισμό
μιας παιδικής φωτογραφίας σου

άλφα στερητικό

μερικές φορές χαμογελούν ανεξήγητα
δεν ενδίδουν όμως ποτέ
ασυγκίνητοι μένουν στα δάκρυά μας
απρόσιτοι
όπως ο μυστικός κρουνός
που τη νύχτα σκορπίζει στον κόσμο

οι νεκροί
για πάντα άτρωτοι από τη μοναξιά ή την αγάπη

σαν ήλιοι θ’ ανατείλουν

στις άδειες κόγχες θ’ ανατείλουν
και θ’ αστραποβολήσουν κάποτε
σαν ήλιοι τα μάτια των νεκρών μας
το πετρωμένο τελευταίο δάκρυ τους
θα λιώσει

πλατύφυλλο το φως θα δώσει τέλος
στον ισοθάνατο εκπατρισμό τους
και θα γυρίσουμε όλοι αγκαλιασμένοι
από τον ξένο πάνω και τον ξένο κάτω κόσμο
στην κεντρική πλατεία της πατρίδας

ο μόνος που θα κλάψει τότε
θα είναι εκείνος που ονομάσαμε θεό
πρώτη φορά το πρόσωπό του φανερώνοντας
πάνω απ’ τις ψάθινες καρέκλες
ν’ ανθίσουν τα μπαλκόνια και τα σύννεφα
να σπάσουν στα σοκάκια οι στάμνες
να πλημμυρίσει ο χώρος μουσική

σαν ήλιοι θ’ ανατείλουν κάποτε
τα ωραία μάτια των νεκρών μας
θεός και άνθρωποι θα εξισωθούν στο φως

.

Ο ΠΛΟΗΓΟΣ ΤΟΥ ΑΠΕΙΡΟΥ  (1986)

ο πλοηγός του απείρου, 1

είναι ανεξακρίβωτες οι προθέσεις του
καθώς σιωπηλός μας οδηγεί
πέρα από τις γνωστές θάλασσες
πλοηγός του απείρου
με πρόσωπο σκοτεινό

έχουν πολλά να εξερευνήσουν
τα τυφλά μας μάτια
τα μυστικά της άλλης όχθης
τι κρύβεται πέρα από την αγάπη
πώς από μαύρο πυρήνα
εκσφενδονίζεται ακέραιο το φως

ο δικός του ουρανός
είναι μια έρημος με υπόγεια νερά
ένας ανεξερεύνητος γαλαξίας
όπου καίγονται οι ψυχές σαν άστρα

ο πλοηγός του απείρου, 2

το ένα χέρι αγγίζει τις πληγές
ενώ το άλλο ανιχνεύει το άπειρο
ενέργεια που μετατρέπεται σε λέξεις
λέξεις που μεγαλώνουν σαν τρυφερά βλαστάρια
και κάποτε σφυρηλατούν ένα μεγάλο άνεμο
που μόνο εκείνος καθορίζει
ανεξιχνίαστο το φάσμα της σποράς

αιώνες τώρα
στην τέφρα υφαίνεται το φως
ψηφίδες πόνου συνθέτουν το χαμόγελο
η άνοιξη κυοφορείται στη μήτρα του χειμώνα

ο πλοηγός του απείρου, 3

οι ποιητές είναι το πιο ψηλό κατάρτι
ο κόσμος φως
κι εσείς περήφανοι σαν ποιητές

οι ποιητές είναι τα φωτεινά αστέρια
κι εσείς ο απέραντός τους γαλαξίας

οι ποιητές είναι τα κόκκινα αιμοσφαίρια
κι εσείς οι φλέβες της οικουμένης

οι ποιητές είναι η μάνα γη
κι εσείς ο μυστικός τους σπόρος

οι ποιητές είναι παιδιά
ο κόσμος φως
κι εσείς αθώοι σαν ποιητές

ο πλοηγός του απείρου, 4

ξυπόλητος βαδίζοντας στην έρημο
καπνίζω το χαρμάνι γης κι ουρανού
η καύτρα από τα μάτια μου
τρυπάει την αιώνια σκοτεινιά
και λάμπει σαν αστέρι

δουλεύω μεροκάματο στις σκαλωσιές του απείρου
μέσα στο αίμα των αθώων
και τα σκατά των δολοφόνων
ένα παραμυθένιο κόσμο χτίζω της φαντασίας μου

μιλάω με τη φωνή της αρμονίας του χάους
στα σπλάχνα της αβύσσου δίνω ζωή
δίνω φωτιά και δίψα
προσφέρω την ψυχή μου σαν ποτάμι
μαύρο ψωμί για τους σκληρούς καιρούς

μυστικοί δρόμοι, 1

ταιριάστε μόνοι σας τις λέξεις
όπως τα αινιγματικά κομμάτια
που ένα ένα σχηματίζουν
την τελικά ωραία εικόνα
εγώ σας δίνω τη δική μου εκδοχή

μυστικοί δρόμοι, 2

αν πω γλυκό
αν πω γελούν
αν πω συντρόφισσά μου
μήπως κανείς θα καταλάβει
πόσο γλυκό είναι το χαμόγελο
πόσο γελούν τα μάτια σου
πόσο ζεστό είναι το χέρι σου
που με κρατάει σφιχτά

μέσα από χίλιες λέξεις καθημερινές
διαβαίνει το ακαταμέτρητο

μυστικοί δρόμοι, 3

ο πελαργός ταϊζει τα μικρά του
με ψήγματα ουρανού
είναι η στιγμή που τα φτερά
κρατάει στη στέγη διπλωμένα
ή μήπως όχι
το ένα πόδι υψώνοντας
και το λευκό κηρύκειο του λαιμού

γράμμα

στην Ισιδώρα

συγχώρα με για τον βαρύ χειμώνα
σου αναγγέλλω την επιστροφή των πελαργών
και σου χαρίζω δυο μικρά ποιήματα
να στροβιλίζονται στον κήπο σου
σαν ανοιξιάτικες νιφάδες
είσαι καλά;

ο εσωτερικός εχθρός

σε μυστικά κυκλώματα του εγκεφάλου
και σε άγνωστες διαστάσεις των κυττάρων
ελλοχεύει ο θανάσιμος αντίπαλος
ένας καταχθόνιος συνωμότης
που απεργάζεται την καταστροφή μας
με αξιοθαύμαστη υπομονή

να φοβάσαι την πικρή γεύση της μοναξιάς
και το ανεξερεύνητο φάσμα της αλήθειας

μοίρα αγαθή

στην Ισιδώρα

αν είσαι πράσινο φύλλο
σ’ έρημο καπνομάγαζο
κι ούτε μια αχτίδα ήλιου
διαπερνά τα σκονισμένα τζάμια
όταν σε έσχατη απόγνωση
γυρεύεις τις πηγές σου
θυμήσου πως στην κωμόπολη σουγκ-λι της κίνας
υπάρχω εγώ
περίτεχνο ψηφιδωτό και φως
προορισμένος να χαϊδεύω τα γυμνά σου πέλματα

κασταλία πηγή

γαλάζιο σύννεφο
μικρό πουλί
δώρο της τύχης και της άνοιξης
σαν ινδιάνος ονομάζω το παιδί μου

ζεστή φωτιά
αρκούδας γούνα απαλή
ανθισμένο καλύβι σ’ ένα κόσμο ερημιάς
σαν εσκιμώος ονομάζω το παιδί μου

πρωινή δροσιά του χόρτου
φτερουγίζει στο μέτωπό του
η ανάσα του σαν κόκκινο μπαλόνι
υψώνει επίκληση στον ουρανό
με δέος η απεραντοσύνη
αγγίζει τα δυο του χρόνια

κι εγώ ισοβίτης από τοίχο σε τοίχο
τα βήματά μου που μετρούσα
λούζομαι τώρα στις μυστικές του λέξεις
με τα νύχια στην πέτρα ζωγραφίζω το φως

ειρήνη

λέξη αγαπημένη σαν το μονάκριβο παιδί
που λούζεται στον ύπνο του
εξαίσια λάμψη σαν ασημένιο νόμισμα
στο πήλινο δοχείο της ανθρωπότητας

λέξη στο χρώμα της ελπίδας
ντυμένη τα φύλλα της ελιάς
θηλυκή σαν την πικροδάφνη
ζωτική σαν το ψωμί
τρυφερό δώρο σε παλάμες αθώων
κι όμως χτισμένη με αίμα

ειρήνη
πολύτιμη λέξη ελληνική
πάνω στη γη των ανθρώπων

ο κατάδικος της ανατολικής συνοικίας

παράθυρα στις διαστάσεις του ορίζοντα
στο χρώμα της γαρδένιας το μπαλκόνι
και του βασιλικού
σπίτι ζεστό όπως η αγκαλιά που σφίγγει ένα παιδί
όταν ξυπνάει τη νύχτα τρομαγμένο
σπίτι στο στόχαστρο των δέκα μεγατόνων

πίσω απ’ το φάσμα του ήλιου και των λουλουδιών
η φοβερή παραμονεύει εκατόμβη των αθώων

μια πασχαλίτσα κόκκινη με βούλες
κάπου ανάμεσα στο πρώτο φως και το στερνό σκοτάδι
είναι η καρδιά μου
που ανθίζει και ματώνει και μαραίνεται
σαν ρόδι που σκορπίζει στα παιδιά της γειτονιάς
και ξέρει την αλήθεια

προδότες, δολοφόνοι και παράφρονες
νομοθετούν τη μοίρα μας

επίλογος

έστω λοιπόν
όταν στεγνώσει το ποτάμι
όταν στερέψει η μνήμη
αίμα, δάκρυ κι ιδρώτα
ας είναι η αθωότητα το τελευταίο ψήγμα
στης φύσης που απομένει την τραχειά παλάμη

έστω λοιπόν
η έσχατη αυτή γαλήνη
τα πρόσωπα ας κρυσταλλώσει των πεθαμένων
για να βλαστήσουν στα τυφλά τους μάτια
κίτρινες πεταλούδες
φωνές παιδιών
μια στήλη ίσως καπνού που χαιρετίζει
τον γυρισμό από ατέλειωτο σκοτάδι

έστω λοιπόν
αν είναι η νύχτα να σφραγίσει αυτόν τον κύκλο
κάτω απ’ τις ρημαγμένες πέτρες
ας μπουμπουκιάσει ένα καινούριο φως

.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ  (1982)

αγωνία θωρακοφόρου

οφείλω να σε προειδοποιήσω
οι στίχοι αυτοί σκοπεύουν ίσια στην καρδιά σου

με δάχτυλα γυμνά μην τους αγγίζεις
μέσα από καπνισμένο τζάμι
να φτάνει εδώ η ματιά σου
ύψωσε φράγματα κι αγκαθωτά συρματοπλέγματα
άκοπες άφησε τις τελευταίες σελίδες
Θανάσιμο τον κίνδυνο όταν αντιληφθείς
φρόντισε να μη με πιστέψεις
άσε με μόνο
μείνε μόνος

εγώ που γνώρισα το βάθος της αβύσσου
μπορώ να καταλάβω τη δική σου οδύνη

ποίηση 1982

οι δικές μας οι λέξεις
είναι λέξεις σκληρές και μεγάλες
μυτερές σαν καρφιά
λέξεις όπως το ξεραμένο πύο
μαύρες όπως τα φλέματα
που βγάζουνε κάθε πρωί τα σωθικά μας
οι καπνοδόχες των εργοστασίων
τα τραίνα που αναπόδραστα ακολουθούν τις ράγες
κόκκινες λέξεις
όπως ο ήλιος ο μοναδικός
και το λουλούδι που σπαραχτικά ανθίζει
σε στεγνό και κατάμαυρο χώμα

οι δικές μας οι λέξεις
είναι λέξεις γυμνές
λέξεις γεμάτες τραύματα
συστατικά στοιχεία, αναγραμματισμοί
και μόρια της ίδιας αγωνίας

οι δικές μας οι λέξεις
προκηρύξεις κι αφίσες του τοίχου
φωτισμένα παράθυρα στο σκοτάδι της νύχτας
που αφυπνίζουν την πόλη
όταν κλείνει με πείσμα τα μάτια
στη γραφή του θανάτου

αυτές οι τελευταίες λέξεις
πριν κάθε εκτέλεση
πριν κάθε μεταμφίεση του καθημερινού θανάτου
τα δικά σου είναι δάχτυλα που γνωρίζουν το χάδι
είναι λέξεις κραυγές
οιμωγές και ελπίδες
που δοξάζουν το φως
που μετράνε με δέος το μπόι τους
και δεν τρέμουν

ίσως κάποτε τα δικά μας παιδιά
να μιλήσουν με άλλη φωνή
να βαδίσουν με ξένοιαστο βήμα
πάνω στις νότες της δικής μας μουσικής
και στους κυβόλιθους του δικού μας αγώνα

αδερφοσύνη, 1

σκιά και άρωμα θανάτου
στα μεγάλα κάτοπτρα του δρόμου
η αγωνία στο χνώτο
η αγωνία στο άγγιγμα και τον σπασμό
ποιος κράτησε στο βλέμμα του
τόση ερημιά και τόση λύπη
ποιος αναζήτησε στις άναρθρες κραυγές
ανθρώπινη ομιλία να συνθέσει
ορυμαγδοί και βογγητά
σκιά και άρωμα θανάτου

τα δάκρυά σου τρέχουν στις φλέβες μου
δεν είσαι μόνος

αδερφοσύνη, 2

τρόμο είδα στα μάτια σου
είδα τυφλό τον πανικό
και την ψυχή μου να καταποντίζεται
σε μαύρη άβυσσο
σαν άγρια σκύλα που της πήραν τα μικρά της
και κλαίει
ερημωμένη καθώς σέρνεται στους πέντε ανέμους

χειμωνιάτικος ήλιος, 2

όπως ψηλά οι γκρίζες στέγες των σπιτιών
φωτίζονται νοσταλγικά
από τον ήλιο του χειμώνα
ακόμα βουτηγμένες στη βροχή

όπως το μακρινό βουνό
υψώνεται και αιωρείται πάνω στη θάλασσα
σχεδόν αγγίζει την ακτή
μέσα στη διαφάνεια του πρωινού αέρα

όπως τα μάτια της γάτας
ανθίζουν με μικρές φωτιές τη νύχτα
έτσι και το χαμόγελό σου μπουμπουκιάζει
ανάμεσα στους τοίχους και την άσφαλτο

είσαι ένα φύλλο πράσινο
με φλέβες νοτισμένες από τη βραδινή δροσιά
μια κίνηση ανάλαφρη που ζωντανεύει τη χαρά
ένα γλυκό του κουταλιού
ένα νερό στον δίσκο της γιαγιάς
μέσα στην κάτασπρη αυλή της συνοικίας

χειμωνιάτικος ήλιος, 3

μεθυστικά χαράζει
μέσα στ’ απέραντα μάτια σου
με τις γιορταστικές αντανακλάσεις του φωτός
στην υγρή επιφάνεια

με μιαν αργή μεγαλοπρέπεια
οι πολιτείες του κόσμου αναδύονται
λουσμένες σ’ όλες τις φωτιές της οικουμένης
πανέμορφες ^αναγεννιούνται
εξαίσιες μες στην αθάνατη ψυχή σου
χίλιες βροχές μετά και χίλιες καταιγίδες

μεθυστικά χαράζει
μέσα στ’ απέραντα μάτια σου
που αστραποβολούνε στις παλάμες μου

μάταια λόγια

πόρνες και μαστρωποί
θα διαβάσουν το πολύτιμο αίμα μου
έντρομοι θ’ αποπειραθούν
σ’ αραχνιασμένα ράφια να το κρύψουν
με τρεις αδιάφορες λέξεις
να προδώσουν το χρώμα του
τους νέους να παραπλανήσουν

όμως εγώ
μες στο περίλαμπρο κλουβί
σαν άνεμος θα εισχωρήσω
μ’ αυτά τα μάταια λόγια
θα κλέψω τ’ ακριβά παιδιά σας
με το φαρμάκι της αλήθειας
εχθρούς και ξένους θα τα μεγαλώσω
οράματα θα ορθώσω
εμπόδιο στις καθημερινές συναλλαγές

η επανάσταση κυοφορείται
μέσα στα πεθαμένα σπίτια σας

πορεία στην ομίχλη

θα πω λοιπόν τα δυο μου λόγια
κι εγώ πριν φύγω με τη σειρά μου
θα περπατήσω σχεδόν τυφλός στα σκοτεινά
μ’ ένα παράφωνο τραγούδι
μιλώντας σε φανταστικούς διαβάτες
σφίγγοντας το ένα χέρι μου με τ’ άλλο
σαν νιώθω μόνος

μες στην ομίχλη θα σηκώνονται
φωνές το ίδιο αλλότριες
είτε σημαίνουνε χαρά είτε λύπη
σφυρίχτρες διαπεραστικές και σάλπιγγες
αλαλαγμοί και βογγητά
ο σκουριασμένος στεναγμός
μιας βρύσης δίχως νερό

σημαίες θ’ ανεμίζουνε γιορταστικά
στο περιθώριο της νύχτας
λάβαρα με χρώματα παράδοξα
αλλόκοτους συνδυασμούς

θα ματώσω χέρια και γόνατα
τη γλώσσα μου θα δαγκώσω χτυπώντας σε τοίχους
θα εξουθενωθεί το κορμί μου

τίποτα όμως δεν θάχω να φοβηθώ
καθώς ο δρόμος θάναι πια μέσα μου
οι φλέβες και τα νεύρα
αυτή η σπονδυλική μου στήλη

αν μου μείνει μια μόνο κλωστή
απ’ αυτή θα κρατηθώ
μισό δευτερόλεπτο πριν σπάσει
αν μου μείνει μια αχτίδα φως
ας οδηγήσει ένα μονάχα βήμα

συνέπεια, 2

μέσα μου ζουν και ανασαίνουν
δυο άγριοι διψασμένοι λύκοι
όσα ποτέ δεν έπραξα
κι όσα σε κρίσιμες στιγμές έπραξα λάθος

είναι φορές που ο πόνος γίνεται αφόρητος
καθώς ρουφάνε ανελέητα
το πιο καθάριο αίμα της καρδιάς μου

ο θάνατος του ποιητή 3

η μοίρα είναι βαρύτερη από τη θέλησή μου
θα φύγω μόνος
ν’ ακολουθήσω τους μυστικούς μου δρόμους
να ταξιδέψω στ’ άστρα
να φλέγομαι μετεωρίτης στον αιώνα
σ’ άγνωστες διαστάσεις

όταν γυρίζω
να γίνω μια κλωστή στο φόρεμά σου
μια άσπρη τρίχα στα μαλλιά σου
στο δάκρυ σου ένας κόκκος αλάτι
εσύ δεν θα το ξέρεις

όταν γυρίζω
ψωμί να γίνω για τα παιδιά της αφρικής
σημαία, όπλο, ελπίδα για το αύριο
εσύ δεν θα το ξέρεις

εσύ θα με κρατάς στη μνήμη σου ακέραιο
και θα με ψάχνεις στη στροφή του δρόμου
παλεύοντας ένα μάταιο αγώνα με τη βεβαιότητα

όταν γυρίζω
εσύ θα με φιλάς στα μάτια
μα δεν θα με γνωρίζεις