ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΟΙΗΣΗ

Το χρονικό του πάντοτε τελευταίου θανάτου (Νεφέλη 2024)
Πράσινος ουρανός, μπλε χορτάρι  Νεφέλη (2022)
Τα φυσικά πράγματα, Νεφέλη (2019)
Αυτοάνοσο, Νεφέλη (2017)
Δύσκολο, Νεφέλη (2014)
Προς τα πού, Νεφέλη (2012)
Ενοχικόν, Νεφέλη (2010)
Χωρικά, Νεφέλη (2007)
Σώματος λόγος, Σύγχρονοι Ορίζοντες (2004)
Η άτροπος των ημερών, Νεφέλη (1998)
Τα κατοικίδια, Εντευκτήριο (1997)
Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά, Νεφέλη (1992)
1988) Ζέστη Πανσέληνος, (Ρόπτρον)
Στη μουβιόλα, (Ε.Μ.Α.Ε.) (1986)
Και να μπλοφάρουμε στο όνειρό, (Ε.Μ.Α.Ε.) (1984)
Το ευλύγιστο πέλμα, (Εγνατία) (1983)

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Η κόρη του πλοιάρχου Νέμο (Τα Τραμάκια) (1990)

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ
Ο μικρός πιλότος, Νεφέλη (2017)
Ο ξυλοκόπος που έγινε άγγελος, Σύγχρονοι Ορίζοντες (2000)
Το καρναβάλι των ζώων, Σύγχρονοι Ορίζοντες (2000)
Η μεγάλη πολιτεία, Παρατηρητής (1997)

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑ
2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, Κοινωνία των (δε)κάτων (2015)
Γιάννης Δουβίτσας 1943-2003, Νεφέλη (2013)
Μέρες ποίησης, Γαβριηλίδης (2007)
Τα ποιήματα του 2006, Κοινωνία των (δε)κάτων (2007)

ΛΟΙΠΟΙ ΤΙΤΛΟΙ
Θασίτης, Πάνος Κ., 1923-2008, Τα ποιήματα, Νεφέλη [επιμέλεια] (2011)

.

.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ (2024)

ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ

Έλεγε πως θα πιάσει το φεγγάρι
αν έφτανε στην πιο ψηλή κορφή,
αν ’έστηνε την πιο ψηλή του σκάλα,
αν σήκωνε τα χέρια του ψηλά.
Δεν του αρκούσε το φεγγάρι στη ζωή
(στον έρωτα, στον Αύγουστο,
στα παιδικά τραγούδια),
δεν του αρκούσε το φεγγάρι στο ποτάμι.
Ήθελε το φεγγάρι.

Χάλασε χίλιες σκάλες από τότε,
χίλια άρβυλα ξεσάρκωσε και στράγγισε
χίλιες αναβρυτές·
χίλια άλογα ξεπνόισε σε χίλιες ανηφόρες.

Χίλιες φορές έπιασε το φεγγάρι,
το άφησε χίλιες φορές,
μα στην ψηλότερη κορφή
(στον έρωτα, στον Αύγουστο,
στα παιδικά τραγούδια)
καμιά φορά δεν μπόρεσε να φτάσει.

ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΕΑΤΗ ΡΑΦΗ

(Απόσπασμα)

Είναι αυτό. Και αυτό που είναι δεν αλλάζει.
Κι αυτό πού είναι δεν μπορεί να είναι αλλιώς.

Άργησα πολύ να καταλάβω το απορημένο βλέμμα της μάνας μου,
τη φράση του πατέρα μου: «Άντε, να πάμε στο σπίτι τώρα που
τέλειωσαν όλα».

Ήταν αυτό.

Η μάνα μου δεν ήξερε για το Σημείο G,
δεν ήξερε ότι το σώμα της υπήρχε για εκείνη·
η μάνα μου δεν ήξερε πώς να επιθυμεί.
Ήξερε όμως να στριφώνει τα φορέματα,
να σημαδεύει το ύφασμα με το λεπτό σαπούνι –
ή μάνα μου ήξερε πώς να σου κάνει αθέατη τη φανερή ραφή.

Ο πατέρας μου δεν έμαθε ποτέ ποιος ήταν ο Σάρτρ
κι ότι ή ύπαρξη προηγείται τής ουσίας·
ούτε κατάλαβε ποτέ πώς ήτανε αυτό που ήθελε ό ’ίδιος να ’ναι.
Έμαθε όμως το ρίγος τής ανάγκασης και το αβάσταχτο τού εξαναγκασμένου·
ο πατέρας μου έμαθε πώς η ταπείνωση χρειάζεται αντοχή,
όμως δεν έμαθε ποτέ πώς ήτανε αυτός που είχε αντέξει.

Η μάνα μου δεν πίστευε στην καλοσύνη των άλλων,
ούτε στην καλοσύνη του Θεού·
η μάνα μου δεν πίστευε σε καμιά καλοσύνη.
Πίστευε όμως στη Μεγάλη Παρασκευή των ανθρώπων
η μάνα μου πίστευε στο βάρος του σταυρού.

Ο πατέρας μου 8εν σκούπιζε ποτέ τα δάκρυά του·
άφηνε μόνη να στεγνώνει στα μάτια του η αρμύρα,
η θάλασσα που έβλεπε,
τα φαγωμένα βράχια· ο πατέρας μου
άφηνε μόνα να στεγνώνουνε στα μάτια του
εκείνα που αρνιότανε να πει.

Η μάνα μου αγαπούσε τα γεράνια,
ο πατέρας μου τα πετροχελίδονα.
Σ’ εκείνην άρεζαν τα τούρκικα μελό,
σ’ εκείνον οι ελληνικές κωμωδίες του εξήντα.
Τη μια φορά που πήγανε μαζί στο σινεμά
είδανε τη δανέζικη «Μαζούρκα τού έρωτα».

’Έζησαν κάμποση ζωή· ήταν αυτή.
Κι αυτή που ήταν δεν μπορεί να ήταν αλλιώς.

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ

(Απόσπασμα)

Και μια καμπάνα μακρινή βάφει τον ουρανό με λουλάκι
Νίκος Γκάτσος, Αμοργός

Είναι αυτό. Και αυτό που είναι δεν αλλάζει.

Άργησα πολύ να εννοήσω τι σημαίνει να είσαι πεζός
απέναντι στον ερχόμενο ιππέα,
τί σημαίνει να είσαι η ηχώ που επιστρέφει τη μεγάλη κραυγή.

Άργησα πολύ να πω σκοτάδι τη νύχτα,
να φτάσω στη νύχτα απ’ τη δίκιά της οδό,
να φτάσω εδώ
οπού όλα υπάρχουν σαν μόχθος για μια αιωνιότητα που δεν μάς ανήκει
και υπάρχουν σαν συνέργεια των όντων στην αρχαία παράβαση της ζωής,
κάτω από ουρανούς του κανενός ανθρώπου,
του κανενός θεού·

να φτάσω εδώ,
κάτω από τα γερμένα μάτια του χρόνου
και με τα μάτια του χρόνου να δω
ότι όλα υπάρχουν μες στην ίδια αιτία,
ότι όλα είναι αυτό
κι ότι αυτό που είναι δεν αλλάζει.

Εδώ, εδώ· να φτάσω εδώ και να βρω
πώς είναι δικά μου και η φωτιά και η στάχτη,
το νερό που αναβλύζει κι η στερεμένη πηγή,
πως είναι δικό μου το δάκρυ στην παρειά του αλόγου,
δικό μου το ρόδο που ανθίζει,
δικό μου το ρόδο που έχει πια μαραθεί.

Κάτω από τα γερμένα μάτια του αλόγου,
στο δάκρυ του αλόγου να δω
αυτό που ακόμη αγνοώ,
αυτό που είναι δικό μου και ακόμη αγνοώ.

ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΗ ΚΑΝΤΗΛΑΝΑΦΤΙΣΣΑ
ΠΟΥ ΣΒΗΝΕΙ ΤΑ ΚΕΡΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟΣΩΣΟΥΝ.

(Απόσπασμα)

Άκουσέ με.

Εσύ που έρχεσαι από τους ανεμόμυλους
κι εσύ ο αέρων το σχισμένο καταπέτασμα του ναού·

εσύ που λες ότι η ζωή είναι το δαγκωμένο μήλο του παράδεισου
κι εσύ που σκώπτεις πως το κοτσάνι του είναι η κληρονομιά μας·

εσύ πού χτίζεις με την ύλη τής απώλειας,
σαν η απώλεια να είναι ο λίθος που στεριώνει την οδύνη,
κι εσύ που βλέπεις την οδύνη σαν τη σκόνη της απώλειας που
κατακάθεται στη γη·

εσύ πού αρνείσαι να δεχτείς ότι η ύπαρξη είναι η χειροτεχνία της
ανάγκης
κι εσύ που δίνεις σχήμα στην ανάγκη, με τη βελόνα της κεντώντας της
χειροτεχνίας το χαρτί·

άκουσέ με. ’Άκουσέ με:

Η αλήθεια είναι μια καντηλανάφτισσα που σβήνει στα μανουάλια τα
κεριά πριν αποσώσουν.
Ή αλήθεια είναι ο ιερόσυλος που γδύνει από τ’ ασήμια της κάθε ταμένη πίστη.
Ή αλήθεια είναι το θεριό που μένει άτρωτο απ’ το δόρυ του ιππέα.

άκουσέ με. Άκουσέ με
εσύ, που ισορροπείς στην άκρη του κενού χωρίς να ξέρεις
αν από κάτω είναι ο Λόγος ή του αντίλαλού του η βουή,
χωρίς να ξέρεις αν φυλάττεις προμαχώνες ή των υπόδουλων τους
αναστεναγμούς·

εσύ, που ξέρεις πως θέλει ανάσα η άβυσσος για να ανυψωθεί
και ξέρεις πως το ερώτημα «ποια η άβυσσος;» δεν έχει απαντηθεί.

Άκουσέ με. ’Άκουσέ με.
Όλη η αλήθεια είναι ένας χαρταετός
πού όταν φυσά τον καντηλιάζεις στους αιθέρες.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

(Απόσπασμα)

Κι οι κουκουβάγιες παιδιά μου
Οι κουκουβάγιες ουρλιάζανε
Νίκος Γκάτσος, Αμοργός

Τον καιρό εκείνο τ’ αποδημητικά πουλιά ένιωσαν το κακό
και πήραν να λοξεύουν απ’ τη χώρα.
Μακριοί, μακριοί σχηματισμοί πετούσαν πάνω απ’ τα κεφάλια των ανθρώπων,
πετούσαν πάνω απ’ τους αγρούς και τις αρχαίες εκβολές των ποταμό,
τα προσπερνούσαν κι έφευγαν, ζητώντας ασφαλείς προορισμούς και καταφύγια.

Ήταν εκείνος ο καιρός που γύριζαν τα νύχια των άντρων
και το αίμα αγρίευε στων γυναικών τα καταμήνια.
Κι ένα μονάχα βήμα χώριζε τις ψυχές απ’ τον σκορπιό τους.

Ήταν εκείνος ο καιρός.

Όλες οι μέρες του ήλιου δεν αρκούσανε,
για να στεγνώσουν μία μέρα της βροχής του-
όλες οι αλήθειες πνίγονταν απ’ της δικιάς του αλήθειας τη θηλιά
Και μια μονάχα λέξη χώριζε την πειθώ απ’ τα δεσμά της.

Εκείνος ο καιρός.
Άλλοι τον έλεγαν δραπέτη, άλλοι φυλακή,
άλλοι αδέσποτο σκυλί, που τρέφεται απ’ τον φόβο·
και όσοι πίστευαν ακόμη στη ζωή
τον λέγαν τάσι στον ζυγό της ουτοπίας.

Ά, Isidore Ducasse, με τα τραγούδια σου·
μες στον βυθό των στοχασμών
τα πράγματα έχουν ακαθόριστη μορφή,
οι σκιές πλαταίνουνε στη γη και οι καιροί…
αλλάζουν χρόνο οι βλάσφημοι καιροί -εκείνοι οι καιροί,

ο καιρός αυτός.
Άλλοι τον λεν συνενοχή, άλλοι απουσία,
άλλοι ναό καθεδρικό,
να μαγαρίζει ο οξαποδώ την άγια τράπεζά του·
κι όσοι πιστεύουν στα όνειρα
τον λεν καμπάνα που σιωπά και μες στον ύπνο τους
άξαφνα την ακούνε.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΗΧΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

(Απόσπασμα)

Ποιας πυρκαγιάς να ΄ναι αντίλαλος αυτός ο κουρνιαχτός στον αγέρα;
Νίκος Γκάτσος, Αμοργός

To μέλλον! To μέλλον! Κι εσείς,
χίμαιρές μου εσείς, που μαζί μου βαδίσατε
στον δρόμο της παπαρούνας και στον δρόμο της ύαινας,
που μαζί μου ατενίσατε το διαρκές τ’ ουρανού,
πριν ο ουρανός γίνει η σπασμένη φτερούγα των γλάρων,
θα μιλήσετε άραγε στο μέλλον για την πόλη, την πολιτεία που υπήρξα,
με τις ωραίες κοίλες πλατείες της,
τις χάλκινες πύλες και το ποτάμι με τις γεφυρωμένες του όχθες;
Θα παραμείνετε άραγε πλάι μου στον υπόλοιπο χρόνο,
στον υπόλοιπο τόπο θα ταξιδέψετε άραγε μαζί μου;

Χίμαιρες, χίμαιρες που δεν είδα ποτέ τη μομφή σας,
που δεν είδατε ποτέ τη μορφή μου κι εσείς,
το ανθρώπινο πρόσωπο που είναι η ανθρώπινη όψη της φύσης,
η χαρά και η οδύνη και το πλεγμένο στεφάνι που κλείνει το άπειρο μες
στο μηδέν·
η χαρά και η οδύνη του ανθρώπου,
που όταν πεινάσει για ψωμί
κανείς θεός δεν θα του σφάξει ένα αηδόνι
κι όταν διψάσει για νερό
κανείς θεός δεν θα του στίψει ένα σύννεφο·

επειδή κανένας θεός δεν θα σφάξει ποτέ ένα αηδόνι στην πείνα του
ανθρώπου,
πριν ο άνθρωπος σφάξει τ’ αηδόνια του δάσους του στον βωμό ενός
θεού·
επειδή κανένας θεός δεν θα στίψει ποτέ ένα σύννεφο στη δίψα του
ανθρώπου
πριν ο άνθρωπος στίψει τα σύννεφα του δικού του ουρανού στα χείλη
ενός θεού.

Κι εσείς, χίμαιρές μου εσείς, θα σταθείτε τάχα κοντά μου την ώρα του
δικού μου auto-da-fe;
Θα ομολογήσετε άραγε μαζί μου στη ρόδα του Μεγάλου Ιεροεξεταστή
πόσο αβάσταχτο φορτίο για τον άνθρωπο είναι η ελευθερία,
πόσο αβάσταχτα το τρίχινο ρούχο της του γδέρνει το κορμί;

Χίμαιρες, χίμαιρές μου εσείς,
θα γαλουχήσετε άραγε μαζί μου το τέρας μου που θα με καταπιεί;
Χίμαιρα-τέρας μου εσύ·
τέρας που έθρεψα, για να με καταπιεί.

,

ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ ΜΠΛΕ ΧΟΡΤΑΡΙ (2022)

Ο ΠΙΕΡΡΟΤΟΣ ΠΟΥ ΚΟΙΤΟΥΣΕ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ

Νοσταλγία

Βαραίνει μέσα μου εκείνο το στοιχειό που ανιστορεί τον χρόνο,
-γλώσσα αμετάφραστη·
εκείνο το στοιχειό κι αυτός ο χρόνος
κι αυτό το κύμα, κύμα μου με το παλιό άφρισμά του
—Τι κάνω εδώ, σηματωρός
των έργων της μακάριας γης;
Τι κάνω τάχα εδώ;

Τόσο καιρό επινοώντας το φεγγάρι,
τόσο καιρό απορημένος στους κρατήρες του,
πως κυριεύτηκα κι άφησα τις γοργόνες αναπόκριτες;
—Ζεις; —Ζω, να τις έλεγα, και ταξιδεύω ακόμη,
και ψάχνω ακόμη στις νερογυρισιές
πως να ξεφύγω απ’ τις ακτές,
απ’ τα πουλιά
που κουβαλούν στο ράμφος τους το στέγνωμα του κόσμου,
πως να ξεφύγω από το στέγνωμα του κόσμου.

—Ζεις;
Μα δεν άκουγα κι ας μάνιαζε η ζωή,
κι ας έμενε σακάτικο σκαρί
να παραδέρνει ο νους, μαύρο πανί να φτερουγάει,
λησμονημένος νόστος στο κατάρτι·
μαύρο πρυμνιό, να το τσακίζουν Συμπληγάδες·
όμως δεν έβλεπα

τις σκλήθρες του στο δάχτυλο, το ματωμένο
δάχτυλο να δείχνει τη ματωμένη αθέατη πλευρά
-ίδια η πληγή να λες κι ο πόνος μοιρασμένος.
Και σκέφτηκα:
Μέτρο των μύθων οι θεοί· τόσοι θεοί
πώς πέρασαν κι άφησαν πίσω τους τα ερείπια των ναών τους
Πώς σκόρπισαν σε αστερισμούς, τόσοι,
που εστρώναν δείπνους μυστικούς
κι ανάγερναν ν’ αφηγηθούν τον ευαγγελισμό,
την τελευτή τους·
τόσοι θεοί
κι ο εξάγγελος να μαρτυρά μόνον τ’ ανθρώπινά τους
-τότε κατάλαβα:

Κανένας δείπνος δεν μένει μυστικός,
καμιάς πληγής ο πόνος δεν μοιράζεται,
καμιά πλευρά δεν σου είναι θεατή
όταν σου είναι αθέατο το σκότος.

Τόσο καιρό, τόσο καιρό,
πόσα φεγγάρια δρέπανα μου θέριζαν τα μάτια!
Πόσο ο χρόνος μου έμοιαζε φτωχός,
μορτόπαιδο με μπαλωμένο ρούχο,
εκείνο το παιδί κι αυτός ο χρόνος
κι η κουρελόμπαλά του στην αυλή
κι αυτό το αγνάντι μέσα του
να την κλωτσάει στον ήλιο· μα δεν το κοίταζα.

Κι ας τού ’φτάνε
ένα κλωνί βασιλικός τ’ αυτί του να στολίζει,
ένα λιανόκερο ν’ ασκείται στις σκιές·
κι ας του ’φτάνε ένα φτερό για ν’ αψηφά τα ύψη
εκείνο το παιδί, αυτός ο χρόνος
ο Πιερρότος
στις μιμήσεις του κενού.

Αν η Ιστορία ήταν θάλασσα
πόσους απήδαλους θα λύτρωνε η φουρτούνα της!
Πόσες γοργόνες του βυθού θ’ ανέβαζε στο φως!
Και την απήγανη, την αποξορκισμένη

—Ζεις; θα τη ρώταγα. —Και ζω και βασιλεύω
και το φεγγάρι τ’ ουρανού στο παίρνω από τα μάτια,
να το κοιτάς στα μάτια μου, πλεγμένο στα μαλλιά μου·

και το βουτώ στο πέλαγο και το ξεμασκαρεύω,
να γίνει αυτός που λύγισε,
να γίνει αυτός που σώθηκε
με την ψυχή περίλυπη·
που οδοιπορεί στο πλάι μας και μας μετρά·

και μας μετρά στα δάχτυλα
και βρίσκει πως τα δάχτυλα απομένουν.

ΟΔΟΣ ΑΛΧΗΜΙΣΤΩΝ

α.

Εάν αυτό το οποίο στον παράδεισο εφθάρη, ήταν φθαρτό,
τότε δεν ήταν κρίσιμο·
εάν όμως ήταν άφθαρτο,
τότε ζούμε μέσα σε μια εσφαλμένη πίστη.
Φραντς Κάφκα, Αφορισμοί

Το όνομά μου είναι Φραντς. Δεν είμαι εκείνος.
Εκείνος είναι θερμαστής στα τραίνα που περνούν.
Εγώ ο παρατηρητής της διέλευσής τους.

Στέκομαι στην πλατφόρμα του σταθμού· κοιτάζω
το αντάμωμα των βαγονιών, την τελετή
των ψαλιδιών καθώς μοχλεύουν διακλαδώσεις και πορείες.

Κοιτάζω εκείνον και τον λέω Φραντς·
είναι το γεγονός του ρήματός μου.
Φτυαρίζει κάρβουνο στην ατμομηχανή του,
φρεσκάρει στο καζάνι το νερό,
ελέγχει εκτονώσεις και βαλβίδες· ξέρει

πως όσο αυξάνεται η ταχύτητα του τραίνου
τόσο η κίνηση προσθέτει κι άλλο μήκος στη γραμμή-
ότι καμιά γραμμή δεν φτάνει σ’ ένα τέρμα,
ότι δεν είναι πουθενά ο προορισμός
ούτε η επιστροφή στον ορισμό του.

Ξέρει πως όσο πιο βαθιά η συντριβή
τόσο μακραίνει ως το ατέλεστο η μετάνοια·
ότι κανένα αμάρτημα δεν θα ολοκληρωθεί,
ότι δεν είναι πουθενά η άφεσή του.

Είμαι ο Φραντς·
ο παρατηρητής του ρήματός μου.
Γράφω για παραδείσους ακατοίκητους
πίσω απ’ τα κάγκελά τους,
για το απρόσβατο του νόμου, για του λόγου
τις πύλες και τους φύλακες που στέκονται φραγμός
στην παραβίασή του·

γράφω για εκείνους
που τρόμος είναι ο δαίμονας
της αγωνίας τους, όχι του κολασμού τους.

Μιλώ για τόπους που χωρίστηκαν απ’ τη μετάβασή τους,
για το άτοπο της χάριτος σε ανάξια ένοχή,
για ταξιδιώτες που καμώνονται την ίδια ουτοπία·

γι’ αυτούς που υψώνονται
σαν να έλυσαν τον γόρδιο δεσμό της βούλησής τους,
τον κόμπο μιας πεποίθησης που έχουν αναγκαστεί·

για όσους επιβιβάζονται πιστεύοντας
ότι η βούλησή τους είναι η διαδρομή.

Με λένε Φραντς· είμαι εκείνος.
Με τραίνο δεν ταξίδεψα ποτέ.

Πηγαίνω στο απροόριστο με το δικό μου μέσον.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ

Ο ποιητής Γκέοργκ Τράκλ καπνίζει τις γαλάζιες ανεμώνες του

Φεγγάρι! Ναι, φεγγάρι. Σχεδόν φεγγάρι.
Τίποτε τραγικό· τα πάντα.
Ο ποιητής Γκέοργκ Τράκλ
έξω από το νοσοκομείο εκστρατείας
-μέθη στα μάτια του τα διαλυμένα πρόσωπα
πριν τυλιχτούν στις γάζες-
καπνίζει τις γαλάζιες ανεμώνες του,
φυσάει τον γαλάζιο τους καπνό στον κίβδηλο αέρα.
Είναι αδρανής ο κίβδηλος αέρας·

κανένα δέντρο δεν λυγάει, πουλιού κι αγγέλου
δεν ανοίγει τα φτερά.
Δεν είναι άνεμος ο κίβδηλος αέρας·
δεν φεύγει σε καμιά μεριά, από καμιά μεριά
δεν επιστρέφει.

Κρατά την όψη του στη γη· κοιτάζει·
τα διαλυμένα πρόσωπα κοιτάζει, τα σπλάχνα
άνθη ασπαίροντα στων αγοριών τις χούφτες
-γαλάζια άνθη ασπαίροντα-
τα εδεμικά τους βλέφαρα πριν κλείσουν.

Τον ποιητή κοιτάζει Γκέοργκ Τράκλ να ονειρεύεται,
μες στον γαλάζιο του καπνό να ονειρεύεται
το αίμα πρωινή δροσιά σε φυλλωμένο στόμα,
τα δάχτυλα των αγοριών χτενίδι στα μαλλιά·

τον ποιητή μες στου θανάτου τ’ όνειρο κοιτάζει,
ψυχοβατώντας στη σιωπή που δίνει του θανάτου
ό,τι του ανήκει
-πόσο μεγάλη η σιωπή πριν βρυχηθεί το αγρίμι,
στάλα βροχής πριν ακουστεί στην τσίγκινη σκεπή.

Πόση ζωή πριν συντρίβει η ζωή στο μέτωπό της!

—Φεγγάρι! ’Α, ναι, φεγγάρι!
Του φεγγαριού αφιονισμένη κεφαλή, ελέησέ με.
Τρίλιες του κότσυφα στην αλγεινή γαλήνη, ελεήστε με.
Ελέησέ με λέξη τρυφερή,
μες στον γαλάζιο μου καπνό νανούρισμα ν’ αναπαυθεί
η θερισμένη ανάσα
-είναι ο πόλεμος.

Μπαίνει το τραίνο στον σταθμό, άδεια μανίκια,
μπατζάκια διπλωμένα στον μηρό
-η πόλη ήσυχη.

Το επεισόδιο θεωρείται λήξαν

Κι η πιστολιά που ακούστηκε, τι κρότος.
Στίχος αρχινισμένος κι αξεδιάλυτος,
μισός σταυρός, μισός σταυροφορία,
τόπος μισός
μιας επανάστασης που ηττήθηκε απ’ την ίδια της τη νίκη.

Εξαίσια άρρωστος εσύ
μες στην εντατική της ουτοπίας,
βλέμμα στραμμένο στην ψυχή και η ψυχή
μάτι στραμμένο στ’ άστρα,
ξανά, ξανά στον ουρανό,
μόνο ο ουρανός χωρά μαζί
το φως και το σκοτάδι,
τα ερείπια πριν και τα ερείπια μετά·
μόνο ο ουρανός, κόκκινο φως -οσμή σφαγείου
η αρχινισμένης φύσης ευωδιά.

Σφίγγει η θηλιά της άνοιξης, μητέρα,
στον κήπο της Γεθσημανής ψαλμός
και ψάλτης ο ιδρώς στο μέτωπό μου·
δεν είναι η γη που με κρατά, της ιστορίας
το άκυρο με σέρνει απ’ το μανίκι.

Το μέλλον ατενίζοντας, α εσύ, μητέρα,
ο γιός σου πάσχει από παρόν.
Πως άνοιξε στη δημοσιά περπατησιά ο χρόνος!
Μέλλον εγώ, πως μ’ άφησε πίσω του το παρόν·

στάχτη στα χνάρια μου καθώς πατώ σε στάχτη.
Ακουστέ: ηχεί το σιωπητήριο· κοιτάξτε:
η σημαία έχει υποσταλεί.
Δεν είναι η γη το τέρας μου· αποθυμιές
χρωστούμενες λυγούν τα γόνατά μου·
λέξη βαραίνει απάνω μου το ύψος,
μα πιο πολύ το κάτω του σκαλί.

Σφαχτό βαραίνει απάνω μου η αγάπη

Άνοιξε μου Μαρία! Πονώ!
Σαν αχθοφόρος κουβαλάω το κενό,
σαν πεπρωμένο ζω τον μορφασμό μου.

Όχι άνεμος, μα σύννεφο σπρωγμένο από ανέμους·
όχι βροχή, μ’ ανέστιος κάτω από τη βροχή·
Αυτός, Εσύ·
ψάχνει το πρόσωπό σου αντωνυμία ν’ ακουμπήσει
στην πιστολιά που ακούστηκε, Βολόντια,
σαν κόσμος που έσπασε πριν αρμολογηθεί.

.

ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ (2019)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

β’

Ταπεινωμένος απ’ τη γλώσσα των γραφών
κι απ’ τον εκμαυλισμό της λυτρωμένος,
νους ασκεπής, στρέφοντας σέ μιαν άλλη ανατολή
το αίτημά του.
Γνωρίζει η γλώσσα, μ’ αγνοεί τον δαίμονά της,
έκπτωτο από τη μορφή, που αποκαλύπτει
όση λαχτάρα εξουσίασε η χάρη.
Χάρη του ανθρώπου, πύρα τ’ ουρανού,
καθώς η βάτος γίνεται καύσιμο της βροχής
και η πλημμύρα σπρώχνει τη φωτιά στην ενδοχώρα
-χώρα του ανθρώπου που επενδύει στις πληγές
και του ανθρώπου που εξυψώνει τις πληγές του σ’ ευλογία.
Ξύνει το δάχτυλο την πέτσα που ξεράθηκε,
μα αποκάτω τί;
Η αυτοψία της φθοράς δεν επαρκεί
για την επαναδιάγνωση της νόσου.
Ακροατές των διδαχών
κι αφηγητές διαλέγοντας τις φράσεις τους
από τις άκοπες σελίδες της διαθήκης
-άραγε επέστρεψε κανείς απ’ την απάρνησή του,
απ’ τις ασκήσεις των χερσαίων πειρασμών,
φυλάγοντας στον σάκο τούτην άμμο τής ερήμου,
στην αλαλία του
τον μαρασμό του αμάραντου
και το απόντιστο ταξίδι τού κορμιού;
Πικρό το μέλι και η μέλισσα βοσκά
ανύποπτη της γέεννας τη γύρη.
Στην αποικία των εσμών που άφησαν τη φύση τους
να οδηγείται απ’ τα φτερά της ακηδίας,
το νέκταρ δεν μπορεί να τρυγηθεί
παρά απ’ τ’ αγριολούλουδα που θάλλουν
ανάμεσα στον λάκκο του πυρός
και την πυρίμαχη κοιλάδα των δακρύων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

γ’

Ύπαρξη ανερμάτιστη,
που άλλοτε φλέγεται στις θημωνιές του οίστρου,
γιορτάζοντας τον θερισμό,
κι άλλοτε πυρπολεί τα γιορτινά της.
«Χορέψτε», φώναξε η φωτιά.
«Ποιος είναι άξιος να μπει μέσα στις φλόγες,
να μαγευτεί στην πυρκαγιά, να κάψει
με τις σπίθες της τον λογισμό των άστρων;
Χορέψτε αυτόν τον βλάσφημο χορό,
καθαγιάζοντας το βλάσφημο της κτίσης!».
Το κλειδί έστριψε
κι η κλειδωνιά έβγαλε το αναιδές γλωσσίδι της
στη σιγουριά της πόρτας.
Ζωή και μη ζωή τρίζοντας στο ίδιο σπίτι,
βήμα πάνω στα βήματα των παρατατικών τους,
μετρώντας με το μάτι το φιτίλι της γκαζόλαμπας,
αγγίζοντας στ’ ανάγλυφα των τοίχων την καπνιά
– σύ δεν ήσουν κάποτε που έλυνες
σταυρόλεξα και γρίφους στα λαϊκά περιοδικά,
Εσύ δεν ήσουν που έγραφες απαντήσεις ανεπίδοτες
πριν καν τεθούν σέ απορία οι εντυπώσεις;
Εκείνη η στάλα της μελάνης που απόμεινε
έχει πετρώσει μέσα στο δοχείο, πάει καιρός,
και τα φαινόμενα που τότε ξεχορτάριαζες
έχουν πνιγεί και πάλι στην τσουκνίδα.
Πάει καιρός στον χρόνο και στον χρόνο
που κατέχει τον καιρό σου.
Κοιτώντας τώρα αναρτήσεις στο διαδίκτυο
ανακαλύπτεις πως κρατά η αμηχανία:
«Να είναι ο άνθρωπος αυτό,
ή είναι αυτό και κάτι άλλο ακόμα;»
«Χορέψτε», φούντωσε η φωτιά.
«Μόνο ο παλμός του σώματος δονεί
τις σκαλωσιές των νοημάτων, τα πλήκτρα
των βουλήσεων στους αυτοσχεδιασμούς τους.
Εκείνοι που περιφρουρούν το καθεστώς τους
εικάζοντας τη θάλασσα σέ παθογόνους βάλτους,
κι οι άλλοι που ξοδεύονται στο άπειρο,
κι οι σχολιαστές του άφραστου κι οι εργάτες
των ονείρων κι οι εντολοδότες του χαμού
κι οι λογιστές του νείκους
-από το ελάχιστο σημείο που ζητά
πάτημα να ξηλώσει τα θεμέλια
ως το πανοπτικό των θεωρείων:
ανήρ + ώψ ο άνθρωπος και θρώσκων προς τα πάνω
και αναθρών ά όπωπε,
σταθμίζοντας τα οφέλη του σε ό,τι παρατηρεί».
Ζωή στον κύκλο της και μη ζωή στον κύκλο,
κι ο κάθε κύκλος έκλειψη του κύκλου της ζωής
και η κάθε μη ζωή μέσα στη δυνατότητά της να υπάρξει
(όπως περίπου το είχε στοχαστεί ο κύριος Έλιοτ
που, μην αντέχοντας πολλή πραγματικότητα,
επισκεπτόταν φίλους τ’ απογεύματα
για ένα φλιτζάνι τσάι με μπισκότα,
για λίγο μέλλον εκ τής τράπουλας ταρώ
κι εκ του υπολογισμού των ωροσκόπων).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

γ’

«Τί λόγιοι μελοδραματισμοί και τούτοι πρίγκιπα!
Τί πορφυρή επιγραφή πάνω απ’ τους τάφους!
Να είσαι ή να μην είσαι!
Αν είναι ύπνος ο θάνατος και τί θα ονειρευτείς!»
(Κουβέντες του κρανίου έκτος κειμένου·
γιατί μέσα στο κείμενο, μιλιά).
«Να είσαι – να μην είσαι!
Βγάζοντας το διαζευκτικό,
πάει και η σκλαβιά της απορίας.
Το φίδι όταν δαγκώνει την ουρά του,
όχι ο ψυχαναγκασμός μα είναι ο τρόπος
να ξαλλάζει το φιδίσιο του πετσί·
κι ούτε που νοιάζεται αν με αυτόν τον ελιγμό
κλείνει στον κύκλο του το άπαν του εαυτού
ή τις ασκήσεις ερμηνείας των συμβόλων.
Με το δικό σου δάγκωμα του νου
ποιο παλιωμένο σου πετσί ελπίζεις πως θ’ αλλάξεις,
ποιο δίλημμα κυκλώνοντας το άπαν
του δικού σου εαυτού;
Ένα εκφώνημα, εντέλει, και να τρέμει
μπροστά στη μεταφυσική διατύπωσή του.
‘Υπάρχεις -δεν υπάρχεις!
Ή δεν ριζώνεις μες στην ύπαρξή σου,
όπως δεν πιάνει ρίζα το νερό,
ακόμη κι αν το φράξεις μες στη στέρνα.
Να είσαι· μα αν δεν μπορείς να είσαι η ζωή,
τί θα σου χρειαστεί το νόημά της;
Κι όταν δεν είσαι,
ποιος θα σου πει τί νόημα έχει να μην είσαι;
Παλιάτσου λόγια, θα σκεφτείς, και θα ’χεις δίκιο.
Πώς να διακρίνει μια μουτσούνα παλατιού
την ύπαρξη απ’ τη ζωή και τη ζωή
από τα κουδουνάκια του σκουφιού της;
Όμως παλιάτσος ήμουν, κι έχω παραμείνει
ο κοσμικός διασκεδαστής των σοφιστών
τόσο καιρό που υπάρχω δίχως να είμαι».
Και τώρα πρίγκιπα;
Τώρα πού παγιδεύτηκες στα κάτοπτρα
του ιδεαλισμού σου,
ποια τέχνη θα χαρίσει στην ανάγκη
τη μάσκα του υποκριτή,
εκείνου που ο ρόλος του
είναι η άρνησή του να τον παίξει;
Ποιο σκιάχτρο θα φανεί στο περιτείχισμα
του επιδημικού σου βασιλείου,
για να υποδυθεί το φάντασμά σου;
Μπόχα της κόλασης και ευωδιά του παραδείσου,
μα εσένα η μόνη μυρωδιά που σου ταιριάζει
είναι του τρόμου σου μην κι αποκαλυφθεί
η παρωδία προτού πέσει η αυλαία.

Εξόδιον άσμα

Ποιος τρόμος τώρα ζει μες στα χαλάσματα,
απρόθυμος να μοιραστεί με λόγια
όσα τεκμήρια του άφησε η χίμαιρα
πριν κανιβαλιστεί από τους μύθους;
Και κάθε πράξη που περνά δεν τη γυρίζει πίσω·
κι ας επιμένουν οι οργασμοί των θεατών,
κι ας έχει καθαγιαστεί η ταξική μοιχεία.
Υπάρχει βέβαια εποπτεία κι ετοιμότητα
για την αντιμετώπιση κάθε ενδεχομένου·
αν τύχει ας πούμε και σκιστεί πάνω στην ταραχή
το στοργικό περίβλημα που ντύνεται η βία.
Οι διαφημίσεις όμως πέφτουνε στην ώρα τους
και διαρκούν όσο διαρκεί
το γλυκερό ιντερμέδιο της θάλασσας,
φέρνοντας στην ακτή τ’ άδεια κοχύλια,
το αδειανό εκείνων που ναυάγησαν
σε λάθος απαντήσεις.
Για λάθος λέξεις; Ούτε καν!
Για ένα αχ! που συμπυκνώνει όλο τον πόνο,
για λίγο αλάτι στο γωνιάδι των ματιών.
Κάτω απ’ τα βλέφαρα που μένουνε ασάλευτα
ένας βαρκάρης λυρισμός κωπηλατώντας
— για μια αναδυομένη; Ποιων αφρών;
Ακόμη κι αν η Χάρυβδη
φυτέψει λαγκαδιές στο βάραθρό της,
θα έρθει η Σκύλλα να τροχίσει τους γκρεμούς,
να κρεουργήσει τ’ όνειρο
της ευτραφούς ρητορικής των παραλίων
— για μιαν ελπίδα; Ούτε καν.
Οι μισθοφόροι των θεσμών παραμονεύουν
στ’ αντίφωνα των αληγών, στης Μέδουσας
τη χάλκινη αγκύλη — με ποια αφορμή;
Θερίζει στ’ όνομα του απρόσκλητου ανέμου
το δίκοπο των λυτρωτών
τα στάχυα που είναι στον βυθό
θαρρώντας πως θροούν στην επιφάνεια.
Και μη ρωτήσεις πως μπορείς
να κάνεις διαγραφή τις αντιφάσεις,
πως ν’ απαλλάξεις την ευχή απ’ τη βλαστήμια.
Όταν χρωστάς τα επίχειρα
δεν παίρνεις νέα δανεικά απ’ τις προφάσεις.

.

 ΑΥΤΟΑΝΟΣΟ (2017)
(ΕΝΑ ΜΕΛΟΔΡΑΜΑ)

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Υπάρχουν τα έξης προαπαιτούμενα:
α) Το κράτημα της μνήμης
-έστω και σαν υπόθεση εργασίας-
απ’ τη συρόμενη χειρολαβή του χρόνου -αν υπάρχει.
(Αυτός είναι ένας τρόπος μετατόπισης του αφόρητου,
φτάνει μην κάνουν μεταστάσεις τα νεοπλάσματα
ή μη σας ξενυχιάσουνε
μες στον συνωστισμό του λεωφορείου).
β) Οι θεατρίνοι·
με τη μανία των παιδιών να εξαρμόζουν
κάθε παιχνίδι που τους φέρνουν στη γιορτή τους.
(Θα ήταν αστεία, φυσικά, ακόμη κι η υπόθεση
ότι μπορούν να ξανασυναρμολογήσουν τα κομμάτια του).
Στη θέση γ) η ένοχή:
Τέλεια σκιά που δεν σας παρατάει
ούτε στου ήλιου καν την κατακόρυφο.
[’Αν και το θέμα έχει ερευνηθεί (της ένοχης, όχι της σκιάς) απ’ όλες τις
πλευρές, άδικος κόπος· σαν να χρεώνεις στο μηδέν κάθε αναπόδεικτο
των μαθηματικών θεωρημάτων. ] 
δ) Η χάρτινη φιγούρα με την καμπούρα του έρωτα.
(Πρόσωπο που φωτίζεται πίσω από τον μπερντέ
και το κινούν με τα ξυλάκια του οι συμπαίκτες).
ε) Οι τυμβωρύχοι,
σκάβοντας νύχτα τις ψυχές για λίγο αίμα,
αίμα γαρ αυτάς είναι,
ου εξελθόντος η τραπέντος απόλλυσθαι
όλον τον άνθρωπον,
ενώ τους κάνουν χάζι οι βρικόλακες,
στοιχηματίζοντας μονά-ζυγά σε χρώμα.
Αποσιωπάται η μοίρα, μάλλον εσκεμμένα.·
έτσι κι αλλιώς δεν είναι
παρά η περιττή αναπαράσταση του αλόγιστου.
Κι έπειτα ακολουθούν δίχως σειρά:
Οι υλακές των σκύλων, οι σημαίες,
η αδικαίωτη εποχή των προταγμάτων,
οι υποχθόνιες διαλέξεις των νεκρών·
και σαν παλιά, παλιά έμμονή
που ψάχνει να ’βρει ράγες μες στους στίχους:
ο μακρινός χαιρετισμός του τραίνου των Ετρούσκων.
(Ακούγεται το σφύριγμα
κι οι σιδηροτροχιές που αλλάζουν θέσεις).
[ Αυτό το τραίνο, άσχετο εκ πρώτης όψεως με τον προορισμό σας, ακόμη
εκτελεί το δρομολόγιο Φλωρεντία – Σιένα, διασχίζοντας τα εκπληκτικά
τοπία του χρόνου και της χώρας των Ετρούσκων. Δεν φτάνει ποτέ του
στη Ρώμη, διαψεύδοντας όσους διατείνονται πως όλοι οι δρόμοι οδηγούν
εκεί. Επιπροσθέτως, αυτό είναι το τραίνο που χρησιμοποιούσε ως μοντέλο του ο επιφανής ζωγράφος
Γεώργιος Δε Κίρικο, και όχι, καθώς
λέγεται, το γραφικό τραινάκι του Πηλίου. ]
Κατά τη γνώμη μου:
Χρεία κι ενός μηνύματος που να ενθαρρύνει την παραδοχή
του ασύμβατου ανάμεσα στο υπάρχω-δεν υπάρχω.
(Προσώρας όμως έχουν αντιρρήσεις οι αυτόχειρες).
Καλύτερα ίσως·
καλύτερα για τη θετή σας φύση,
για την ελπίδα που αφορμίζει την επίγνωση.
[ Προσέξτε, ωστόσο, να μην κάνετε συσχετισμούς αυτού που ελπίζετε
με το αναπόφευκτο σαν φτάσετε στο χείλος της αβύσσου· γιατί απ’ το
παράθυρο κοιτάζει η πλάνη έξω, κρατώντας μ’ επιμέλεια στο καρνέ της
σημειώσεις. ]
Το γεγονός πως έτσι αποφεύγετε
το ατύχημα των παρερμηνειών
έχει ασφαλώς κι αυτό τη σημασία του.
Θα σας γλιτώσει απ’ τον διωγμό
κι από τις επιπλέον πράξεις πίστης.
(Βλέπε, οπού «πίστη»: μάταιο που μοχθεί
και απαστέρωση του ουρανού των άλλων).
Γι’ αυτά που μένουν χάσκει ο λάκκος των θεσμών
με ξέσκεπα τα μολυσμένα σπλάχνα.
(Μόλις κοπάζει η βροχή
αχνίζει απ’ τον κρατήρα του το πένθος
και ξαναστήνονται οι πάγκοι των πλανόδιων
με τα άκρα όσων σώθηκαν ακρωτηριασμένοι).
Κι ενώ κανείς δεν έμαθε όσα έγιναν
ούτε όσα αποφασίστηκε να γίνουν
(από νωχέλεια μάλλον
κι όχι επειδή παρέλυσε ο νους του απ’ τη βουή),
ιδού, αυτοπροσώπως οι αρχάγγελοι
όλο ρομφαίες και φτερά σε μια δημιουργία
που έχει κοστίσει, και κοστίζει ακριβά,
η διακόσμηση της.
Ιδού ο παράδεισος,
επικερδής επένδυση στη μαστοριά του φόβου
-κουβέρτα που τυλίγεται γύρω από τη ζωή,
για να κρατάει στα ζεστά τις νέες φύτρες.
Στο μεταξύ,
μια νέα γλώσσα αναπρογραμματίζει τους χρησμούς,
τα ειπωμένα και αυτά που θα ειπωθούν
απ’ το μεγάλο στόμα των τεράτων.
Μια νέα γλώσσα κρεμασμένη στον ιστό,
που δεν διακρίνει τα στοιχειά απ’ τα στοιχεία.

ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ

Η αλήθεια είναι πως και να πηδήξεις στο κενό
δεν προλαβαίνεις να μετρήσεις την κενότητα·
και, ασφαλώς, δεν είναι επιχείρημα η βαρύτητα
ούτε η απόσταση είναι διαλεκτική
–κάτι που δεν διδάσκεται στις πρόβες του θανάτου
και ξεσκεπάζεται την ώρα της παράστασης.
Όσο κι αν επικαλεστείς την ειρωνεία
–σαν μέθοδο διαλεκτικής κι αυτή–,
δεν είναι ρόλος η κραυγή κατά την πτώση.
(Αν και στο τέλος είναι η κριτική που αποφασίζει).
Κι αυτό που ψάχνεις ίσα-ίσα με το βλέμμα σου,
σαν τη μοναδική σου διαφυγή,
δεν είναι άνοιγμα ή οδός
μα ο συμβολισμός του προσκηνίου.
Α, το προσκήνιο! Α, ο συμβολισμός –το άλλοθί του!
Λειψά σκεπάζει η γάζα τους τη διεκτραγώδησή σου
–μύθοι και δήθεν τραύματα από χαμένες μάχες,
χρώμα το αίμα και σκληρός ο φωτισμός,
να φαίνεται αίμα.
Κι όμως, εντέλει είναι τόσο απλό:
Σε αυτόν τον θίασο της μισθοφόρου γλώσσας,
όπου τα σείστρα του Χορού
ανακαλούν το τραύλισμα του Αγγελιοφόρου,
ο φόβος και το έλεος δεν οδηγούν στην κάθαρση
αλλά στο τίμημα των συναινέσεών της·
κι ό,τι κομίζεις, πεπρωμένο ή παρόρμηση
ή τον μηρυκασμό του αφρού στην πλημμυρίδα,
δεν είναι παρά ο επιτονισμός της προσωδίας.
[ Πάντα θα υπάρχει τούτη η αντιφρόνηση: Η τέχνη να αγωνιά για την εκπλήρωση του ιδεαλισμού της και η τεχνική να επαίρεται πως κουβαλά
στις πλάτες της τα αυτονόητα φαινόμενα της τέχνης· πάντοτε τούτη η ματαιόδοξη διαμάχη της προβολής με τον προτζέκτορά της, και ανάμεσά
τους η δέσμη του φωτός να ξύνει με απορία το κεφάλι. ]
*
Δεν βγάζεις άκρη, ε; Και πού να βγάλεις!
Όμως, καθώς σε αναγκάζει η συγκατάβαση
και οι λίγες λέξεις που μπορείς
πνίγονται μες στον οδυρμό των διασωθέντων,
να ο από μηχανής δραματουργός,
υψώνοντας απ’ την καταπακτή
το φάντασμα με τ’ ανοιγμένα χέρια.
Μα ούτε κι αύτη η λύση σου αρέσει.
— Τόσο αδιέξοδη, θα πεις, η φαντασμαγορία,
το αυλό του βασιλιά
στην πιο ανέκκλητη στιγμή της τραγωδίας.
— Κάποιο δαιμόνιο, θα πεις, στον προσχεδίασμά του,
στο τέχνασμα μιας ηθικής που επιστρατεύει
ένα φθαρμένο λείψανο, για να εξευγενίσει
την απογυμνωμένη βαρβαρότητα
στον θρήνο του εξόδιου χορικού.
(Πέπλο κενό το αντίφωνο του οίκτου
που μπαίνει σε παράταξη πομπής).
Τόπος κοινός!
Ό,τι ξεβράζει η εποχή στα επεισόδια της
είναι η μίμηση της μάσκας του θεατού,
είναι η άπνοια της θερινής νυκτός
και η αστική υπομονή των εδωλίων.
Τρόπος κοινός!
Σε τούτο το συμβόλαιο των ηθών
οπού απευθύνεται η υπόκλιση των δρώντων,
ποιος δίνει σημασία στην αντίφαση
ανάμεσα στην τέλεση του προδιαγεγραμμένου
και τον αδάκρυτο απόπλου των ομόδημων;
*
Αδύνατον ν’ αφουγκραστείς
την παλμική φωνή των παραλλήλων,
την άθυμη ηχώ του άδειου στήθους
στις φθίνουσες ανάσες της απώλειας.
Η αδιατάραχτη ησυχία ενός μέλλοντος
που κατισχύει του καλέσματος του νόστου
-για μέλλον-φως μιλά η στάχτη που απόμεινε
από τα ολοκαυτώματα του λόγου·
το μέλλον όμως είναι ο χρόνος που υπολείπεται
απ’ την ανάγκη του καπνού να επιστρέψει,
απ’ την ανάγκη της γραφής ν’ αδειάσει μέσα σου
τα αποτσίγαρα της μεταφυσικής της.
Κι όσο κι αν σε υπερασπίζεται η ψευδαίσθηση,
ως επαλήθευση των λογικών προτάσεών σου,
αλίμονο!
Ανάμεσα στις λέξεις και το νόημα
σκάει στα γέλια η γραμματική των γεγονότων.
*
Ποιος ήταν που απαξίωσε τη σιγουριά της στίξης;
Κάτι χειρότερο:
Ποιος κόβει πίσω του το νήμα που του πρόσφερε
τόσα θαυμαστικά των λαβυρίνθων!
Ωσεί παρών ο νικητής και αμνήμων!
Υψώνοντας το τρόπαιο,
μα λησμονώντας τ’ άρμενα
μιας σκοτεινής επιταγής που εκποιείται
λόγω χρεοκοπίας των ανέμων
-η το αντίθετο ακριβώς;
Οι άνεμοι
που εκποιούν τα τρόπαια της ανοιχτής θαλάσσης,
ρίχνοντας στην αλμύρα της
τη χαρτογράφηση των κατευθύνσεών σου.
Καλή η αλμύρα! Φτάνει ως την ψυχή
και συντηρεί την παραμόρφωσή της·
καίει το λίπος στις ακτές,
τρέφει τα ζώα της με τις υγρές της ρίζες
-κι αν χρειαστεί
τρώει τα οστά των ιδεών ως το μεδούλι.
Καλή η αλμύρα!
Γι’ αυτούς που είναι στον βυθό,
βρίσκοντας στέγη στη σκουριά των ναυαγίων,
ακόμη αναποφάσιστοι
για το επίγραμμα του κοινοτάφιού τους.
Το δίλημμα είναι: Μέσον η σκοπός;
Τίποτε.
Κι αν η επίρρωση,
κι αν ο δογματισμός των προταγμάτων
μπορεί να γίνουν τα αντίβαρα της πλάστιγγας,
μόνον η πείρα των νεκρών
ξέρει προς τα πού γέρνει η απάντηση,
ποιος είναι ο τρόπος για ν’ ανθίσουν οι γκρεμοί
σε αυτό το βάθος.
*
[…]
Και ίσως χρειάζεται να περιπλανηθείς
πιο πέρα από τις προβολές της ομφαλοσκοπίας
και ν’ αντικρίσεις τα ιερά των κορυφογραμμών
–τόπους όπου η μαρμαρυγή
τυφλώνει με τον θάνατο τη λήθη
(διπλός καφές ελληνικός και η κουβέντα
στα δυσπρόσιτα χωριά για την καμένη σάρκα
σαν ήρθε ανάποδα η γη
κι ανέβηκε η κόλαση επάνω,
για τις μπουλντόζες
που τσακίζουν το χαλίκι στα περάσματα
των θηραμάτων και των κυνηγών τους),
στο φρύδι του μεσημεριού καθώς τα πράγματα
βάζουν τις λέξεις να τα πουν με τ’ όνομά τους.
Μαύρη η γλώσσα του πνιγμού και η βουή
του ποταμού –ποιου ποταμού;
ήσουν εκεί και η ορμή του ήταν ο δρόμος σου
να φτάσεις στα βαθιά των ερειπίων–,
το γύρισμα της φτερωτής και ο τριγμός της πέτρας
αλέθοντας την κάμερα
που ασχημονεί πάνω στη άδοξη σορό
των σκηνογραφιών της.
[ Πρέπει να βρεις τον τόνο σου ανάμεσα στον κλονισμό και το μελόδραμά του· τη θέση να διαχειριστείς τόσες παραβολές των κωνοφόρων, τη λοιμική των μύθων που ξεχείλισαν από τα ελκώματα των κατακλίσεών τους. Και τώρα ακόμη, που έχει εμφανιστεί στον σκοτεινό σου θάλαμο η πλίθινη σιωπή των Κορεστείων, πρέπει να βρεις τον τρόπο που συμβαίνει η Ιστορία. ]
Κάπου ανάμεσα σε Καστοριά και Βίτσι. Άνω και Κάτω Κρανιώνας, Γάβρος, Μακροχώρι, Μαυρόκαμπος, Χαλάρα. Χωριά εγκατελειμμένα απ’ τον εμφύλιο, που παραμένουν άδεια απ’ τις φυλές τους. Τα περπατάς, σφιγμένος στην αρχή, όμως σιγά-σιγά τα μάτια εξοικειώνονται, εξημερώνεται η γραφή για την περιγραφή τους. Σπίτια άλλα όρθια ακόμη, άλλα γκρεμίδια, χτισμένα όλα με πλιθιά, με στέγες από κεραμίδι και άχυρο. Κουφάρια λες, αλλά και κενοτάφια να τα πεις τον ίδιο θάνατο εννοείς, το ίδιο αίμα· το ίδιο τέλειο σκηνικό αναπαράστασης, ενώ η γλώσσα μένει στα βουβά, μην τύχει και ανησυχήσει η απουσία· μην τύχει και η «ψυχή βαθιά» φτάσει τόσο βαθιά, ώς τον εαυτό της.
Πρέπει να μάθεις πως με χώμα και νερό
δεν πλάθεται παρά το πήλινο ομοίωμα του κόσμου
(ακόμη κι αν η έμπνευση
ντύνει με πάθη την πνοή του πλαστουργού του).
Πώς έφτασες ανέξοδα σε τούτη την καμπή,
πιστεύοντας πως η σιωπή –εκείνη η τρομερή σιωπή–
θα ’χει ξεχάσει τη στιγμή της αποπληρωμής της;
Ψάχνοντας μέσα στις σπηλιές για την καταγωγή σου
–εδώ θάβουν τα μπάσταρδα
και τις ανίατες πληγές της ουτοπίας–,
ακολουθώντας τη γραμμή της ανοιγμένης φλέβας,
τη στάχτη-απολίθωμα
από τις πυροστιές των προγραμμένων
–στάχτη, όμοια σταχτώνοντας
τα δεσμωτήρια του θεσπισμένου τρόμου.
Τι λέξη ο τρόμος! Την ξορκίζεις στο χαρτί
και αναζητάς το δόγμα της στη νομοτέλειά της.
Τι επαφή της σπίθας με το καύσιμο,
που βάζει μπρος τη σκουριασμένη μηχανή
της πατριδογνωσίας!
[ Ανάγκη αδήριτη και ν’ αναμετρηθείς με τη διαπόμπευση εκείνων που δεν άντεξαν γυμνοί σε τόσο αέρα, εκείνων που επέστρεψαν χωρίς να ’χουν σκαλίσει ούτε σε μία πέτρα τ’ όνομά τους· στικτή στο δέρμα η κεφαλή που οι έφεδροι υψώνουν στο κοντάρι, γεμίζοντας τα χάσματα ανάμεσα στις παύσεις του γαλάζιου. ]
Ντάλα ο ήλιος και οι βοσκές περιφραγμένες.
Με αγκαθωτά φυλά το έθνος τα κοπάδια του
κι η ανεμική τα λιανοτράγουδά της:
«Τόσοι ηττημένοι μάνα μου, έι μάνα μου,
τόσοι ηττημένοι είναι πολλοί για μια πατρίδα.»
*
[…]
Τρόπο το λες εσύ, για να ξεφύγεις
από αυτά που υπάρχουν και τ’ αρνήθηκες.
Τ’ αγρίμια όμως δεν χρειάζονται την ύπαρξη,
για να προσποιηθούν την ύπαρξή τους·
ούτε τη γλώσσα καν· μόνο τον ήχο
του ρίγους σου
που ακούγεται σαν τρίξιμο πριν σπάσεις.
— ’Ακόμη μια κοινότοπη διατύπωση, θα πεις.
Ωστόσο, το κοινότοπο
είναι κι αυτό ένας τρόπος να επιπλέεις.
Αν και υποπτεύομαι
ότι δεν είσαι δα και τόσο ευφυής,
ώστε να συμμετέχεις μέχρι τέλους σε μιαν ήττα,
ούτε και τόσο ευέλικτος,
για να κινείσαι ανάμεσα στις ατραπούς της πίστης.
Διαλέγοντας απ’ τη ζωή
αυτά που δεν χρειάζονται αποδείξεις,
ίσως μπορέσεις ν’ ανταλλάξεις το «τετέλεσται»
με το «διψώ» για λίγη ακόμη αγωνία,
μα δεν μπορείς να φυλαχτείς απ’ τη στιγμή
που θα ξανασκιστεί το καταπέτασμα.
Κι ούτε να σου περάσει από τον νου
πως θ’ αποφύγεις έτσι την εκδίκηση
της ξαστεριάς που αντίστρεψες,
θέλοντας να κρυφτείς από το φως.
Κατάντικρυ στα μάτια σου -τι βλέπεις;
Τίποτε!
Μόνο σαν τυφλός σέρνεις το δάχτυλο
πάνω στο ανάγλυφο αίνιγμα της σφίγγας:
«Τι το ον;». Και το υπόλοιπο,
εκείνο με τα πόδια.
«Άνθρωπον λέγεις!», απαντάς με σιγουριά,
μα ο ευφημισμός σου είναι λάθος.
[ Βουβή σκηνή που κόπηκε απ’ την προσαρμογή, για την οικονομία της
παράστασης: σκυφτή στο εργόχειρό της η χωλαίνουσα πασχίζει να κεντήσει νυφικό με τα κουρέλια του Χορού, που μπλέχτηκε στις αγκαθιές των
μύθων. Νύφη γι’ ακόμη μια φορά, ενώ δίνει και παίρνει η ειμαρμένη. ]
‘— Και ο γαμπρός;
— ’Α, ο γαμπρός! Μα, ο πρωταγωνιστής
με αυτό το αίσιο τέλος.
Τις νύχτες όμως, σβήνοντας το φως…
— Και γιατί όχι, θα μου πεις.
Και γιατί όχι!

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ

Είναι η θάλασσα –θυμάσαι;
Phlebas the Phoenician, a fortnight dead,
forgot the cry of gulls κτλ.
Εκείνη η θάλασσα κι εκείνη η αντηλιά!
Θυμάσαι;
Τόσα πλωτά όπου στριμώχνονται οι κομπάρσοι,
για να υποδυθούν τους ναυαγούς
στο επικό πλατώ ενός blockbuster
που έχει κάνει απόσβεση
πριν καν γεμίσουν με νεκρούς τα multiplex
και οι συνδρομητικές της αφασίας.
Λάδι το δάκρυ πάνω στο νερό·
λάδι σαν δάκρυ.
Κι αν κάτι αναδυθεί στην επιφάνεια
–αίμα ή θρήνος λειασμένος απ’ το αλάτι
ή τα οστά του επιλήσμονα Φληβά–,
θα το ξεβράσει στην ακτή ο σάλος των σειρήνων.
― Άραγε, ζει ο βασιλιάς;
Μην απαντήσεις· θα σου κλέψουν τη μιλιά
κι άντε μετά να χτίσεις με νοήματα
απ’ την αρχή τον κόσμο.
Αυτόν τον κόσμο, στο ίδιο το σημείο
–στο κέντρο αυτού του σύμπαντος–,
που τον κοιτάς απ’ όλες τις πλευρές
κι απ’ όλες τις πλευρές του είναι ίδιος:
Τα ίδια κεφάλια στον κουβά της λαιμητόμου,
οι ίδιες λύσεις σε ίδιες εποχές.
Αυτόν τον κόσμο, τον ομογάστριό σου,
τον όμοιό σου.

ΑΥΛΑΙΑ

― Χαμ!
― Ναι Κλοβ!
― Ένα παιχνίδι ήτανε, ε Χαμ;
― Ναι Κλοβ. Ένα παιχνίδι.
― Και τώρα τέλειωσε, έτσι δεν είναι Χαμ;
― Τέλειωσε Κλοβ; Ναι, τέλειωσε. Όπως τελειώνουν όλα τα παιχνίδια.
― Κι όπως το είχες πει. Χωρίς η αρχή του και το τέλος του να έχουν σημασία.
― Λάθος σού το είπα Κλοβ. Έκανα λάθος! Πάντα η αρχή, πάντα το τέλος έχουν σημασία.
― Χαμ!
― Ναι Κλοβ!
― Κι αυτό… Για το παιχνίδι λέω. Θα παίζουμε το ίδιο κάθε μέρα;
― Μπορεί και ναι, μπορεί και όχι Κλοβ. Μπορεί κι ολόκληρη ζωή. Ποιος ξέρει;
― Χαμ!
― Ναι Κλοβ!
― Τώρα θα κάτσεις πάλι στο καρότσι σου, ε Χαμ;
― Ναι Κλοβ. Τώρα θα κάτσω πάλι στο καρότσι μου. Όταν δεν με κοιτάζουν είμαι ανάπηρος. Το ξέρεις.
― Και θα ξαναφορέσεις τα γυαλιά σου.
― Ναι Κλοβ. Θα τα ξαναφορέσω.
― Πάντως, ήταν ωραία που έδειξες τα μάτια σου.
― Άσχημα ήταν Κλοβ. Καλύτερα να βλέπουν τα γυαλιά μου.
― Κλοβ!
― Ναι Χαμ!
― Να μην ξεχάσεις να πετάξεις τα σκουπίδια. Βρώμισε ο τόπος.
― Δεν θα ξεχάσω Χαμ. Θα τα πετάξω.
― Κι άνοιξε επιτέλους εκείνο το παράθυρο.
― Θα το ανοίξω Χαμ. Φέρνω τη σκάλα.
(Ακούγονται χτυπήματα. Από πού;)
― Ποιος να ’ναι Χαμ; Περιμένουμε κανέναν;
― Όχι Κλοβ! Δεν περιμένουμε κανέναν. Μην ανοίγεις.
(Τα πρόσωπα είναι τελείως πραγματικά, αν και ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα των παιχνιδιών του Beckett. Άλλωστε, ο Μπέκετ πάντα περίμενε εκείνον που θα ερχόταν, γι’ αυτό και άνοιγε την πόρτα του όταν χτυπούσαν.)

.

ΔΥΣΚΟΛΟ (2014)

Αυτοί που ξέρουν και δεν μιλούν

Ι.

Εδώ είναι ο λόγος δύσκολος, ρυθμός σπασμένος,
είπεν (;) ο Εκκλησιαστής,
δρόμος τυφλός τού αγκαθιού στης Χίμαιρας το πέλμα·
εδώ είναι ο τρόπος, λύνοντας την εξίσωση των παρατατικών του
μ’ ένα τετελεσμένο ήδη παρόν.
Και είπεν (;):
Κλέος ανδρών –ή μήπως έπρεπε κιόλας να ξέρω
ότι ο λόγος είναι ο δύσκολος τρόπος στον μύθο τής ύπαρξης;
Έπρεπε, ωστόσο, να ξέρω:
Καθώς ο λόγος ανήκει στον τρόπο του και η ύπαρξη στην παρανόησή της,
καθώς το αγκάθι σαπίζει στο πέλμα και ο πόνος δυναμώνει στον χτύπο τής οπλής,
μπορούμε τάχα να επαναλάβουμε την ύπαρξη έξω απ’ τον μύθο της,
σαν σκοπιμότητα που την ανακεφαλαιώνει;
Μπορούμε τάχα να δεχτούμε τα προτάγματα ενός αλλιώτικου μύθου,
που σέρνει στα καλύμματα σαν στειρωμένο ζώο;
Ίσως έφτανε κιόλας να εκτρέψουμε το ρεύμα τού λόγου
σε μιαν αλήθεια που ξεφεύγει απ’ τις ρουφήχτρες της
–σ’ εκείνη την αλήθεια που αντιμάχεται
την εσκεμμένη οχλαγωγία τής σιωπής.
Ίσως έφτανε κιόλας να πούμε:
Εδώ είναι ο τόπος και ο χρόνος που επιλέξαμε
ανάμεσα στο παράφορο και στο μάταιο τής αρχαίας πληγής·
εδώ είναι τέρας με τρεις μορφές, παρενδυμένο το μίσος,
αδιαίρετο και αγκιστρωμένο στο αδυσώπητο της στιγμής,
τέρας, ολοένα ανακτώντας τη δύναμη που ανασυστήνει τη φύση του,
προσθέτοντας τη λύσσα του στην αναγνώρισή της.
Μπορούμε τάχα να εννοήσουμε τη δύναμη έξω απ’ τη φύση της,
όχι σαν τρόμο που σκηνοθετεί τις εμμονές του
μα σαν αναπαράσταση του επαρκούς της λόγου,
αξιώνοντας το παρελθόν μέχρι τ’ απομεινάρια των θεών του;
Έπρεπε κιόλας να ξέρω·
όπως γνωρίζει ο ουραγός πως είναι αυτός που ακολουθεί τους άλλους,
όπως γνωρίζει ο σαλός πως είναι άτρωτος από τη λογική τους.
Κι ενώ φορτώνουν βιαστικά την επιμελητεία
και παραχώνουν τα οστά σε ασβεστωμένους λάκκους·
κι ενώ οι αντιφάσεις ανατινάζουν στη φυγή τους τα προχώματα,
έπρεπε κιόλας να ξέρω:
Εδώ είναι ο τόπος τής αρχαίας πληγής,
το στρατευμένο φρόνημα της λήθης.
Εδώ είναι ο χρόνος· σκληρός,
σκληρότερος ακόμη κι απ’ το τέλος του.

ΙΙΙ.

Με τούτες τις λέξεις, με τούτη τη γλώσσα,
απ’ όποιαν αρμύρα κι αν έρχονται,
μετρώντας την ανάγκη σε αποτσίγαρα, σαν κιόλας καπνισμένη επιθυμία·
αυτή την ανάγκη
–απόδημη επιστροφή στο συρματόπλεγμά της·
― Ποιοι είναι εκείνοι που έφτασαν απ’ τις αμοίραστες θάλασσες
ή απ’ τα φαράγγια με τις φεγγαρόπετρες;
― Ποιοι είναι εκείνοι που βρήκαν τόπο για τον τόπο τους
στα υποχθόνια μαντεία των νεκρών;
Καθώς τα κλειδιά μεγαλώνουν τις πόρτες
και οι κυνηγοί ορίζουν τις χωσιές,
καθώς το φως ξεγελά στους καθρέφτες το πτύχωμα της αντανάκλασής του
κι ένα κουφό και αλάλητο ποτάμι προδίδει τις περαταριές του με νοήματα·
― Ποιοι είναι εκείνοι που αντάλλαξαν τον ίσκιο τους μ’ ένα χαρτί χρωμα-τιστό, με μιαν αρκάνα,
όπου ο όρθιος Τροχός κρύβει από τον Τρελό τούς Κρεμασμένους;
[ Αν και ποτέ ένας τροχός δεν άντεξε τη χαρτομαντική τόσων ικριωμάτων.]
Αυτοί που κράτησαν στα χέρια τους ανάποδα τους δείχτες των ανέμων,
κλωθογυρίζοντας χωρίς προορισμό·
κάπου αλλού, για κάπου αλλού,
σχεδόν νευρόσπαστα μιας μισθωμένης γεωγραφίας,
έρποντας στον παράδεισο, όπως ανάμεσα σε οχυρωμένες πόλεις·
κάπου αλλού, για κάπου αλλού,
δίχως ν’ αφήσουν πίσω τους σημάδια
ούτε μια ανάσα θυμού για την αδιάθλαστη ειρωνεία των άστρων,
και με το μέλλον –το μέλλον κυρίως–
να παραμένει σύμβολο κάποιας διαλεκτικής, όπου ο καθένας
τη λιγοστή εικόνα της ζωής του εκμαιεύει.
Το μέλλον κυρίως
–αργά ή γρήγορα εδώ σαν παραλογισμός
ή σαν φαιδρή αισθητική φαιδρών ηρώων·
αργά ή γρήγορα παντού
–ηχώ αφύλακτη με στόμα λιονταριού και ουρά ιοβόλου,
δεινόν αποπνείουσα πυρός μένος αιθομένοιο·
τέρας αφύλακτο.
V.
Δύσκολο πια να βεβαιώσεις τις ματαιότητες, είπεν (;) ο Εκκλησιαστής·
τι το γεγονός; αυτό το γενησόμενον·
και τι το πεποιημένον; αυτό το ποιηθησόμενον.
Και είπεν:
Γενεά πορεύεται και γενεά έρχεται.
Εδώ είναι ο σπόρος και ο καρπός εκείνων που τότε νικήθηκαν·
μπόλιασμα, αφήνοντας επίβουλο το μάτι
–το ίδιο μάτι να κοιτά προς τα φαντάσματά του.
Εδώ είναι οι γιοι εκείνων που άδειασαν τον κόσμο,
Endlösung –ανταπόκριση του τρόμου,
Einsatzgruppen –παλίρροια φουσκώνοντας τη ρεματιά τού Babi Yar,
ξημέρωμα στο Kamenets-Podolsk,
τάφοι μη τάφοι
σχεδόν τετράποδων πειθαρχημένων στη σφαγή τους,
σωπαίνοντας με τη σιωπή τής στοιβαγμένης γύμνιας,
μένοντας με τα βλέφαρα ανοιχτά
μπρος στην πολεοδόμηση της φρίκης,
μπροστά στην αμετάβατη ομίχλη των γκρεμών που ροκανίζει
ώς το μεδούλι την ενέργεια της μνήμης.
Αυτής της μνήμης –χορτάρι κίτρινο σε ξεραμένη κοίτη,
μισοθαμμένο μες στη σκόνη των εχθρών
(σε όσο σκόνη έχει απομείνει απ’ τους εχθρούς τους).
Κι όχι να πεις πως αγνοούν στ’ αληθινά
κατά πού πέφτει η λοιμική τής ιστορίας.

Αυτοί που ούτε ξέρουν ούτε και ρωτούν

Ι.

Πόσα αστέρια Michelin στο άβατο του ναού!
Πόσα delicatessen υλικά για τους gourmet των θυσιαστηρίων!
Και στο προαύλιο οι μικροπωλητές (χάντρες και καθρεφτάκια και μάσκες των ιθαγενών και χέρια βουτηγμένα στους προγόνους).
Όμως τα έθνη·
τι νυσταγμένη αφήγηση τα έθνη!
Αστεία σημειωτική και θλίψη αποδόμησης θηλαστικών που κρύβουν τις θηλές τους.
Το εξηνταοχτώ (του εικοστού αιώνα)
–ούτε θυμάσαι πια πώς έτριζε η Ευρώπη, αιμορραγώντας πάνω στα οδο-φράγματα·
το εξηνταοχτώ, λοιπόν, οι δρόμοι ανήκαν σε όσους ξήλωναν τις πέτρες·
καταστασιακοί και λυσσασμένοι, και γύρω δρόσιζαν οι αμμουδιές στα κρα-σπεδόρειθρα.
Όμως τα έθνη·
τι νόημα έχει να ξυπνούν νεκρά τα έθνη,
σάβανο ξετυλίγοντας ξοπίσω τους τα επιμνημόσυνα των νεο-ανθρωπιστών;
Βέβαια, η κόλαση είναι κόλαση των άλλων:
η πιο παλιά εγκατάσταση αγνοημένης τέχνης,
αγκιστρωμένης στα πλευρά τού εξπρεσιονισμού.
― Ποια τέχνη και ποια κόλαση;
Όποιος αρνήθηκε ν’ απαθανατιστεί με φόντο τους χορηγικούς λογότυπους του χάους,
φρονώντας πως η τεχνική ακυρώνει την ιδέα,
ή όποιος όρισε τη σκίαση ως ανάπτυγμα φωτός στην ταξική σπουδή τής ακηδίας·
― Ποιο χάος και ποιο ανάπτυγμα;
Μια εκ του σύνεγγυς ζωή σπαταλημένη σε συνεδρίες με νεόκοπους ομοιο-παθητικούς
που ρίχνουν καταπάνω σου τα ωροσκόπιά τους.
Μια εκ του σύνεγγυς ζωή –χώρια η ανάγκη,
τα μικροκέρδη και η ευσύνοπτη αναλογιστική.
Τα έθνη όμως·
τι ανυπόληπτο επιχείρημα τα έθνη!
Αίσθημα και αναφιλητά σ’ αίθουσες β΄ προβολής στις συνοικίες.
Γι’ αυτό σου λέω:
Με τέτοια βάση ασπόνδυλη, άντε να στηριχτεί το εποικοδόμημα.
ΙΙ.
Να ’μαστε πάλι εσύ κι εγώ,
σε θέση οικονομική στο πίσω πίσω μέρος τής ατράκτου.
Mont Blanc, τριάντα τέσσερις χιλιάδες πόδια στ’ αψηλά· προορισμός:
Παρίσι.
Τα Νούφαρα (Monet) στις σάλες της Orangerie·
κάποιες Χορεύτριες του Degas μάλλον στο Orsay.
Κατά τα άλλα: όστρακα παντού και καλλιτέχνες του μετρό
–από τις αποικίες.
Μια η βροχή, μια ο ήλιος, μια το απόβροχο· μήνας Απρίλης.
Το απομεσήμερο: εδώ ήταν η Bastille·
Jardin du Luxembourg· βραδάκι κιόλας στη Montmartre:
η Sacré-Cœur κλειστή για τους πιστούς
μα όχι το Moulin Rouge –για τους τουρίστες.
Λίγο πιο πάνω τα υπαίθρια πορτρέτα μας –καρικατούρες με χρωματιστά κραγιόνια.
Μια επανάσταση
–που άρχισε ασφαλώς πολύ πριν απ’ το τέλος των τυράννων–
τρίβει τα μουχλιασμένα βρύα της στις γάμπες.
Βαδίζουμε ακούραστα σε βρομισμένους δρόμους,
διαρκώς ανοίγοντας και κλείνοντας τον χάρτη με τις σημειωμένες διαδρομές των ιδεών μας.
Είμαστε εδώ, σ’ ένα εδώ που κατακάθεται παντού σαν υγρασία,
επιρρεπείς στα φλύαρα φλυτζάνια τού καφέ,
σχολιάζοντας τους γοτθικούς ρυθμούς που ξεχειλίζουν από ξεχειλισμένες συνειδήσεις.
Ο κύριος Sartre, επί παραδείγματι:
ξέχειλος από υπαρξισμό και ex officio ελεητής αιδοίων.
Παρόλα αυτά: πρώτα κάτι ελαφρύ στο Deux Magots
κι έπειτα Κεκλεισμένων των θυρών –έστω κι εν απογνώσει.
Λίγη περίσκεψη πριν απ’ την επιτέλεση,
μα προπαντός: αναστροφή τού κεκλεισμένου ύψους.
― Πόση σαπίλα υπάρχει στο δωμάτιο!
Τι χάσμα ανάμεσα στο Ον και την κατάφασή του!
Ωστόσο,
ένα καινούριο φάντασμα πλανιέται στο δίκλινο ταβάνι σαν καπνός,
δίχως να ενεργοποιείται η πυρόσβεση.
― Το Σύνταγμα, μη καπνιστές πολίτες:
ιησουίτικη ραφή σε ξηλωμένο ρούχο.
Το Σύνταγμα, που αγρυπνά σαν φύλακας του ζώου·
γιατί το ζώο πρέπει να το κρατάμε ζωντανό –αυτό τουλάχιστον.
Αλίμονο! Μέσα σε ολόκληρη γενιά εκτελεστών
μόνον εκείνος ο Saint-Just κατάλαβε τι πάει να πει στ’ αλήθεια
Ορθός Λόγος.

VI.

Δεν είναι μνήμη οι μορφές·
μνήμη είναι αυτό που μας ξεφεύγει απ’ το περίγραμμα.
Τέτοιο φθινόπωρο κάτω από τις φιλύρες,
τέτοιο πειθαρχημένο χρυσοκόκκινο, ανάμικτο με γκράφιτι και ξύσματα α-νασφάλιστων τειχών.
Μετά το πρωινό, μέρα ελεύθερη.
Προγραμματίστε οπωσδήποτε ένα πέρασμα απ’ το Checkpoint Charlie·
ή σαν να λέμε: το σημείο όπου οι εκχωρητές των ενθυμίων σβήνουν με γο-μολάστιχες μανιωδώς την ιστορία.
― Ποια ιστορία;
Εκεί όπου η ψηφιακή φωτογραφίζει τα ανακατασκευασμένα απεικάσματα,
με τους τουρίστες να εισβάλλουνε στο πλάνο, σκεπάζοντας τον χρόνο με τον χρόνο τους·
― Ποια ιστορία;
Στο μεταξύ τής διάλυσης και της δημιουργίας
πώς θορυβούν σαν έντερα τα σωθικά τής πόλης!
Πώς η ανίδεη ζωή βαδίζει πάνω στο χαρτί
κόβοντας δρόμο μέσα απ’ τη γραφή κι από το σύμπαν!
Στην Alexanderplatz –αχ, η Alexanderplatz!
Προσποίηση συναισθηματισμού στην τάβλα τού Φραντς Μπίμπερκοπφ
(κορδέλες, χτένες, ραφτικά και λαστιχάκια για όλους τους λαιμοδέτες των ονείρων)
–εδώ κι αν παίχτηκε όλη η Βαϊμάρη.
Μετά, αμέσως με ταξί στο Jüdisches Museum
–διάδρομοι κεκλιμένοι που οδηγούν κυματιστά στο άδειο τοπίο μιας ποδο-πατημένης Αποκάλυψης.
Τρίζοντας κάτω από τις σόλες σας οι σιδηρομορφές –δεν είναι πρόσωπα·
πρόσωπα είναι η αγωνία που σκουριάζει τις μορφές στην ασυνέχειά τους,
η αγωνία που επάνω στον σταυρό μεταμορφώνει τους Υιούς σε Ναζωραί-ους.
Κάποιοι σας έχουν συμβουλεύσει να μη χάσετε κι εκείνο το ευάερο Μου-σείο για το Παρόν, στην Invalidenstraße.
Πόσο ανεπίκαιρο παρόν για μία τέχνη που έχει κιόλας γραπωθεί εννοιακά απ’ τον καναπέ της!
Πόση μεταπολεμική προικοθηρία ενοχών και εικαστικοποίηση της διχα-σμένης σκέψης!
Τι καταιγίδα, βγαίνοντας, που έκανε την ομπρέλα μας κουρέλι!
Ωστόσο, ο πόλεμος!
Ξεκάθαρα: ζήτημα στυλ.
Και λίγη μεταφυσική· όσο να γίνει φόρμα η ερμηνεία.

Ιντερμέδιο

Μάνα με τους λεβέντες γιους που βγήκαν στο κυνήγι,
εχ και να ήξερες
πώς ντουφεκάν τις πέρδικες και τα ξεπεταρούδια,
πώς στρώνουν θέρος στα βουνά κι αλώνισμα στην άμμο
και στην τρεμάμενη ζωή στήνουν λυκοπαγίδες.
Κι όχι να κλαις δάκρυ χαράς μηδέ αστραπή τής λύπης,
κι όχι ν’ ανάβεις τ’ ουρανού φωτιές για να πηδήσει.
Μόνο τον άγιο να κρατάς ψηλά, στ’ αναστενάρια,
να ’χει τα μάτια στις μπασιές και στο λειψό φεγγάρι
μη φτάσουν ξένες μοναξιές κι αλλότριες λαχτάρες.
Μάνα με τους λεβέντες γιους, ε και να γήτευες
μια φούντα μαύρου θυμαριού σε μια σταγόνα ιβίσκου
και στη γιορτή τής όχεντρας μια κακορίζα μύρτου,
νά ’ρθουν τ’ αγρίμια, ωχ να ’ρθούν και οι κωλομπαράδες,
νά ’ρθει και ο σταυραετός με την ξανθιά περούκα,
να σύρει πρώτος τον χορό τής λυγερής σου δόξας.

Αυτοί που όταν τους ρωτούν δεν απαντούνε

Ι.

Επί της άμμου κάθισα και έκλαυσα.
Και η θάλασσα δυο μέτρα μακριά –υπάρχει η θάλασσα·
και υπάρχει η λύπη της σαν πρόθεση να υπάρξει.
Τόση Ελένη για μια θέση στο σκαρί τής προσωδίας!
Τόσος αέρας θυμωμένος στους ασκούς τού γυρισμού!
Και τόσες νύμφες τού βυθού να ξεσηκώνουν τον στοιχειωμένο πόθο των πνιγμένων!
Αργά διδάσκεται κανείς το άτεχνο της αλήθειας,
και κάπως έτσι, άτεχνα και αργά, του αποσπά η ανάκριση την καθομολογία.
Ώστε, δεν σε αφήνουν σε ησυχία οι αναλύσεις, φτεροκοπώντας λογική στο ολοκαύτωμά τους
για ένα πουκάμισο αδειανό που οι σειρήνες το ανεμίζουν σαν τραγούδι λαϊ-κό απ’ το ακροστόλι.
― Στην επαγρύπνηση, μη καπνιστές πολίτες!
Έφιπποι οι δροσουλίτες πολιορκούν το Φραγκοκάστελλο,
διάφανη η έρημος ξεσπά με τα φαντάσματά της.
Στην επαγρύπνηση εσείς! Στα θεωρεία!
Για ό,τι προφτάσετε να υπερασπιστείτε ψυχορραγώντας στις επάλξεις τού αισθήματος.
Μα όσο να πεις, ένα πουκάμισο αδειανό δεν είναι λίγο.
Σκέψου μονάχα τους εταίρους που σαλπάρισαν χωρίς να ’χουν στην πλώρη τους μάτι επιστροφής·
σκέψου την επιτήδεια ζητιανιά των ημιστίχιων,
όλη αυτή την ταραχή τής ηδυπάθειας για τους λευκούς μαστούς της Ωγυγίας.
Ω, αγαθούλη Λέοντα Νικολάγιεβιτς!
Επί της άμμου κάθισες και έκλαυσες δίχως να σου περνάει από τον νου
πως πίσω απ’ την ουσία τής μορφής χαλκεύεται η μορφή τής απουσίας.
Φυλάξου, πρίγκηπα!
Ακόμη κι αν η θάλασσα είναι δυο μέτρα όλο κι όλο μακριά,
ο αποψινός σου ρεμβασμός δεν καθρεφτίζεται
ούτε στο κοίλο τού νερού ούτε στο αντικαθρέφτισμα της θλίψης.
[Αν και καμίας θλίψης το καθρέφτισμα δεν φανερώνει δυο φορές την ίδια θλίψη.]
Όσο και να καλλιεργείς το περιβόλι σου,
δεν φτάνει μόνο η ομορφιά τής λεμονιάς για να σωθεί ο κόσμος.
Ο κόσμος, πρίγκηπα, είναι η κομμένη αναπνοή τού πανικού του,
όχι ο γαμήλιος ανθός γύρω από τον καρπό.

ΙΙ.

’Έπρεπε, ωστόσο, να ξέρω πως οι δονήσεις της πραγματικότητας
δεν είναι παρά η μετατόπιση του χρόνου,
πως ό,τι χάνει η πέτρα στα πεδία των μαχών
το παίρνει πίσω επίτοκο σε αίμα.
Δύσκολο πια να κατοικείς απάνω, στα έρημα,
έχοντας τάχα να εκτίσεις την ποινή των στοχασμών σου.
Δύσκολο πια με τόση ασκητική, μονάχα απ’ τις συμπτώσεις να μαθαίνεις.
Και μην ψελλίζεις πάλι εκείνα τα περί ύψους.
Είπαμε:
Μια ναρκωμένη πλειοψηφία που βουτά στο αναισθητικό της,
ποντάροντας τις μάρκες της στο χρώμα της σιωπής·
είπαμε:
Τίποτε δεν παραχωρείς στις πιθανότητες,
στα όσα παινεύει η ανοχή στις προτροπές της.
Όταν ο κρότος της ζωής φοβάται την ηχώ του,
δύσκολο πια να μην καθίσει η μπίλια στο zero.
Κι ενώ μπορεί οι άμαχοι να μπουν στα καταφύγια και οι μισθοφόροι ν’
αρκεστούν στα λάφυρά τους·
κι ενώ μπορεί τα λύτρα να επαρκούν για την εξαγορά των αιχμαλώτων,
δύσκολο πια να ιστορηθεί σε μιαν αποκαθήλωση χωρίς προοπτική,
πως τα σημάδια των καρφιών πασχίζουν να διασώσουν το ανθρώπινο που
σήκωνε στα σκέλη του ο σταυρός.
Τι ονειρεύεσαι λοιπόν κι ανοιγοκλείνεις το παραπέτασμα του άτακτου
ρυθμού, όντας δοσμένος
στα ατελέσφορα τεχνάσματα των μέτρων;
Έπρεπε κιόλας να ξέρεις:
Όσο πιο τραγική η περιγραφή, τόσο και περιπλέκεται το σχήμα.
Όσο πιο μάταιο ν’ ανακαλείς τη ματαιότητα,
τόσο επιγράφει η μοναξιά το αξίωμα του φόβου.
Και τι θαρρείς;
’Ακόμη και ο λυρισμός έχει το τίμημά του.
ΙΙΙ.
Λέει ο μύθος:
Στου πουλαριού τη ράχη σελώνεται ο θάνατος.
Ο ιππέας του εξόριστος στα μέρη των ζωοφόρων.
Εκείνη (η Χίμαιρα),
σύμπλεγμα τερατόμορφο που λύσσαγε να καίει τ’ όνομά της
–μέχρι που το έλιωσε στο στόμα της σε μια γουλιά μολύβι·
μέχρι που το κατάπιε.
Τέτοιο μελόδραμα!
Ο μύθος όμως·
πώς περισσεύει απ’ το μολύβι κι απ’ το δράμα του!
Πλοκή και αντίστιξη, σαν παρτιτούρα που τινάζει στον αέρα
τα ερπετά που βιάστηκαν να γίνουν πτεροφόρα.
Στο μεταξύ, όπου χτυπάει η ράβδος της φυλής, κρουνός τα λύματα·
ψάχνει πηγές για ν’ αναβαπτιστεί και βρίσκει αποχετεύσεις.
Όμως με αυτά τ’ αδόκιμα,
καθώς τα μέσα παρατείνουν τον σκοπό και το μικρότερο κακό σκάβει δαιδάλους στα υπόγεια κοιμητήρια,
εσείς, τι σκέφτεστε άραγε εσείς;
― Μονάχα παρατονισμούς και επιχρίσματα σε ανασκαμμένη γη
και πόλεις που ταχτοποιούν τους συρματότοπούς τους.
Η πίστη αλλάζει, μα δεν αλλάζουν τα όρια της πίστης.
Ανάμεσα στη μύηση και τη βεβήλωσή της υφαίνει αθώρητη η αράχνη τα κελεύσματα:
Εκάς, εκάς οι βέβηλοι –ή ό,τι απόμεινε από αυτούς που πελεκούν στη σκόνη τις άδειες κόγχες των ματιών.
Πού είναι τα μάτια; Τόσο φως και να γεννά σκοτάδι!
Πού είναι η χαίτη να πιαστείς απ’ τα στολίσματά της;
Πώς να τα βγάλουν πέρα οι Καρυάτιδες
με τη ρητορική τού Πρυτανείου!

V.

Υπάρχει ο καιρός γι’ αύτό που βλέπουμε και ο καιρός για εκείνο που
μας βλέπει,
είπεν (;) ο Εκκλησιαστής.
— ’Όχι, δεν το είπε.
Έτσι κι αλλιώς το θέμα μας δεν είναι περί θέασης·
οι σοφιστείες του διαδραστικού και οι αισθητισμοί είναι το θέμα μας·
η παρανάγνωση του ασύμπτωτου και η λόγχη που στομώνει στα πλευρά
της ήθικής.

Όσοι βολεύτηκαν να ύπάρχουνε με λέξεις, συντάσσοντας τις λέξεις με ,
την ύπαρξη·
όσοι οπλίστηκαν οιωνούς για ν’ απευθύνουν τις κατηγορικές τους προσταγές στις αυταπάτες τους
-πόση ακράτεια νεο-ιδεαλισμού, με τις αναγκαιότητες ν’ άσφυκτιούν μες
στα πυκνά κλαδιά των αναλογιών τους!

— Τι είν’ η πατρίδα μας; Μην είν’ οι κάμποι; Μην είναι τ’ άσπαρτα ψηλά
βουνά;

—Όχι, δεν είναι. Έτσι κι αλλιώς το θέμα μας δεν αφόρα στα εύφορα
ούτε στα χερσοτόπια-
το τίμημα και ο τιμητής είναι το θέμα μας και οι καμπούρικές μας
ψευδαισθήσεις·
οι άντιφάσεις του ιστορικισμού είναι το θέμα μας και η πρεμιέρα τ’ ούρανού
στα νέα οράματά μας.

Συνεπώς: διόλου οι παρακαταθήκες μα η απώλεια και η έκτατική μεταβλητή
της έντροπίας·
συνεπώς -κι ένώ αύξάνεται διαρκώς η άτακτη απόκλιση του άμφιβληστροειδούς-,
τι άλλο θέλετε να ξέρετε για τούτη την πατρίδα;
Τι άλλο για ό,τι βλέπετε, για τον καιρό έκείνου που σας βλέπει;

Αυτοί που υπερασπίζουν την ψευδαίσθηση
της αθωότητάς τους

Ι

Όπου νοείται η αρχή ως τελειότητα,
στο ίδιο σημείο ακριβώς τελειώνει η γνώση.
Κι αν, βέβαια, συνυπολογιστεί το κληροδότημα,
τότε είναι μάλλον περιττή η φυσική συνθήκη.
Δύσκολο πια ν’ αναστραφούν οι επισφάλειες και η ερμηνευτική της εξουσίας·
δύσκολο πια να συνοψίσεις στον ορίζοντα τ’ απόβλητα μιας λογικής που
αποπατεί θεσμούς.
Μέσα στη μεταξίωση των ισοτιμιών και στη μελαγχολία των διεστώτων
(όχι επειδή είναι επιταγή αυτής της γλώσσας μα επειδή αυτή η γλώσσα
επιτάσσεται),
οι κηπουροί του μαρασμού σπέρνοντας στα σαρίδια παραβολές του
μέλλοντος και όψιμα νηπενθών·
οι κηπουροί λοιπόν, όταν νυχτώνει, ξελύνουνε τα σκιάχτρα απ’ τα παρτέρια
τους,
ν’ ανοίξουν χώρο για τον λιθοβολισμό,
για την αυτοδικία που ονειρεύονται στ’ όνομα μιας ανέξοδης μετα-ευγονικής,
βαφτίζοντας συλλογικό ασυνείδητο τη βούληση που κρύβει την ασχήμια
της στην ψιμυθίωσή της.
Για μια στιγμή, για μια πνοή,
για λίγα μόνο λόγια σαν εικόνες,
όσο να γίνει ο φόβος περατός,
όσο να σπάσει η επιφάνεια σε αβύσσους.
Ούτε στιγμή ούτε πνοή.
Δύσκολο πια ακόμη να ρωτάς αν είναι ρόλοι μες στο δράμα οι αμνήμονες.
Δύσκολο πια ν’ απαλλαγείς από το κομποσκοίνι της φυλής που ξεκουκίζει
τις γητειές του πεπρωμένου.
— Ποιες οι γητειές και ποιο το πεπρωμένο;
Σε μια εποχή που τρέφεται από τη δόμησή της
δεν έχει χώρο να κρυφτείς, μονάχα χρόνο να μετράς το «φτου και βγαίνω».
IV.
Δύσκολο πια να βρεις την άλλη γλώσσα,
τη γλώσσα που εξηγεί αυτή τη γλώσσα σου,
ακολουθώντας το απερίσκεπτο φτερούγισμα ενός Ίκαρου,
το πείσμα τού ήλιου λίγο πριν τον ουρανό.
Δύσκολο πια να χτυπήσεις το δικράνι στην πέτρα, για ν’ αναβλύσουνε τα δάκρυα των αδέσποτων.
Είναι οι επίγονοι –μαθητευόμενες σκοπιές στα παρατηρητήρια·
είναι η απόσταση ανάμεσα στην πλώρη και τα ύφαλα,
σαν μια κινούμενη γραμμή που όλο μικραίνει ώστε να μη χωρά τον
ενοφθαλμισμό,
ώστε να μη χωρά την προσδοκία τής μέρας που θ’ αλλάξει χέρια το κενό,
γδύνοντας τον συμβολισμό απ’ τα εγκόλπιά του.
Είναι το χώμα που αδειάζει το φαρμάκι του,
όπως το δόντι τής οχιάς αδειάζει μες στην φλέβα το δικό του·
μόχθος κακός, και στα θυσιαστήρια βλαστήμιες και αναθέματα,
διαβάζοντας τα έμπυρα στα εντόσθια του ζώου
–πράξεις που ξεθαρρεύουν στη φωτιά και ομολογούν το στοχευμένο αίμα.
Δύσκολο πια να φυλαχτείς στα χαμηλά τού κόσμου,
σε μια γωνιά απρόσβλητη απ’ την αναγωγή τής λογικής στο τρέκλισμα μιας συγχυσμένης πίστης.
Δύσκολο πια να καταφύγεις στα προάστια.
Θα σε προδώσει η γκριμάτσα ενός λαού
που τρέφει την αλήθεια του με αλίπαστα ιστορίας,
σκούζοντας θεοσέβεια και ιδρυματισμό.
Θα σε προδώσουν τα στοιχειά των αρτεσιανών
και η σκιά τής πένθιμης ελιάς των Ερεχθείων.
Δύσκολο πια να λιτανεύσεις στη στεριά –σε ποια στεριά;–
φορτώνοντας στους ώμους σου τον επιτάφιό της.

VI.

Ποια είναι αυτά που γνώριζες και αρνιόσουν πως τα ξέρεις;
Καταμεσής τής αγοράς μεσίστιες σημαίες και προσκλητήρια πεσόντων στα πλακόστρωτα·
τείχη εμφύλια και σχέδια διαφυγής μέσα απ’ τα στεγανά των καναλιών και ανάμεσα από μπλεγμένα δίχτυα.
Τόση υπόκωφη βουή απ’ την πνοή τού κτήνους
στον τροχασμό μιας διαδρομής που έχει μπροστά της το υπόλοιπο της διαρομής τού κόσμου.
Τόσος παροξυσμός τής προσευχής
που ξεστρατίζει την ευχή απ’ την κατεύθυνσή της·
άγονη γη, πηλός πάνω στα βλέφαρα των αποκοιμισμένων και η πυρκαγιά
–εκείνη η πυρκαγιά που κάνει στάχτη τα πορθμεία των καθαρτηρίων.
Εδώ είναι ο τόπος και ο χρόνος που δεν διάλεξες,
ο τόπος ο παρών και ο χρόνος που συμβαίνει εντός τού τόπου.
Εδώ είναι η αντιπαροχή τού επιτελεσμένου,
ο ακάλυπτος της χάρης που ανταλλάσσει τις στιγμές
με τα τρισδιάστατα εφέ ενός καινούριου αιώνα.
Εδώ είναι η υποχώρηση της ύπαρξης σε ένα έδαφος σαθρό που υπακούει στη φαντασίωση του κληρονομημένου·
της ύπαρξης που διεκδικεί την κατοχή ενός βυθού, μολύνοντας τον υδρο-φόρο ορίζοντά του.
Δύσκολο πια να εξιλεωθείς,
με τεχνητές αναπνοές να ξαναζωντανέψεις τους πνιγμένους.
Δύσκολο πια ν’ αθωωθείς, έχοντας για συνήγορο τις ματαιότητές σου.
Ό,τι απομένει τώρα απ’ τους θεούς είναι τα ορειβατικά τους μονοπάτια,
τα καταφύγια των χιονοδρομικών και οι σφαλισμένες πόρτες,
για να σαπίζουν πίσω τους τα ανυψωτικά της θεοφάνειας.
Ό,τι απομένει τώρα απ’ τους εξάμετρους είναι οι βοσκοί τού παλατιού που μεγαλώνουν μπάσταρδα και τερατογενέσεις.
Πόση σιωπή μαρτύρησες με αυτές εδώ τις λέξεις που έχουν φτιαχτεί από σιωπή!
Πόση σιωπή, για να μπορέσει η φωνή να περισώσει κάτι απ’ τη φωνή της.
― Φρουρέ, πόσο η νύχτα θα κρατήσει; Πότε θα τελειώσει;
― Έρχεται το ξημέρωμα, αλλά είναι νύχτα ακόμα. Αν θέλετε να ξαναρωτήσετε, ελάτε πάλι.

.

ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ (2012)

Η διαθήκη των μύθων

Κι όμως ο άνθρωπος είναι γεννημένος
Για να ρέπει φηλά και προς τα μπρος
Γκαίτε, Φάουστ

Σπουδάσατε φιλοσοφία, ιατρική και νομική,
την κάθε μία χωριστά, και ασφαλώς θεολογία,
διανύσματα, επιχειρηματική στατιστική
και, μ’ επιμέλεια μοναδική, οικονομία.
Βαδίζοντας κατά μήκος μιας πίστης που δεν αγαπήσατε,
κατά μήκος μιας διαδρομής που παγιδεύσατε με την απώλεια,
ταιριάζατε το πνεύμα του φωτός στους γοτθικούς σας θόλους.
Μεθοδικά στοιβάξατε βιβλία και χαρτιά,
όργανα και σταθμά για ν’ αποστάξετε τον πόθο τ’ ουρανού
στ’ αλχημικά σας φίλτρα.
Τεχνίτες των μητροπόλεων και των οξυκόρυφων πύργων,
πλάνητες της ασέληνης νύχτας και των δρυμών της οξυάς·
πιο κοντά, πιο μακριά,
πνεύμα και πόθος εξίσου παρόντα στη θέαση,
εδραιωμένα μεταξύ της λαχτάρας [ Sehnsucht ] και του αγέννητου φόβου,
μεταξύ μιας αιτίας μη αίτιας που είναι η αιτία του επίγνωστου
και μιας πλάνης που βιώνεται σαν φορά της ζωής.
Τόσο κοντά, τόσο μακριά,
ανταμώνοντας τα χνάρια των λύκων στις ιερές βοσκές των ζαρκαδιών,
ξαγρυπνήσατε μελετώντας όσα η φύση θέλει να σας δείξει:
τη μορφή ενός κόσμου που υπάρχει
κι ενός κόσμου που ζει τη μυστική ύπαρξή του•
του κόσμου διά μέσου των ονομάτων που συναρμόζονται
προορισμένα να παρανοηθούν.

II.

[ —Δόκτωρ, τι βλέπεις;
—Μια ερώτηση βλέπω.
—Και η απάντηση;
—Μια ερώτηση σου είπα. ]
’Ίσως όμως να είναι ο τρόπος που φωτίζεται η τέχνη σας
στην ορατή πλευρά της ιστορίας,
στη χωρική διαδοχή των πραγμάτων που απαιτούν τις διαστάσεις του όντος τους,
γιατρεύοντας το αρρωστημένο μάτι,
μεγεθύνοντας τις σκιές των φασμάτων μέχρι τη δίδυμη όψη της φύσης τους,
ως τον λειψό μορφασμό της ανάγκης που υπομένει τα έργα του εφήμερου.
Από τα βάθρα των ανάπηρων αγαλμάτων
και αναγνωρίζοντας στη στάση των κορμών την έκφραση μιας μεταφυσικής συμφιλιωμένης με τα φαινόμενά της·
πιο κοντά, πιο μακριά,
ανάμεσα στο ασμίλευτο και στην ενέργεια του,
ανάμεσα στο λευκό που διαβρώνεται και στην άλλη φθορά, που υποθέτετε μόνον εσείς,
τη στιγμή ακριβώς που ο παλμός αιωρείται,
εξίσου απέχοντας απ’ το εγώ κι απ’ το μέτρο του,
εξίσου απέχοντας από το ευδόκιμο κι απ’ το πραγματικό·
πιο κοντά, πιο μακριά,
στοιχειωμένοι από την υπόσχεση ενός βασιλείου
-του βασιλείου που θα κληρονομήσετε διά της διαθήκης των μύθων-,
πιστέψατε πως υπάρχει μία μονάχα κατεύθυνση,
μία αποστολή,
η μια ιδέα που θα γίνει πεπρωμένο
πως ό,τι είναι ζωντανό έχει ένα τέλος,
μια ολοκλήρωση στον χρόνο, που δεν αντιστρέφεται.
Το ίδιο και το ίδιο πάντοτε λάθος,
η ίδια απερίγραπτη βεβαιότητα που παραβλέπει το άχρονο.
Πόσο ανόητοι μες στη σοφία της αμέριμνης τύχης,
μες στην αδιάλλακτη απόφανση αυτού που θα συμβεί·
ριζωμένοι στη χάρη που φανερώνει το άφαντο,
αθροίζοντας μέρες μισές μιας εποχής που στάθηκε
για να σας περιμένει-
και πόσο ακατάπαυστος ζήλος,
υφαίνοντας τον αύλειο χώρο σας με την κλωστή που γνέθουνε οι νομοτέλειές σας.

Το ταξίδι του αίματος

II.

Τα σκοτεινά μέρη βρίσκονται πάντα στο κέντρο.
Τζώρτζ Στάινερ

Ποια στιγμή ιστορίας εξυψώνει τη βούληση;
Σε ποια ιστορία η βούληση είναι ένοχή;
Μια ιστορία διασχίζοντας τις εκτάσεις του χρόνου,
προς τους αθέριστους λειμώνες του κενού,
και μια ιστορία μη κίνησης,
που παγιδεύει τον χρόνο στον χρόνο της.
Σιδερένια πατήματα ισιάζουν το χώμα που οργώθηκε,
σιδερένιοι αντίχειρες φυτεύουν τους βολβούς των νεκρών ·
ένα γκρίζο ποτάμι κυλά μαζί με τον θάνατο,
ανηφορίζει μαζί με τον θάνατο προς την άλλη μεριά της ροής του•
πάντα κυλά ένα γκρίζο ποτάμι, που είναι όλος ο θάνατος,
παρασέρνοντας τις οπλές που γλιστρούν πάνω στα φαγωμένα νύχια της νύχτας,
πάνω στ’ αφώτιστα κουφάρια των τροχών•
πάντα ένα γκρίζο ποτάμι ανάμεσα στις γραμμές που χωρίζουν αυτό που
ερημώθηκε
από εκείνο που πρόκειται να ερημωθεί.

III.

Μάρτυρες των στρατιών που προελαύνουν [ έτσι είπε ]
συνεπαρμένες από την τελειότητα των πεδίων,
ακαταπόνητες, γιατί ο πόνος δεν καταλύει τα έργα
ούτε υποστέλλει τις υψωμένες σημαίες,
γιατί ο πόνος είναι η υπέρτατη επιτέλεση των θριάμβων τους.
Αντιχθόνιο σκηνικό των συνόρων,
υπερασπίζοντας ασάλευτους θεούς,
ανάμεσα στην έκλειψη μιας κοντινής συζυγίας
και στην απόκλιση των επιτύμβιων γεωγραφιών ·
ένα ακόμη τοπίο που αλώνεται κάτω απ’ τις συστοιχίες των μύδρων,
κάτω από το αλάνθαστο φτεροκόπημα των πουλιών,
σπαθίζοντας τις αγέλες των στρατευμένων ένστικτων,
χωνεύοντας το ιονισμένο φως του φεγγαριού·
άγριο ζώο στη χτυπημένη μεριά των κροτάφων τους,
αυτή τη μεριά που ατενίζει τον τρεμάμενο μίσχο του κόσμου.
Πόση γη θα σκεπάσει τ’ αγεφύρωτα ορύγματα,
τους δαιδάλους μιας μήτρας που διαιρούν τον σπασμό της;
Πόσα σύμβολα ενάντια στον άλυτο κόμπο τους,
ενάντια στην μπλεγμένη θηλιά του ομφάλιου λώρου ;

Το λιοντάρι της Δρέσδης

II.

Ένας άγγελος προ του εαυτού φτερουγίζοντας,
ακούγοντας μονάχα τη βουή των κινητήρων.
Δεν είχα διόλου φανταστεί πως ούτε οι κρύπτες των ναών θα τους γλυτώσουν,
και γέλασε.
Ούτε ποτέ μου πέρασε απ’ τον νου πως ξεπαστρεύεις τόσο απλά την ιστορία,
και γέλασε.
Ένας άγγελος φτερουγίζει απαλά,
υπεριπτάμενος της θέας των νεκρών του·
αυτών, ποιων;
Ποιοι είναι αυτοί που γλιστρούνε στ’ αφώτιστα βάθη του γέλιου του;
Ποιος τους φωνάζει και ποιοι του απαντούν;
Ποια λόγια θάβουν τη φωνή κάτω από άλλα λόγια;

III.

Ρημαγμένο τοπίο της νίκης σας·
στην ’ίδια πράξη φλέγονται η σκηνή κι οι θεατές κάτω απ’ το κέλυφός της.
Ο θάνατος τους φύλαξε ζεστούς σκεπάζοντάς τους,
διπλώνοντας στα δύο τη φωτιά,
τραβώντας ως το μέτωπο το στοργικό της πέπλο.
Αυτούς, ποιους;
Ποιους λύτρωσε ο γερανός των από μηχανής,
που φλυαρούν αυτάρεσκα τις θεϊκές τους λύσεις;
Και ποιους ορκίζει ο χορός στο αίμα της φυλής,
στοιχειώνοντας στη γλώσσα τους την επωδό των μύθων;
EIN VOLK, ΕΙΝ REICH, ΕΙΝ FtFHRER
Ένας άγγελος διασχίζει τα όντα του εύχαρις,
κατά τις γραφές,
για να προσφέρει, ως είθισται, τα νηπενθή του κρίνα:
Είπ Vo!k, etn Reich, ein Fuhrer
‘Ένας άγγελος προ των τειχών κατευθύνοντας
τη σκόπευση της χοϊκής πνοής,
το διαρκές κι ανέκφραστο κοίταγμα των θεών του.
Αυτός, ποιος;
Ποιος έψαλε τα εγκώμια του εδεμικού του πόθου,
του δαίμονα που ψήλωσε τη χρονική ψυχή ;
Και ποιος χαρίζει απ’ την αρχή την όμοιά του πίστη
στην πεπρωμένη έλευση της νέας διαδοχής;

Προς τα πού

Ι

Τίποτε δεν αλλάζει τον λόγο που ειπώθηκε,
τον λόγο που είναι εξίσου παρών στην εξιστόρηση και στην προφητεία,
στη γραφή που υποτίτλισε την ακίνητη εικόνα του χρόνου.
Τίποτε δεν ορίζει το σχήμα που δεν ορίστηκε,
το μάτι που εκθέτει την αρχή του στο φως,
τη μάταιη ορμή του μυαλού προς το αβλάστητο ύψος·
το ύψος που εκ του ύψους μόνο περιβάλλεται,
αφήνοντας δίχως σύνορα τις διαστάσεις,
τα σημεία όπου τέμνεται το εφικτό με το ανέφικτο•
τα σημεία εντός του γινόμενου
και τα σημεία έξω απ’ αυτό.
Μεταξύ των σημείων ο ασυμπλήρωτος κύκλος σας,
τα διανύσματα που δεν θα προστεθούν,
η απόσταση ανάμεσα στο συμβάν και τη μνήμη.
Μεταξύ των σημείων η κερδισμένη σας γνώση
και η γνώση που χάθηκε στα ενδεχόμενά της,
το αβαρές τού αινίγματος στων εσόπτρων το κοίλο.
Προς τα πού οι εκβολές των λυγρών ποταμών και οι κρωγμοί των γλάρων·
προς τα πού η κοιλάδα του Somme
με το ένα εκατομμύριο, διακόσιες εξήντα πέντε χιλιάδες νεκρούς·
προς τα πού η ουρά τού ερπετού που φυλάει τα κοπάδια του,
αγρυπνώντας ανάμεσα σε δυο εποχές,
ανάμεσα στην εποχή τού κοντά και την εποχή τού απέραντου,
ενεδρεύοντας πίσω απ’ τους τύμβους εκείνων που έπεσαν
στην οθόνη τού τελευταίου πολέμου.
Τέκνον τυφλού γέροντος, τίνας χώρας αφίγμεθα ;
Προς τα πού ο τα πάντα ορών στον χερσωμένο κήπο των κανόνων·
προς τα πού η νεβρή μοναξιά τού πρωτόπλαστου φόβου·
προς τα πού οι χιτώνες που απόμειναν απ’ τη δημιουργία.
ΙΙΙ.
Καθετί που απειλεί το επερχόμενο πνεύμα,
τη συνθήκη μιας ρώμης που δονείται στον μύθο της·
καθετί που υπάρχει φυλαγμένο στη δίνη,
στην εκφράσιμη ουσία μιας παρούσας στιγμής·
καθετί που ωριμάζει τον καρπό τού εγγύς
στο περίβλημα μιας λογικής που αγκαλιάζει τον λόγο,
διεκδικώντας αυτά που δεν γίνονται μα ωστόσο υπάρχουν,
τους σκοπούς που δεν είναι σκοποί αλλά μετρήσιμα μεγέθη της ανάγκης,
μοναδικά, σαν την υπόσχεσή τους,
κλητικά, σαν τα στάσιμα μιας απροσκάλεστης μοίρας·
παρακάμπτοντας τ’ αναχώματα των ενδιάμεσων τάφρων,
την ορμή των χειμάρρων που διαβρώνουν τα φράγματα·
καθετί που αντηχεί στο κενό και στην πέτρα,
μάγευση εφήβου οπλισμένου με την κραυγή της ζωής:
«Άφησέ με να γίνω ο κρότος σου,
να είμαι αυτός που θα θέλει να είσαι
πριν απ’ τον θάνατό σου ζωντανός·
άφησέ με όρκο φωτιάς στα υποπόδια των θρόνων,
στολίδι αίματος στο άχραντο σκοτάδι των ναών,
μια καταδίωξη ανάμεσα σ’ εκρήξεις των ημερών που σχίζονται
στις κόψεις των οδών·
άφησέ με γνώση τού ζώου που μηρύκασε το αλμυρό χορτάρι των ακτών.
Για μένα στήθηκε το ικρίωμα της φοβερής γιορτής,
για μένα στήθηκε ο τροχός
κατάντικρυ σ’ αυτό το φως που αναστατώνει
την άφεγγη ομίχλη των σωμάτων·
για μένα αθροίζεται ο περίλυπος καιρός,
μονάδα χάους που προστίθεται στο χάος.
Άφησέ με ρομφαία εκμηδένισης,
χιτώνα τρίχινο στη σάρκα των ονείρων».
Προς τα πού η συνένοχη άγνοια που τρομάζει απ’ τον ήλιο·
προς τα πού ο μακάριος ρυθμός των τυμπάνων της στοίχισης·
προς τα πού ο σταυρός που ανοίγει τα σκέλη του στην προσήλυτη τάξη.
Άφησέ με, σου λέω, στολή τού εχθρού
σ’ αυτό το φροντιστήριο του πολέμου.

Φάουστ

Ι.

Ήρθε η ώρα να δείξεις με πυγμή,
πως ο άνθρωπος μπροστά στο θείο δεν δειλιάζει.
Μην τρέμεις μπροστά στη σκοτεινή σπηλιά,
που σε κατάρα μετατρέπει την κάθε φαντασία,
μα να περνάς, χωρίς να δίνεις σημασία,
από το στόμιο που ξερνά της κόλασης φωτιά-
με διαύγεια το βήμα να τολμήσεις,
έστω και στο μηδέν αν τερματίσεις!
Γκαίτε, Φάουστ

Θέλεις να μάθεις τη λύση τού δράματος, Φάουστ;
Να μάθεις για τα σφάγια που σαπίζουν στους βωμούς
παρατημένα απ’ τους θυσιαστές τους;
Θέλεις να μάθεις για την τύψη που χτυπήθηκε στη ρίζα της,
εκεί όπου βρίσκουνε τροφή τα υπόγεια άνθη,
θηλάζοντας νωχελικούς μαστούς;
Υπάρχει ένας ώμος που σηκώνει το κενό,
εκτίοντας για πάντα την ποινή της δύναμή του·
υπάρχει ένα σώμα που περνά μέσα απ’ τους τοίχους του
και αφήνει πίσω του τον φυλαγμένο φόβο.
Θέλεις να μάθεις για τον φόβο που αρνήθηκες, Φάουστ;
Τον φόβο που μυείται στην αδράνεια και την υποταγή,
στη σαστισμένη ενατένιση του πόνου,
που φτάνει ως τον πόνο των ματιών;
Τόση ζωή, τόση πολλή ζωή ώστε δεν είναι·
αγκιστρωμένη όλη σε ανέμους,
σαν ένα φύλλο χαρτιού που ανυψώνεται ως τις ασυμφιλίωτες ακολουθίες των μύθων,
ως τον αβάσταχτο αντίλαλο ενός μακρινού εαυτού·
τόση ζωή, τόση πολλή ζωή στα είδωλά της·
τόση, σαν μια άλλη ζωή που χωράει αναλλοίωτη
σε ένα κάτοπτρο πιο αινιγματικό,
ή σε μια μήτρα που ανοίγει μέσα σε άλλη,
για να κυοφορήσει από το τίποτε το παν.
Πού έχεις το μυαλό σου, Φάουστ;
Βρίσκεσαι ακόμη στη γραφή,
απέχοντας μια συλλαβή απ’ τον προορισμό σου.
«Χτυπούν; Εμπρός!». Ποιος σε μιμείται πάλι;
Ποιος ντύθηκε τα ρούχα σου και το λευκό φτερό;
Και ποιος, κουτσαίνοντας, με τέχνη μοχθηρή την τέχνη σου νοθεύει;
Άμοιρε Φάουστ!
Το πνεύμα σου γελάστηκε στα δώρα των πνευμάτων·
το μάτι σου αγκυρώθηκε στο δανεισμένο φως·
κοίτα ψηλά,
πώς ξεπερνά το ανάπτυγμα της φλόγας
τη σχάρα που ανεβάζει τους νεκρούς·
στρόβιλοι ζώνουν τον σηκό και ξεσκεπάζουν
το ανέστιο και κωμικό βασίλειο των σκιών.
Ό,τι συμβαίνει είναι μέρος τού ίδιου ρόλου
σ’ ένα μελόδραμα που γράφεται διαρκώς.
Ό,τι συμβαίνει βρίσκεται πολύ καιρό μαζί μας.

ΙΙΙ.

Προς τα πού είναι η πύλη τού ανθρώπινου, Φάουστ;
Προς τα πού είναι η γνώση των κανόνων της θέασης;
Όλες οι αισθήσεις σου φωτίζονται στη γη,
όλες σου οι φύσεις αγρυπνούν στα ινδάλματά τους.
Ποια παραπάνω αλήθεια σε απελπίζει;
Υπάρχει ένας κήπος με περίτεχνες βραγιές,
με αλληγορίες δέντρων και θαυμάτων,
απρόσιτος απ’ όλες τις μεριές,
μα ευπρόσιτος απ’ τη μεριά της λύπης.
Υπάρχει ένας τόπος που ωριμάζει με τον άνεμο·
έρχεται ο άνεμος σπρωγμένος απ’ τη στάχτη,
χώμα και στάχτη θαμπωμένα από το χνώτο της άφεσης,
από τις προσευχές που εξαντλούν το ουράνιο φάσμα·
χώμα και στάχτη,
σαν την ουσία της φάρσας τού σύμπαντος,
σαν την αθόρυβη επανάληψη τού αδάκρυτου θανάτου.
Μην κρύβεσαι πίσω απ’ τον θάνατο, Φάουστ·
υπάρχει ο τόπος που ακόμη αντηχεί
τους επιδέξιους ελιγμούς των σκευοφόρων,
τη φλέβα στον λαιμό του σαλπιγκτή,
το σπάσιμο του σβέρκου στην αγχόνη·
σαν ένας τόπος πιο μακριά από το μέλλον
ή σαν συναισθηματική σειρήνα που καλεί
[ για ένα φλιτζάνι ζεσταμένο καφέ με μπισκότα βουτύρου
στο καταφύγιο φως μιας λάμπας γκαζιού,
φλυαρώντας γι’ ασήμαντα πράγματα,
παίζοντας τα ωροσκόπια στα δάχτυλα και τους αστερισμούς…
― Ώστε λοιπόν βρίσκουμε τόσα να κάνουμε, οι λεπτοδείκτες συνεχίζουν να γυρνούν
και παραμένουμε όσο πρέπει καθωσπρέπει. ]
Ποια παρωδία στοιχειώνει το μέλλον σου, Φάουστ;
Κάτι που μοιάζει με σκιά σκεπάζει τη σκιά σου
και η γοτθική διαλεκτική παραείναι βολική
για να ντυθείς το ρούχο της σαν πέπλο ονειροπόλου.
[ ― Από εδώ για τα tableaux vivants, παρακαλώ. ]
Κάτι που μοιάζει με σκιά σκεπάζει τις σκιές μας.

.

ΕΝΟΧΙΚΟΝ (2010)

I. corpus delicti (το σώμα του εγκλήματος)

Μισοφωτισμένο καθιστικό. Επίπλωση, διακόσμηση, μικροαντικείμενα
του συρμού. Απαραίτητα: το ανοιχτό παράθυρο, 6 υπολογιστής, ένα
σταχτοδοχείο · και όσα προκύψουν φυσικά σαν αναγκαία μέσα από το
κείμενο.
Μπαίνω, κοιτάζω σε κάποιο σημείο ψηλά, φωνάζω: Φώτα!
’Έντονο φως καλοκαιριάτικου μεσημεριού με αποκαλύπτει. Καπνίζω.
Μιλάω
(η φωνητική έκφραση και η κίνηση σαν ασκήσεις στον χρόνο και τον
χώρο. Οι παύσεις σαν να χάνονται στιγμές και οι θόρυβοι του δρόμου
δεδομένοι):
Αυτό που διαβάζετε είναι ένα χαμένο χειρόγραφο. Ή, για να γίνω
περισσότερο ακριβής, είναι λίγες χαμένες, εκτυπωμένες σελίδες· λίγα
φύλλα χαρτιού μεγέθους Α4 που ανεξήγητα έπαψαν πια να βρίσκονται
μες στα υπάρχοντά μου.
Παίρνω βαθιές ανάσες ανακούφισης όταν φαντάζομαι πως το γραπτό
μου ίσως και να μην έχει απολεσθεί οριστικά, πως ακόμη και τούτη
ακριβώς τη στιγμή κάποιος μπορεί να το κρατά στα χέρια του και
να το ξεφυλλίζει.
Όταν φαντάζομαι κάποιον ν’ αφοπλίζει
μία προς μία τις φράσεις μου,
αλώνοντας τα χαρακώματά τους.
Μου είναι δύσκολο ωστόσο να προβλέψω πόσο ενδιαφέρουσες ενδέχεται
να υπάρξουν για κάποιον αυτές οι λίγες εκτυπωμένες σελίδες, όπου
δεν συντελείται το παραμικρό.
Όπου ο χώρος παραείναι ασφυκτικός
για να συμβούν οι πράξεις
η να ειπωθούν τα λόγια
που τις πράξεις περιγράφουν.
Ήταν η εποχή των συχνών μου μετακομίσεων από ένα τοπίο σε άλλο,
και εκείνη ακριβώς η περίοδος που σκόπιμα έμενα μόνος σ’ ένα μικρό,
παράγωνο ανώγειο όχι μακριά από τον σταθμό των τραίνων -χιλιάδες
όμως μίλια μακριά από τις λίμνες όπου ήθελα να ζω κι απ’ τα ζαρκάδια-
και εργαζόμουν ως εποχικός, μετατοπίζοντας διαρκώς τα όριά
μου. Θ’ αναφερθώ όμως αργότερα σ’ αυτά διεξοδικότερα.
Κυκλοφορούσα μονίμως με τ’ αστικά λεωφορεία, διατρέχοντας οριζόντια
τις αποστάσεις της πόλης, χωρίς να χρησιμοποιώ τις καθέτους, που
σχεδόν όλες τους οδηγούσαν στη δημοφιλή παραλία. Απέφευγα, κατά
το δυνατόν, τις καθέτους, και κατά συνέπεια απέφευγα, κατά το δυνατόν,
τη δημοφιλή παραλία,
τα πέντε πλακοστρωμένα χιλιόμετρα που ξεκινούσαν από την ανατολική
πλευρά του λιμανιού και έφταναν μέχρι το ογκώδες και κενόδοξο Μέγαρο Μουσικής· εκείνα τα πέντε και λίγο παραπάνω χιλιόμετρα που
γενικεύουν την κακομούτσουνη θέα μιας άτακτης και εργολαβικού
ρυθμού αρχιτεκτονικής.
Κρατούσα τότε επιμελώς σημειώσεις στο περιθώριο των κειμένων του
Κάφκα, λεηλατώντας με ζήλο τα Μπλε του Τετράδια και όσα σαν
σύντομες σκέψεις, η σαν προσχέδια, κατέγραφε στα Ημερολόγιά
του. Ανακάλυπτα αράδα αράδα την Αποικία των Τιμωρημένων
και ανεβοκατέβαινα λαχανιάζοντας τα σκοτεινά σκαλοπάτια των
αλληλέγκλειστων, ταλμουδικών του κτισμάτων, ακούγοντας παράλληλα,
σε ενστικτώδεις εντάσεις, τα πιανιστικά πρελούδια του Ντεμπυσσύ.
Είχα μόλις ξεμπερδέψει από μια δύσκολη άνοιξη, με όλο το δίκιο να
είναι με το μέρος μου. Ίσως είναι εντιμότερο να πω ότι τα έβγαλα
πέρα με τον πιο πρέποντα τρόπο εκείνη την άνοιξη, ότι αντιστάθηκα,
και εντέλει αντέδρασα, με τον πιο πρέποντα τρόπο στην αβάσταχτη
κορδέλα των πόθων της, με μια βαθιά οδυνηρή αποφασιστικότητα που
άφησε έκπληκτο κι εμένα τον ίδιο.
Ήμουν καλά.
Οι επιθυμίες μου περνούσαν για ζωή·
ευχόμουν, όποια στιγμή
και ν’ άνοιγα την πόρτα μου,
ν’ αντικρίζω τα πράγματα για πρώτη φορά,
σαν να ήταν η πρώτη φορά
που έχουν έρθει στον κόσμο.
Όλα εκεί· το καθένα να υπάρχει καινούριο
στην ουσία της φύσης του,
μέσα στις συλλαβές του ονόματος του.
Ο χρόνος μου επιζούσε των ενδείξεων
το αίμα είχε σχεδόν ξεθυμάνει στις φλέβες μου
και των δαιμόνων μου το βλέμμα
περιγελούσε τα μέλλοντα.
Ανελλιπώς τα Κυριακάτικα πρωινά
έριχνα κι έριχνα σπόρους καλαμποκιού
στα λαίμαργα περιστέρια των δημόσιων κήπων
με την πλάτη στραμμένη στη θάλασσα·
στο υγρό, χλιαρό αεράκι του νότου.
Νωρίς το απόγευμα επισκεπτόμουν το νεκροταφείο.
Οι μωβ ιβίσκοι έγερναν νωθρά
τα πληκτικά τους φύλλα·
μια κίνηση τόσο απόλυτα πειστική,
όσο το υπαγόρευαν οι συμβάσεις του βίου τους.
Αντέγραφα με ακρίβεια απ’ τις ταφόπλακες
χρονολογίες γεννήσεων και θανάτων
και υπολόγιζα ψύχραιμα
το ενδιάμεσο γεγονός.
Τα βράδια τροφοδοτούσα σχολαστικά
αυτές τις στατιστικές έμμονές μου.
Θα μου αρκούσε να επέστρεφα
με έστω και μία λιγότερη,
αρκεί να μην έπαυα να είμαι
ο επικείμενος άνθρωπος:
διαιρετός, μεταβλητός και αεικίνητος.
Σαν πλήθος.
Μετά τα μεσάνυχτα, ο φωτεινός
σηματοδότης του δρόμου
-έξω ακριβώς απ’ το παράθυρό μου-
παλλόταν και παλλόταν μονότονα
στο πορτοκαλί,
σαν άγρυπνη εικόνα πειθαρχημένη
στον ωφέλιμο ρόλο της,
δίνοντας προεκτάσεις μηχανικές
στις αισθήσεις μου·
περιμένοντας ανυπόμονα τη στιγμή
που το αυτάρεσκο σώμα μου,
όμοιο με παραβολή,
θα επιλέξει την ακόμη πιο αυτάρεσκη
στάση του.

ΙΙΙ guarda e passa (βλέπε και πέρνα)

Πως εκπληρώνει κανείς το καθήκον του; Θέλω να πω: πως κάνει πράξη απρόβλεπτη το προσχεδιασμένο; Λίγο με νοιάζει ό,τι διδάσκεται γι’
αυτό η όσα οι αγυρτείες της ανάγκης συμβουλεύουν. Λίγο με νοιάζει
η γνώμη (η πεποίθηση) νόθων συλλογισμών.
Θέλω να πω: με ποιόν ώμο μπορεί να σπρώξει κανείς, να σωριάσει
κανείς σε ερείπια το επόμενο τείχος; Με ποιο πέλμα μπορεί να σκορπίσει
τ’ οδόφραγμα και τους σάκους της άμμου στο πιο κάτω σημείο
ελέγχου; Με ποιο τρόπο μπορεί ν’ αφαιρέσει κανείς το πράσινο χρώμα
από τις θλιβερές γραμμές της εγκατάλειψης;
Κατακτημένη πόλη, κατεχόμενη πόλη, πόλη κομμένη στα δυο, συρματοπλέγματα, ουδέτερη ζώνη, συρματοπλέγματα, κόκκινη όβάλ
σφραγίδα εισόδου, γαλάζια τετράγωνη σφραγίδα εξόδου. Χαρτιά.
Ένας άντρας διαβάζει την πύλη του ’Άουσβιτς.
Διαβάζει ψηλά, στην πύλη του ’Άουσβιτς,
το καλαίσθητο, σφυρήλατο κύμα.
Περνά επιτέλους την ανοιχτόκαρδη
πύλη του Άουσβιτς
και πιάνει αμέσως δουλειά.
Ξέρει καλά πως η δουλειά απελευθερώνει·
αυτός είναι ο λόγος που πιάνει αμέσως δουλειά.
Φωτογραφίζει:
τα σύρματα, τους προβολείς, τα φυλάκια,
τους χαλικόστρωτους δρόμους,
τα φροντισμένα κτίρια με τα νούμερα
και το κόκκινο τούβλο,
τον τοίχο των εκτελέσεων, τις κεραμοσκεπές,
το σιδερένιο Π του ικριώματος·
αλλάζει φακό, φωτογραφίζει:
στις βιτρίνες τις τούφες των μαλλιών,
τις βούρτσες των δοντιών και τις βούρτσες ξυρίσματος,
των παπουτσιών τις στοίβες,
τις βούρτσες γυαλίσματος, τα γυαλιά,
τις θήκες των γυαλιών,
τις χτένες των αντρών, τα χτενάκια,
τις βούρτσες των μαλλιών,
τ’ ακριβά δαντελένια ριπίδια,
τις ομπρέλες του ήλιου· φωτογραφίζει,
στις βιτρίνες φωτογραφίζει:
τους ξύλινους βραχίονες, τους ξύλινους πήχεις,
τις ξύλινες κνήμες των αναπήρων,
τις σκουριασμένες ομπρέλες της βροχής,
τις σκουριασμένες λεπίδες ξυρίσματος,
τις βαλίτσες με τ’ άσπρα ονόματα,
τις ριγωτές ασώματες στολές,
τις τρομαγμένες φωτογραφίες των Haftlinge,
τον τρομερό στικτό τους αριθμό,
τους κοιτώνες, τα στρώματα από τσουβάλι και άχυρο,
τα σκεύη μαγειρικής και τα υπολείμματα
της τροφής στα τσίγκινα πιάτα-
αλλάζει φακό, φωτογραφίζει,
χωρίς να έχει διόλου κουραστεί φωτογραφίζει:
τα υπόγεια κελιά της τιμωρίας,
τον θάλαμο αερίων, τον προθάλαμο,
τους άφθαρτους πάγκους των ρούχων,
τα δίδυμα φουρνάκια από χάλυβα και πυρίμαχο τούβλο·
φωτογραφίζει, χωρίς να έχει διόλου κουραστεί
φωτογραφίζει,
χωρίς να έχει αντιληφτεί η δίχως
να έχει ακριβώς συνειδητοποιήσει
πως οι εντολές μεταγωγής και οι λίστες πορείας,
τα υπερπλήρη δρομολόγια των τραίνων
και τα στοιχεία συσκευασίας του Zyklon-B
είναι γραμμένα σε στίχους·
λυτρωτικούς, φλογερούς, τολμηρούς
ανομοιοκατάληκτους στίχους.
Φωτογραφίζει, φωτογραφίζει, αλλάζει φακό,
αλλάζει μπαταρίες,
φωτογραφίζεται,
μπροστά στα φουρνάκια φωτογραφίζεται,
με την πρέπουσα βεβαίως συνθήκη του χώρου,
ολόκληρη η μνήμη της φωτογραφικής μηχανής φορτωμένη
από αυτή την ψηφιακή βεβαιότητα της συνθήκης του χώρου,
της συνθήκης του άπρεπου χτες
και της συνθήκης του πρέποντος σήμερα,
ενός ολόκληρου χτες και ενός ασυμπλήρωτου σήμερα,
όπου η καμένη σάρκα της ιστορίας θα εκτυπωθεί,
μετά την εξαήμερη εκδρομή,
στην υψηλή ανάλυση των οχτώ μεγαπίξελ.

VII difficiles nugae (δύσκολες φλυαρίες)

Οι πολλαπλές και επίμονες αναφορές μου στην ανθρώπινη φύση -και
ειδικότερα στην ένοχη ανθρώπινη φύση-, αποτέλεσμα, εν πολλούς, της
αμηχανίας μου, άλλα και του αδιαμφισβήτητου ενδιαφέροντος μου
απέναντι σε οτιδήποτε κρίνεται ως ένοχή η συνιστά ένοχή, παρότι
υπακούουν σε μιαν αδήριτη ανάγκη να μιλήσω για τις πράξεις της
ένοχής, απέχουν ωστόσο από το να περιορίσω το θέμα μου σε τούτη
μονάχα τη διάσταση.
Και το λέω αυτό επειδή η ένοχή δεν είναι ένας όρος τεχνικός ούτε
μπορείς να την αναγάγεις σ’ εφαρμοσμένα συστήματα και ιδιότητες
-και πολύ περισσότερο δεν μπορείς ν’ απαιτήσεις από τον ένοχο ν’
αποδείξει την ένοχή του, εν αντιθέσει με τον φερόμενο ως αθώο, από
τον όποιο απαιτείς και απαιτείς διαρκώς ν’ αποδεικνύει την αθωότητα
του-, άλλα ήταν και θα παραμείνει ένα εγγενές συστατικό της ανθρώπινης κατάστασης, η τελευταία απελπισμένη απόπειρα εξόδου του
ανθρώπινου νου απ’ τον κλοιό της ματαιότητάς του.
Αυτό που σκέφτομαι τώρα φυλλομετρώντας τον Κάφκα, φυλλομετρώντας
τα Μπλε του Τετράδια και τα Ημερολόγιά του, διαβάζοντας και διαβάζοντας πάλι τα φοβικά και βασανιστικά, τα φορτωμένα με υποψίες και
ένοχές Γράμματά του προς τη λευκή αρραβωνιαστικιά του Φελίτσε,
και διαβάζοντας το εξουθενωτικό και ανεπίδοτο Γράμμα στον Πατέ-
ρα του, είναι ότι
η μόνη εντέλει ποινή που μπορεί να επιβάλλει η ίδια η ένοχή του
στον ένοχο, αυτή που μπορεί να τιμωρήσει και ταυτοχρόνως μπορεί
να λυτρώσει τον ένοχο, είναι η σκληρή και επώδυνη ποινή της γραφής
πάνω στην ίδια του τη σάρκα, είναι η μετάλλαξη της ίδιας του της
σάρκας σε πεδίο γραφής. Και ίσως να μην αποτελεί υπερβολή η
εικασία ότι, έστω και περιμένοντας την επιβολή αυτής της ποινής, να
επιμένει ο ένοχος να ζει, ακόμη και αν δεν γνωρίζει, ακόμη και αν
φοβάται τον τρόπο.
Ο τόσο συγκεχυμένος και ιδιότυπος, σκέφτομαι τώρα, κόσμος που κρύβει
και κρύβει -όχι εν δυνάμει μα σε διαρκή εντελέχεια- εντός του ο
ένοχος, παρά το συμβολικό φορτίο που μεταφέρει μέσα απ’ τις δαιδαλώδεις του νοητικές διαδρομές, προβάλλει προς τα έξω έναν συγκροτημένο και φονικό κατά βάση μηχανισμό, η αναπαράσταση του οποίου
από τις πράξεις, και στη συνέχεια η αναπαράσταση των πράξεων από
τη γλώσσα, είναι και η μόνη εφικτή διέξοδός του.
Κατά τον τρόπο αυτόν, σκέφτομαι πάλι, οι μεγαλύτεροι ένοχοι της
ιστορίας, εκείνοι που φόρτωσαν την ιστορία της ανθρωπότητας με τις
ασύλληπτες ένοχές των λαιμητόμων, της αγχόνης και της πυράς, των
εκκαθαρίσεων, των θαλάμων καταιόνησης και της πλαστογραφημένης ενημέρωσης•
οι μεγάλοι ιεροεξεταστές και οι Ροβεσπιέροι, οι Ναπολέοντες και οι
Φύρερ, οι αποθεωμένοι Πατερούληδες και οι αυτάρεσκα μικρόνοες
Πρόεδροι πασών των ηπείρων και πασών των θαλασσών,
αναπαρέστησαν τον μέσα τους κόσμο, σκηνοθέτησαν και παρουσίασαν
ζωντανά στη σκηνή τον φοβικό και ενοχικό μέσα τους κόσμο, θέτοντας
σε κίνηση με τον φριχτότερο τρόπο τον φονικό του μηχανισμό,
σαν τη μόνη εφικτή και ασφαλή διέξοδό τους προς το αναγκαίο. Και
τούτη ακριβώς η αναπαράσταση είναι η ειδοποιός διαφορά μεταξύ του
μέσα, που είναι ένα αόριστο και αφηρημένο σχήμα του λόγου, και του
έξω, που είναι η πιο αιματηρή πραγματικότητα.
Ό,τι λοιπόν ονομάζουμε, σκέφτομαι, ελαφρά τη καρδία «η σκοτεινή
πλευρά», ό,τι αφήνουμε να εννοηθεί πως είναι η άλλη πλευρά του
ανθρώπου, η περίπλοκη και δυσθεώρητη και ανεξιχνίαστη, η δήθεν
αντίθετη προς τη φύση του, και η δήθεν ταπεινωτική και ανάξια, μα
απολύτως συμβατή, τελικά, προς τη φύση του·
ό,τι δεσπόζει στα φροϋδικά και λοιπά, μακριά και μακριά νυχτωμένα,
ψυχαναλυτικά εγχειρίδια ως μοντέλο του ένστικτου της καταστροφής,
το όποιο εναρμονίζεται και συνεργάζεται πλήρως με το άλλο μοντέλο,
του ενστίκτου της επιβίωσης, και συνυφαίνεται με το ένστικτο
της επιβίωσης σε έναν ιστό, όπου ως μοναδικό παγιδευμένο θήραμα
σπαρταρά απεγνωσμένα ο ίδιος ο θύτης·
ό,τι λοιπόν ονομάζουμε «η σκοτεινή πλευρά», δεν είναι, σκέφτομαι,
τίποτε άλλο πέρα από την ενεργοποίηση του λανθάνοντος τούτου
μηχανισμού που τα γρανάζια του ηχούν σαν σάλπισμα στο φρέαρ της
αβύσσου.
Και είναι αυτή ακριβώς η ενεργοποίηση, που παρά τις απλοϊκές
-χωρίς τίποτε να είναι απλό- αναλύσεις, παρά τους κοινούς τόπους
και τις υπερβολές των σοφιστειών και των αυθαίρετων συμπερασμάτων,
μας κατευθύνει στην παραδοχή ότι και ο άνθρωπος, παρά την
έλλογη οντότητα του, παρά το γεγονός ότι χάρη σε τούτη την έλλογη
οντότητά του νομοθέτησε και νομοθετήθηκε, κωδικοποίησε και κωδικοποιήθηκε ηθικά, δεν παύει να είναι μια φύση εν φύσει,
όπου η ένοχή δεν υφίσταται ως μια αλληγορική -και κατ’ ουσίαν άνομη
και ανήθικη- πράξη της απέναντι στους άλλους, η και στον ίδιο
της τον εαυτό, αλλά μονάχα ως μια πράξη βιολογικά καταγωγική,
φωτισμένη απ’ όλους τους προβολείς του ανθρώπινου δράματος και
υποταγμένη στους εικότες νόμους της ανάγκης.
Και αν επιπλέον αναλογιστούμε, επανερχόμενοι στον Κάφκα, ότι η
ιδιόμορφη μονομανία του να συλλαμβάνει ένοχους χωρίς προφανή ενοχή,
να δικάζει κατηγορούμενους χωρίς κατηγορητήριο η να προσλαμβάνει χωρομέτρες δίχως αχωρομέτρητους χώρους·
αν αναλογιστούμε ότι τ’ αδιέξοδα και οι αποκλεισμοί στους οποίους
αυτοβούλως καταδικάστηκε, κι ότι ο απρόσιτος -η μήπως ανύπαρκτος;-
μεγάλος Πύργος στον όποιο αυτοβούλως εγκλείσθηκε,
δεν ήταν παρά μια ιδιοφυής πρακτική για να αποκαλύψει, κατά πρωτεύοντα λόγο, την προγραμματικά στεβλή και ατελή ηθική σχέση της
ένοχής με τον άνθρωπο, και του ανθρώπου με την ίδια του τη φυσική
ανθρώπινη εμπειρία,
ενδεχομένως μπορεί να κατανοήσουμε τον λόγο για τον όποιο εγκατέλειπε
κι εγκατέλειπε τα γραπτά του μετέωρα και ημιτελή, μα παραδόξως
όχι ανολοκλήρωτα.
Εφαρμόζοντας κατ’ αρχήν στον ίδιο τον εαυτό του, στο ίδιο το πεδίο της
σάρκας του την ποινή της γραφής, αποκάλυψε τις γεωμετρικές διαστάσεις
της ένοχής, η όποια γίνεται θεώρημα και αποδεικνύεται μόνον από τη στιγμή που οι πράξεις της αποτελέσουν και πράξεις του γραπτού λόγου.

ΧΙΙ. non Oedipus (όχι Οιδίπους)

Χτες βράδυ μετά τα μεσάνυχτα, ο φωτεινός σηματοδότης του δρόμου
-έξω ακριβώς απ’ το παράθυρό μου- έπαψε απότομα να πάλλεται στο
πορτοκαλί· απέμεινε εντελώς σκοτεινός, με αποτέλεσμα να με άποσυντονίσει.
Σκοντάφτοντας και σκοντάφτοντας
στα οστά των νεκρών,
ξηλώνοντας από εμπρός μου τον
-πότε πρόλαβε;-
εν προόδω ιστό της αράχνης,
φόρεσα πάλι τα παπούτσια
του Κυριακάτικου περιπάτου μου,
κάθισα ανακούρκουδα στο πάτωμα
και άρχισα με υπομονή να πλέκω,
μια μέσα-μια έξω, το πλατύφυλλο σκότος,
μια μέσα-μια έξω, τις χορτασμένες ρίζες του,
μια μέσα-μια έξω, στα μάτια μου,
το στεφάνι μιας ανθεστήριας νύχτας.
Αν και δεν ήταν αρκετά τα υλικά,
αφού οι καθρέφτες, οι ύπεροι των λουλουδιών
και προπαντός οι λυπημένες λέξεις
είχαν εξ ορισμού αποκλειστεί,
κατάφερα ωστόσο να πετύχω
-χάρη κυρίως στ’ άβαθή των ποταμών
και στων πευκόφυτων πλαγιών τις αναφλέξεις-
μια καθόλα ευπρόσωπη σύνθεση·
μια σύνθεση, οπού παρά
το ατελές του σχήματός της,
έπειθε εντούτοις
για τις τίμιες προθέσεις της.
Οι μορφές που υπήρχαν τριγύρω μου, όχι φαντάσματα, όχι, μα οι
γεμάτες σφρίγος μορφές με τα μεγάλα άκρα και τη βιταλιστική καταγωγή,
που εδώ και χρόνια κατοικούν μαζί μου, που εδώ και χρόνια
μ’ ακολουθούν πιστά στις ολοένα πιο συχνές μετακομίσεις μου, χωρίς
να μου παρενοχλούν τη λογική·
οι ίδιες εκείνες μορφές που ανοίγουν και κλείνουν την πόρτα μου σε
κάθε έξοδο και κάθε είσοδό μου, που ιδιοποιούνται, δίχως ένοχές, αόριστους και παρατατικούς και ενεστώτες, και που κινούνται με παρόμοια
ευχέρεια μέσα, ανάμεσα και έξω από τον ύπνο μου, ορατές ακόμη κι αν
ήμουν τυφλός, αόρατες ακόμη και αν διέθετα τις άφατες αισθήσεις,
ανταμείβοντας γενναιόδωρα τη φιλότιμη κι έντιμη τέχνη μου, την τε-
χνη του πλεξίματος των στεφανιών, μου αποκάλυψαν στη λοξεύουσα
γλώσσα τους την άλλη λύση του αινίγματος της σφίγγας.
Ένας άνθρωπος στέκεται μπροστά στο παράθυρο·
κοιτάζει•
έξω από το παράθυρο κοιτάζει,
εκεί όπου όλα γίνονται υπαίτια και δρουν,
σαν να’ χουν σκηνοθετηθεί έτσι που να μετέχουν
στην πράξη της εκπλήρωσης που αναπαριστούν.
Ούτε σωπαίνει ούτε μιλά, ξαναμιμείται μόνο
τις λέξεις που τον στιχουργούν και τον διαδραματίζουν,
ποντάροντας τη γλώσσα του στη μπλόφα των χρησμών·
όλη τη γλώσσα του σε μια παρτίδα μύθων,
σ’ ένα εντελές συντακτικό μόρσιμων επωδών.
’Έπαιξε κι έχασε της πόλης του τις πύλες,
των αστραγάλων του τις μελανές πληγές,
το αθήλαστο της μάνας του και το κακό κρεβάτι.
Μόνο τα μάτια του δεν κέρδισε κανείς,
τα σπαραγμένα μάτια του, το βλέμμα
που επινόησε μέσα από των βλεφάρων του
το αίμα.
Ένας άντρας μπροστά στο παράθυρο- κοιτάζει,
όχι την πράξη που έχει ονομαστεί,
όχι αυτή την πράξη-
κοιτάζει τον τυφλό που κατευθύνεται
ικέτης στη χαλκόστρωτη οδό.
Ένας άντρας μπροστά στο παράθυρο.
Οδηγημένος απ’ τους άλλους στο παράθυρο.
Δεν είναι ο Οιδίποδας. Όχι,
δεν είναι αυτός.

ΧV finis coronat opus (το τέλος στεφανώνει το έργο.)

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, τοποθετώντας τελεία σ’ αυτό ακριβώς το
σημείο, διαισθάνθηκα, τη σωστή θέλω να πιστεύω στιγμή, ότι δεν
είχα να προσθέσω στο γραπτό μου τίποτε άλλο. Οποιαδήποτε φράση επιπλέον, ακόμη και οποιαδήποτε λέξη, θα ήταν, διαισθάνθηκα,
η απαρχή της αντίστροφης μέτρησης για την αθέτηση όλων των εις
εαυτόν υπεσχημένων και δεσμεύσεων.
Θα προσπαθήσω τώρα πεζολογώντας να περιγράφω, με τον πιο αληθοφανή και πειστικό, κατά το δυνατόν, τρόπο, την άτυχή πορεία του
χειρογράφου μου, από την ολοκλήρωση ως την απώλεια του.
Εκείνη τη μέρα κατά την οποία αποφάσισα ότι το έργο μου απέκτησε
πλέον την οριστική του μορφή, και αφού είχα διορθώσει -κατ’ επανάληψη
και εξαντλητικά- ασυνταξίες, λάθη ορθογραφικά και αβλεψίες, και
είχα είτε επιτείνει και επιτείνει προκλητικά είτε απαλύνει διακριτικά
μιμήσεις ύφους, δάνειες σκέψεις και λογοκλοπές, φρόντισα, ευτυχώς,
να εκτυπώσω αμέσως τις σελίδες του. Και λέω «ευτυχώς», επειδή
ελάχιστες ώρες μετά ο μεταχειρισμένος ηλεκτρονικός μου υπολογιστής
αρνήθηκε να ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε άλλη εντολή μου.
Ο τεχνικός της εταιρίας υποστήριξης στάθηκε αδύνατο να εντοπίσει, και
ως εκ τούτου να επισκευάσει, τη βλάβη, και μην μπορώντας καν ν’
ανοίξει τον σκληρό, αρκέστηκε με λύπη του να μου ανακοινώσει ότι το
ένα και μοναδικό αποθηκευμένο μου αρχείο πιθανότατα είχε χαθεί.
Καθώς ξεφορτωνόμουν το άχρηστο και ασήμαντο πλέον μηχάνημα,
και κρατώντας στα χέρια μου μονάχα τις λίγες μου εκτυπωμένες σελίδες, σκεφτόμουν -με μιαν ικανοποίηση που παραδόξως έφτανε στα
όρια ενός νοσηρού συναισθηματισμού- πως ό,τι μου είχε απομείνει τελικά ήταν εκείνο που κατά βάθος επιθυμούσα να μου απομείνει:
εκείνες οι λίγες δεκάδες των εκτυπωμένων σελίδων, εκείνα τα λίγα
αριθμημένα φύλλα χαρτιού μεγέθους Α4, τα φιλικά στην αφή και τα
προσιτά στην ανάγνωση. Εκείνα ακριβώς τα χαρτιά.
Το χειρόγραφο πιθανότατα χάθηκε λίγο μετά, σε μια από τις συχνές
μετακομίσεις μου από ένα τοπίο σε άλλο. Τότε που εγκατέλειπα ασυγκίνητος το μικρό, παράγωνό μου ανώγειο όχι μακριά απ’ τον σταθμό
των τραίνων, για να εγκατασταθώ -εξίσου ασυγκίνητος- σ’ ένα πιο
ευπρόσωπο και τετραγωνισμένο δυάρι διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου
μιας ευπρεπούς οικοδομής, σχεδόν απέναντι απ’ το νεκροταφείο.
-Χιλιάδες όμως πάλι μίλια μακριά από τις λίμνες οπού ήθελα να ζω
κι απ’ τα ζαρκάδια.
Ίσως να υπάρχει κάτι ακόμη να ειπωθεί. Μα μου ξεφεύγει. Και μου
ξεφεύγει, σκέφτομαι, επειδή καμία λέξη δεν μπορεί να σπρώξει ως
την κορφή της την ανάγκη.
Ή μου ξεφεύγει επειδή εγώ το αφήνω. Για ν’ αποφύγω ίσα ίσα τη
μομφή πως θεματοποιώ τα τετριμμένα: γλώσσας αγώνας άγονος και
διάτρητα του λόγου υλικά κι ανέξοδες ρητορικές και θεωρίες.
Ό,τι και ν’ ασπαστώ θα είναι αλήθεια. Σαν αντιθέσεις που η φιλάρεσκη
ένοχή τους τις μετέτρεψε σε παραπληρωματικές της συζυγίες. ’Η
σαν τον χρόνο που αχαλίνωτος εισβάλλει από παντού, παραβιάζοντας
το πριν, το τώρα και το θα του.
’Άλλη εκδοχή:
Βάζω πάλι τον χρόνο στη σωστή του σειρά.
Χτες, σήμερα, αύριο•
ήμουν, είμαι, θα είμαι•
πρωτόπλαστος, εγώ, αποσυνάγωγος·
ένας διαρκής διωγμός σαν εξορία
απ’ την αμφιλεγόμενη Εδέμ.
Το ήμερο βλέμμα του αδέσποτου
κάτω ακριβώς απ’ το παράθυρό μου.
Είναι λάθος σου, μου είπε,
να επιμένεις στον βίο μου,
στον τόσο προφανή συμβολισμό του.
Είμαι ο δρόμος σου, μου είπε,
όχι η διαδρομή σου.
Ακριβώς η ατάκα του.
Φώτα!
Σβήνουν όλα τα φώτα μονομιάς, έκτος από την κάφτρα του τσιγάρου
μου και από έναν προβολέα υποκίτρινο, θαμπό, που κάνει πως φωτίζει
από πίσω το παράθυρο. Οι θόρυβοι του δρόμου λιγοστεύουν.
Τρίτη εκδοχή κα! τελευταία!
Χωρίς άλλα τερτίπια με το φως. ’Άλλωστε είναι πια απομεσήμερο κι
ακούγεται ο χτύπος της καμπάνας.
Το αληθινό χειρόγραφο δεν χάθηκε ποτέ· ενσωματώθηκε στα συμφραζόμενα του. Ίσως μια μέρα ανανεώσω τις συμβάσεις του ανάμεσα στην
πράξη και τον λόγο. Στο μεταξύ, ρίχνω κλεφτές ματιές απ’ το παράθυρο
στην τρομερή πομπή των τεθλιμμένων.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Παρά την επισήμανση φίλων νομικών, ότι το Ενοχικό (Δίκαιο) ρυθμίζει
τις έννομες σχέσεις με βάση τις οποίες ένα πρόσωπο οφείλει να προβεί σε
μια πράξη η σε μια παροχή προς ένα άλλο και δεν καλύπτει την έννοια της
ένοχης ως αποτέλεσμα άνομης πράξης, πολύ περισσότερο δε ως συναίσθημα,
προτίμησα εντούτοις να διατηρήσω τον τίτλο «Ενοχικόν», σαν μια επιπλέον
αυθαιρεσία μεταξύ των άλλων μου αυθαιρεσιών.
Οι τίτλοι των ενοτήτων προέρχονται από λατινικές φράσεις που έγιναν παροιμιώδεις η απέκτησαν ισχύ γνωμικών και αποφθεγματικών διατυπώσεων

ΧΩΡΙΚΑ (2007)

Η ΑΤΡΟΠΟΣ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ

Τότε απλώθηκε ο λόγος σαν ιστός
και παγιδεύτηκε στο κέντρο του ο χώρος,
προσμένοντας την αδηφάγο αράχνη.
Εκείνη δρασκέλισε το νεύρο του πράσινου φύλλου,
εκεί όπου διάφανο φώλιαζε το νερό,
με πόδια εμπρός και πόδια πίσω ισορροπώντας,
σέρνοντας και προσθέτοντας το βδελυρό ένδυμά της,
ξεκίνησε από τον ίσκιο του λόγου,
κατεβαίνοντας στη μεριά μας,
μια κι εμείς ορίζουμε τις διαστάσεις του χώρου
και ο χώρος υφαίνει το. σχήμα του γύρω από εμάς,
μια κι εμείς είμαστε ο ίδιος ο χώρος
και ο χώρος υπάρχει στον χώρο χάρη σ’ εμάς.

Πρόλογος

TO ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΟΥ ΖΗΝΩΝΑ

Εξετελέσθη στις 7.06′ ακριβώς σήμερα το πρωί
πλησίον της Κοινότητος Έξοχης ο Δράκος του
Σέιχ Σου, διά τα εγκλήματα τα όποια διέπραξε.
Οι εφημερίδες
Από των τουφεκιών τις κάννες
για να φτάσουν μέχρι
το λίγο ακόμα της ζωής
έπρεπε να διανύσουνε
απόσταση έξι μέτρων
οι σφαίρες του αποσπάσματος.
Για να καλύψουν όμως τούτη
την απόσταση όφειλαν πρώτα
να διασχίσουν το μισό της·
πιο πριν το ένα τέταρτο,
το ένα όγδοο και ούτω καθ’ εξής,
πίσω στο άπειρο και το πιο πριν
του απείρου.
Γι’ αυτό περιηγητή των υψιπέδων,
αν τύχει και κοιτάξεις
στη μεριά όπου φρουρεί
τα έρκη του ο χρόνος,
θα δεις τον Αριστείδη Παγκρατίδη
-δράκοντα που εξαγνίζει τους καιρούς-
στημένο ορθό και με δεμένα μάτια
να περιμένει ακόμα
να βρουν τον στόχο τους οι σφαίρες
του αποσπάσματος.
Από τον Φεβρουάριο του χίλια
εννιακόσια εξήντα οχτώ
-με αυτό το κρύο-
να περιμένει εκεί,
να περιμένει,
έχοντας μόλις βγάλει από το στόμα του
την τελευταία του κραυγή
μανούλα είμαι αθώος,
που όμως κι εκείνη,
μαζί με τις φωτιές απ’ τα ρουθούνια του,
τάχα ποια απόσταση θα πρέπει να διανύσει;

Στάσιμα

Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΑΙΝ

Τροχιά της πέτρας, ξάφνιασμα φιδιού,
μελισσοφάγου ρίπισμα στην έξαψη της γλώσσας•
ο τόπος γη
και ο ήλιος ωριμάζει τους καρπούς της·
να σκάσει η φλούδα, να φανερωθεί
ό,τι μοιράζεται η ζωή στο ημέρωμα της,
αυτό που όλο αρχινά και όλο αρχίζει πάλι.
Τούτη η παλιά φωτογραφία εικονίζει
εμένα και τον αδερφό·
με λίγα φύλλα γύρω μου εγώ,
μ’ ένα τομάρι γίδινο εκείνος.
Εγώ ήμουν θεριστής, εκείνος σφάχτης,
γι’ αυτό και αγαπημένος των θεών.
Δεν κοιταζόμαστε· κοιτάμε ευθεία στον φακό,
σαν μετανάστες.
Ανάμεσα μας χώρος αρκετός,
για να περνά το βλέμμα (το δικό σας,
αν τύχει και σκαλίσετε αρχεία),
να μας διακρίνει πίσω απ’ τους βωμούς
έτοιμους και τους δυο για τη θυσία·
δεματιασμένο γέννημα από εμέ,
ένα πρωτότοκο τραγόπουλο από εκείνον.
Πάνω δεξιά υπάρχει μια θαμπάδα·
έτσι δεν φαίνονται καλά οι άκρες των φτερών
κάποιου αγγέλου που απομακρύνεται,
ανοίγοντας στα δυο τον ουρανό,
αφού έχει παραδώσει κάτι μάταιο.
Φαίνεται όμως καθαρά η άκρη του κόσμου·
αρχή η τέλος -πάντα μπερδευόμουν με τα όρια-
αν κι ό,τι έχει σημασία μεταξύ τους
είναι ο άνεμος· να μην υπάρχει άνεμος,
για ν’ ανεβαίνει ίσια ο καπνός,
να φτάνει στα ρουθούνια του πατέρα.
Μπροστά στα πόδια μου ένα μικρό σημάδι
σαν τόξο κυρτωμένο από τη μοίρα·
αυτό που υστέρα θα μπει στο μέτωπό μου
και θα με υψώσει πάνω απ’ τους καιρούς.
Τα υπόλοιπα λίγο πολύ τα ξέρετε.
Απλές, συνοπτικές διαδικασίες
δίχως κανένας να ρωτήσει το γιατί·
Καιν που έστιν Άβελ ο αδελφός σου,
το αίμα του φωνάζει από τη γη,
ξανά κατάρα πάνω στην κατάρα
κι έξελθε από προσώπου του θεού•
στον τόπο αυτόν, απέναντι απ’ τον κήπο.

ΦΤΟΥ ΞΕΛΕΦΤΕΡΙΑ

Ό,τι κοιτώ μπροστά μου είναι πίσω μου·
ένα παιχνίδι αντίστροφων βημάτων
οπού τα πάντα ήδη έχουν συμβεί
στο πριν και το μετά της διαδοχής τους.
Σαν πράξη απατηλή χωρίς κανόνες
σε δήθεν σκηνικό ενδεχομένων
η σαν καθρέφτης που έχει σκεπαστεί
και κρύβει απ’ το παρόν τις αποστάσεις
τον χρόνο αντιγράφοντας πιστά,
μεταβλητή θαρρείς γεωμετρία
που αποκαλύπτει και παραπλανά.
Έσχατο τέχνασμα ανάμεσα στα ερείπια,
στην αίθουσα του θρόνου, στα περάσματα
μιας ασκεπούς αρχιτεκτονικής
περίπλοκης, κόμπος που όλο κυκλώνει
στο κέντρο του τα ξεχασμένα ιστία
και δένει το κομμένο του κενού.
Που είναι το τέλος της κλωστής;
Δέμας του απόβλητου και φτού ξελεφτερία,
σαν άσκηση του αφάνταστου στο απόλυτο
του νου, καθώς αλλάζουν νόημα
στη γλώσσα οι διαστάσεις,
αίμα και σάρκα σμίγοντας σε μοίρα
θλιβερή, ορθώνοντας, σκιά κακή,
την τριχωτή του ράχη·
καθώς παράφορη αντηχεί
του κτήνους η βοή.
Σύνοικοι αιώνων, άχαρος χορός
στου ηρώα τα όπλα εικονισμένος
με ανταλλαγμένες όψεις και μορφές,
δεσμώτες και οι δύο των διαδρόμων,
τούτης της κρύπτης από δουλεμένη πέτρα,
που μας ξεστράτιζαν ολοένα από το φως.
Τι συναντά κανείς έξω απ’ το δράμα;
Οι ναύτες τρίβουν την αρμύρα απ’ τους
σκαρμούς και ο πρώτος σέρνει
τη βελόνα στα βραχέα.
Ράθυμος πια και καταχρεωμένος
απ’ την κερδοσκοπία των θεών.
Πάει καιρός που έπλεκε την κόμη
των δαιδάλων συνεπαρμένος κι επικός
μες στη νεότητά του·
καιρός που έστεργε να φωτογραφηθεί
με το σφαγμένο τρόπαιο στα χέρια,
με το κουβάρι μουσκεμένο στην πληγή.
Πάει πολύς πολύς καιρός
που επέστρεψε μες στον λαβύρινθό του.

LEBENSRAUM

— Περνάει ο στρατός, ο στρατός, ο στρατός.
—Περνάει ο στρατός και που πηγαίνει;
—Στον πόλεμο πηγαίνει ο στρατός. Ο στρατός
στον πόλεμο πηγαίνει να νικήσει.
—Ποιους πρέπει να νικήσει ο στρατός; — Ο στρατός
τους άλλους όλους πρέπει να νικήσει.
— Κι αν τους νικήσει τι θα κάνει ο στρατός; — Ο στρατός
καινούρια σύνορα θα δώσει στη φυλή του.
Άνθρακες, θησαυρούς και ανοχύρωτες
πόλεις που ούτε γνωρίζει τ’ όνομά τους.
— Και τους μεγαλοστεϊκούς και όσους νικήθηκαν
κι αυτούς που δεν αξίζουν να υπάρχουν
που θα τους οδηγήσει ο στρατός; — Ο στρατός
σε άλλα τοπία θα τους οδηγήσει·
στο Μπίρκεναου, στην Τρεμπλίνκα
και στο Χέουμνο και στο Γκουαντανάμο
και στο Μπέλσεν.
— Και όταν τους οδηγήσει ο στρατός; — Ο στρατός
σε νέο πόλεμο θα πάει να νικήσει.
Γιατί είναι ο πόλεμος πατρίδα
του στρατού. Κι ο στρατός
δεν έχει άλλη πατρίδα να γυρίσει.
Αράδα αράδα κόβουν το χορτάρι
για να πλαγιάσουν κάτω από τη γη,
χιλιάδες λεύγες μακριά για να πλαγιάσουν
κάτω απ’ τις φτέρες και τα σταχτοβότανα.
—Μάταιο, μάταιο, είπε ή φωνή.
Όπως τόσες φορές που έχει γίνει,
τόσες φορές που έχει ξεχαστεί.
Μάταιο, όπως το κορίτσι που ονειρεύεται·
όπως ένα κορίτσι που ονειρεύεται
πώς βάζει απ’ τις πληγές τους κοκκινάδι.
Νέοι κι εγκόσμιοι όσο κρατούσε η νύχτα,
γράφοντας λέξεις βιαστικές,
κρύβοντας μες στη χούφτα τους την κάφτρα,
μες στο σκοτάδι αυτό τα πρόσωπά τους,
κοιτώντας στη μεριά που θα φανούν.
—Θα έρθουν. Θα ’ρθουν τώρα οι νεκροί. Οι νεκροί
σε φάλαγγα κατ’ άνδρα στοιχημένοι.
—Ποιους πρέπει να νικήσουν οι νεκροί; — Οι νεκροί
τους πεθαμένους πρέπει να νικήσουν.
—Κι αν τους νικήσουν τι θα κάνουν οι νεκροί; — Οι νεκροί
καινούρια μνήματα θα δώσουν στη φυλή τους.
Καινούριο τόπο στους νεκρούς· στους νεκρούς
μια νέα χώρα, να χωρέσουν όλοι.

Ο κ. ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ

Ας ήτανε να σώπαινε ο κουτός·
μηχανικός του δημοσίου δήθεν
κι επιθεωρητής έργων οδοποιίας
μ’ εξουσιοδοτήσεις κι εντολές.
—Ένα μικρό δρομάκι το παλεύετε
χρόνους κι αιώνες τώρα.
Τόνους το σκύρο και την άμμο
και την άσφαλτο και αλλοδαπούς
να ψήνονται στην πίσσα.
Τόσες μελέτες κι εργολάβοι
κι επιβλέποντες και μειοδοτικές
δημοπρασίες για μια σταλιά
δρομάκι όλο κι όλο που ακόμα
να παραδοθεί στο γενικό καλό.
Και άλλα, κι άλλα πιο σχολαστικά
για την κατασπατάληση των πόρων,
την ακηδία των τοπικών αρχών.
Εντέλει κάτι έγραψε
στο φύλλο του με τις παρατηρήσεις
(υπέδαφος σαθρό, κακοτεχνίες,
ευθύνες μεσαζόντων ρεμβαστών
η κακοπληρωμένων μισθοφόρων)
και αποχώρησε με το υπηρεσιακό
δημοσιοϋπαλληλικά εκνευρισμένος.
Δεν του ’κόψε του αφελή
-πως να του κόψει άλλωστε-
πως τούτο το ελάχιστο δρομάκι
δεν προορίζεται για χρήση
απ’ τους πολλούς ούτε εξυπηρετεί
κοινά συμφέροντα.
Διασχίζει της αράχνης τον ιστό
κι ενώνει μόνον
ό,τι μπορεί να ενωθεί στη χάραξή του•
το δίχτυ από όριο σε όριο
και ανάμεσα του
το εκκρεμές των θηραμάτων.
Κι αν μένει ατέλειωτο χρόνους
κι αιώνες τώρα, είναι που αλλάζουν
συνεχώς τα βήματά μας,
μπερδεύοντας το προς με το από.
Είναι που μια στενόχωρη βροχή,
όταν ξεσπάει,
κάνει το χώμα μαλακό και να βουλιάζει.

Ο ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Σειρά σου τώρα να μετρήσεις την αλήθεια.
Τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες,
τις συμμετρίες και τ’ αντιστρεπτά.
Αφήνοντας την άμμο να γλιστράει
απ’ τη μια χούφτα σου· ν’ αθροίζεται στην άλλη
και ό,τι αθροίζει να το αφαιρεί.
Σε μία πλάνη επινοημένη,
για να ξορκίζεται η μάσκα της φθοράς·
η κοσμική συμπάθεια που ενώνει
τον νου με την ανάγκη μιας αιτίας
ως τη στιγμή που θα έχει ξεχωρίσει
το αιώνιο απ’ το παντοτινό.
Νεοπλατωνικός η Πυθαγόρειος
ή, έστω, Προσωκρατικός σε χρέη Στωικού.
Να μη γνωρίζεις όταν σε ρωτούν κι όταν
δεν σε ρωτούν να λες πως ξέρεις·
για όσα υπήρξαν και υπάρχουν
και θα υπάρχουν, τάχα φωτιά που σβήνει
και ανάβει στο ίδιο μέτρο, νέα κάθε μέρα,
μύθος και θαύμα, σύμβολο και λόγος
που ούτε μπορεί ν’ αναπαρασταθεί.
Σάρμα εική κεχυμένον ο κάλλιστος κόσμος,
μάζα αθάνατος και ανώλεθρος του απείρου
μέσω σχημάτων τε και αριθμών.
Τι μπέρδεμα ε;
Και τι συνωστισμός αποφθεγμάτων
μέχρι να βγάλεις από πάνω σου τον χρόνο,
έτσι που όλα να συμβαίνουν μονομιάς.
Έτσι που να μπορείς να λογαριάζεις
πως πέφτει μέσα σου ταυτόχρονα όλη η άμμος
από το ένα κοίλο μέχρι το άλλο,
εκμηδενίζοντας το ανάμεσα της μνήμης
ή του θανάτου το απόλυτο παρόν.
Τώρα πια δεν σου απόμειναν παρά
τούτες οι λέξεις -σπασμένα εξάμετρα
στη μοιρασιά της γλώσσας-
τεχνάσματα που σε δημιουργούν.
Και η ζωή σου λέγεται ποτάμι,
κλέφτης του νερού•
όσες φορές κι αν το διαβείς
μονάχα μια φορά θα το περάσεις.

Έξοδος

Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Και οι εποχές αντέγραψαν η μία την άλλη
με τα ίδια κενά στις αράδες ανάμεσα,
με τις ίδιες ανορθόγραφες λέξεις,
τους δικούς της θνητούς κάθε μια
που τους είπε αθάνατους,
τους δικούς της σαλούς
που τους είπε προφήτες,
νικητές που κυρίεψαν έθνη αλλόδοξα,
ηττημένους που αντάλλαξαν τη ζωή με την πίστη.
Με αριθμούς τρομερούς
που οιωνίζονται φόβητρα,
με σφραγίδες που ανοίχτηκαν
μία προς μία, συνάζοντας τα όρνια
τ’ ουρανού για τον μεγάλο δείπνο.
Ευτυχής είναι αυτός
που διαβάζει τα μέλλοντα
και τα μέλλοντα λόγια μιλά,
ότι θα πάψουν οι γιορτές κι οι νουμηνίες
και θα στεγνώσει το αίμα στον βωμό·
και αυτός που με οδύνη ασκείται
στην πτώση του, μετανιωμένος πλέον
για τη γνώση, καθώς συντρίφτηκαν
τα σκεύη από πηλό και ομολογήθηκαν
τα ονόματα της πλάνης. 
Κι απ’ τους αιώνες διαλέχτηκαν χρόνια χίλια
μέχρι την πρώτη ανάσταση,
όπου κατά τα έργα τους κρίθηκαν οι νεκροί·
και άλλοι εβλήθησαν στη λίμνη του πυράς
και άλλοι εξάλειψαν τα δάκρυα απ’ τα μάτια.
Και τα πάντα γεννήθηκαν νέα.
Ευτυχής είναι αυτός που άγρυπνά
και φυλά ό,τι κατέχει,
τις διαβάσεις, τ’ αξόδευτα θαύματα,
τη φιάλη τη χρυσή των μυστηρίων
και τους θεμέλιους λίθους των τειχών·
τη γλώσσα που μιμείται όσα ειπώθηκαν
στις μέρες της φωνής
και όσα στη φωνή δεν βρήκαν ήχο·
αυτός που αθροίζεται στον χρόνο του σωστά,
ενώ ο χρόνος έχει τελειώσει.
Και μετρήθηκαν πάλι το άπειρο
και οι ανοιγμένες πύλες του άπειρου
κατά τις τέσσερις διευθύνσεις του ορίζοντα,
κατά τις τρεις διαστάσεις του νοητού.
Κι έμεινε αμέτρητη μόνον η τέταρτη διάσταση
κατά το μέγα,
το ελάχιστο του ανθρώπου.

.

ΣΩΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΣ (2004)

με δέκα ξυλογραφίες του Τάκη Τσεντεμαίδη

ΑΝΑΠΑΥΣΙΜΟΝ

Σπίτια τελειώνουν και σπίτια θεμελιώνονται,
σχήματα όσων βρέθηκαν στον κόσμο,
κάμαρες μοιρασμένες για τα σώματα,
αφήνοντας στο διάβα τους πόρτες
ξεκλειδωμένες, ραδιόφωνα όπου έμαθαν
τον θάνατο του βασιλέως Παύλου,
λογαριασμούς για τ’ άλευρα
και την ταγή των ζώων,
ρούχα φθαρμένα, φορεμένα στη δουλειά
και ρούχα κυριακάτικα, της βόλτας.
σε τούτο το ανάκλιντρο έπλεκε η γιαγιά
–πια δεν υπάρχει–,
φτιαξιά λιγνή, κιμπάρικη, που επίταξε
τα παιδικά μου χρόνια,
τερλίκια έπλεκε και με το τσιγκελάκι
μοτίφια ανατολίτικα, όλο περικοκλάδες,
με τα μισά ελληνικά: «πλάσε» και «μπέντο μέσα»,
πάει να πει «μπρος, πλάγιασε,
μπες μέσα στο κρεβάτι»,
καθώς απόσβηνε το τελευταίο ξύλο
στη μασίνα και σκλήριζαν στη συστολή
του μαντεμιού τα τζάκια, σαν πανηγύρι
απόκοσμο παίρναν μορφές οι ήχοι,
ζάρωνα εκεί μαρμάρινος
μην και μ’ ανακαλύψουν•
τίποτε δεν βοήθησε στο ήσυχό της τέλος,
«μη με αφήνεις μόνη μου πουλάκι μου,
μη φεύγεις»·
έφυγα όμως κι έμεινε μονάχη της στα μαύρα,
με λυγισμένα γόνατα –αδύνατο να ισιώσουν–,
με το λευκό της σάβανο· το είχε
διαβασμένο στα Ιεροσόλυμα,
κάτω απ’ το φως της Παναγιάς,
κρατώντας ένα κόκκινο σκουπόξυλο,
μην πέσει.
Σ’ ένα σακούλι πλάι της ακούμπησαν
του γέρου της τα κόκαλα
–δεν τα είδα–.
Να βλέπονται άραγε οι νεκροί;
Ξέρω μονάχα
πως τα μεγάλα νύχια τους
χτενίζουν τα μαλλιά τους.

ΑΡΤΟΚΛΑΣΙΑ

Σώμα, προζύμι της στοργής,
ψωμί διακονεμένο,
κόρα και ψίχα, τρίμματα
σε ξέστρωτο τραπέζι,
να ’ρχονται νύχτα οι μάρτυρες
να σε μεταλαβαίνουν,
να ’ρχονται οι αφανέρωτοι
κι οι καιροφυλαγμένοι,
να λένε το απόδειπνο,
να λειτουργούν τον όρθρο,
να δένουν στο μαντίλι τους
το αντίδωρο του λόγου,
να ’ρχονται κι οι παράκλητου
με τα στεγνά τους χέρια
να γράφουν τα ονόματα
των ανακαλεσμένων.

ΠΑΡΑΚΛΗΣΙΣ

Ποιο σώμα είναι αληθινό
έξω από τη σκιά του,
να ξεπερνά η φτέρνα του το γρήγορο σκοτάδι,
να φτάνει πρώτο στο σημάδι της ζωής,
ποιο σώμα έχει τη δύναμη
να γίνει νοσταλγία,
παράκληση επιστροφής από την ίδια οδό,
κρατώντας από κάθε του εποχή
όλα της τα φτιασίδια•
τα ξύλινα αλογάκια, τα στρατεύματα,
τις ντρίπλες τις περίτεχνες, τα χαμηλά
εκτελεσμένα κόρνερ,
κρυψώνες και φυλλώματα, να μη βρεθεί
η μέρα, εφόδους και κατάληψη
του κόκκινου οχυρού, τα ξέφτια
που απόμειναν οι αφισοκολλήσεις,
τον παφλασμό του έρωτα,
το άναφρο της αγάπης
και να θυμάται:
μια φορά κι έναν καιρό,
καθώς τρεχούμενα νερά τρώγανε τα λιθάρια…

ΙΕΡΩΝΥΜΟΝ

Ο στοχασμός μακριά, μακριά η γνώση,
αυγό και σπάζει, απ’ το τσόφλι του ανεβαίνει
η καμινάδα ερείπιου σπιτιού,
σώματα υβριδικά καθώς αλλάζουν
από την ενατένιση σε λάγνο υπαινιγμό.
Πόθοι κρουστοί στα διάσελα,
ενσάρκωση και θέαμα ατελών αμαρτιών
και μανιασμένες αγκαλιές που καταπίνουν
τεράστιες σαυροουρές ψυχές
–ποιος θα χορτάσει τις γενιές τόσων αβύσσων;-
Κι επίβλημα που απλώνεται σε κερασφόρο δέντρο,
για να λουστεί στο κούφιο του η βασίλισσα γυμνή.
Κι έντομα επιθετικά και θυμωμένα ψάρια
και μάγοι, αντιγράφοντας τα θαύματα θεών.
Κι ενώ του αγριόχοιρου η κεφαλή διαβάζει
μεγαλογράμματες γραφές, κι ενώ οι απολαύσεις
κερνούν σε κύπελλα χρυσά εκκρίσεις τρωκτικών,
και μένουν οι αλχημικές μορφές προσηλωμένες
η μια στης άλλης την εικονική αιωνιότητα·
γονατιστός ο άγιος στου άβατου το στηθαίο,
με τον δεξί βραχίονα ψηλά,
τα δάχτυλα να ευλογούν μιας σταύρωσης το αίμα,
να ευλογούν το επιτάφιο φως·
η όψη του στραμμένη αλλού, να δει φοβάται
πόσο μακριά του είναι ο σταυρός,
πόσο ιδρωμένα τα μαλλιά του εσταυρωμένου,
πόσο βαθειά μπηγμένα τα καρφιά.

SUCCUBUS

Μαστάρι μαύρου φεγγαριού που το αρμέγει
η Σίβυλλα, να θρέψει μαύρη κόρη,
κορμί ολάκερο γυμνό
στο κέντρο του ιερού, ένυλη μνήμη
ο ξεδιάντροπος χορός, το φλογισμένο
φούσκωμα του στέρνου,
ριγώντας μες στο παρελθόν·
απ’ το σκοτάδι του είχε προφητέψει
το πρόσταγμα του σώματος να γίνει αθανασία,
να σβήσει η ύβρις του άμετρου
και να γυρίσει ο κύκλος.
Δεμένος πάνω στον τροχό ο θηλυκός της
οίστρος, να διατρυπά την ύπαρξη
και να ξαναφωτίζει
οράματα ανυπόταχτα σε μια καινούρια τάξη,
σκύλα, γυναίκα αδέσποτη που ξεψυχά
σαν θύελλα, καθώς γλύφει το αίμα
από την άλω του στερνού της εραστή·
να ο κόσμος, νέος, άχρονος, χωρίς μπροστά και πίσω,
αληθινός σαν δωρητής, να ο αναγκαίος κόσμος,
φτιαγμένος απ’ το τίμημα, όχι από τη συγνώμη.

ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟ

Μα ούτε φαντάστηκε ποτέ
ότι μπορεί να λιώσει
η σάρκα της σε μια φωτογραφία.
Απόμειναν τα κόκαλα μονάχα
–τι καλοκαίρι αυτό γεμάτο ασέλγεια,
ζωσμένο από θρυλούμενα παλιών πολιτειών,
στενοί γοφοί ασμίλευτοι, σαν φως
που δεν διαθλάται,
στήθη μικρές υπεκφυγές,
ακάλυπτα στη μοίρα,
πεσμένη πίστομα, κραυγή
απ’ τη διακόρευσή της,
σπαθιές νυχιών στους ώμους της, επιδρομή
ενστίκτων, ταχύκαρδο φτερούγισμα
πουλιού, αδέξια στην ξόβεργα πιασμένου·
τι καλοκαίρι αυτό, συλλείτουργο σωμάτων
κάτω από τόξα γοτθικών παραφορών-
τι καλοκαίρι, με τα κόκαλα στη στάση
όπου μοχθούν να κάψουν
τα προσχήματα.

ΕΩΘΙΝΟΝ

Κάθε φορά που κατεβάζει ο κυνηγός ένα πουλί
κάτι επαναλαμβάνεται στον χρόνο.
Δεν είναι μόνον η ηχώ της ντουφεκιάς
(το αίμα ράβει σαν κλωστή την ενδυτή του αέρα),
μα και η πτώση της ζωής που κάνει κύκλους·
που κάνει κύκλους, κύκλους, κύκλους,
κύκλους, κύκλους,
το άβατο ξετυλίγει τ’ ουρανού,
τυλίγοντας του εωθινού τα μετακόσμια ξόρκια.
Κάθε φορά που κατεβάζει ένα πουλί ο κυνηγός,
μες στον καθρέφτη του πρωινού
αποτραβιέται ο χρόνος.
Έξω αφήνει μόνο μια στιγμή
μετέωρη, σαν κόκκινο φτερό,
πάνω απ’ το σώμα.
Μια ολομόναχη στιγμή,
ν’ αντανακλά τον θάνατο στο σώμα.

Η ΑΤΡΟΠΟΣ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ (1998)

A’

Υπάρχει, μου είπαν, κάποιος άλλος δρόμος
πέρα απ’ αυτόν πού οι χάρτες σημαδεύουν.
Παρέκαμψα το κέρας του Κριού
κι έχοντας μάγους κι οδηγούς στ’ αστέρια μυημένους
έπλευσα σε άβαθή νερά.
Είδα το ζύγιασμα του γλάρου στα ρηχά
και του χελωνοκαύκαλου τη λάμψη.
Κι αναρωτιόμουν
τί να προσμένω τάχα από τη θάλασσα;
Μήτε ιστορίες πια μήτε καλέσματα
κι η αναδυομένη
τεμαχισμένη φάλαινα σε ξέρα.
Έπλεα σε άβαθή νερά.

ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΦΩΣ

α΄
Τότε απλώθηκε ο Λόγος σαν ιστός
και παγιδεύτηκε στο κέντρο του ο χρόνος,
προσμένοντας την αδηφάγο αράχνη.
Εκείνη δρασκέλισε το νεύρο του πράσινου φύλλου,
εκεί όπου διάφανο φώλιαζε το νερό,
με πόδια εμπρός και πόδια πίσω ισορροπώντας,
σέρνοντας και προσθέτοντας το βδελυρό ένδυμά της·
ξεκίνησε απ’ τον ίσκιο του Λόγου
κατεβαίνοντας στη μεριά μας,
μια κι εμείς ορίζουμε τις διαστάσεις του κόσμου
κι ο κόσμος υφαίνει το σχήμα του γύρω από εμάς·
μια κι εμείς είμαστε ο ίδιος ο χρόνος
κι ο χρόνος εκκρίνει τον χρόνο χάρη σ’ εμάς.
γ’
Υπήρχαν όμως τα νερά του ποταμού και οι τσιγγάνες
που ολημερίς φουμέρνανε τα άφιλτρα
και πίνανε γκαζόζες.
Το έσκαγα, να βλέπω τις φωτιές
στην άλλην όχθη,
τα ντέφια με τις παρδαλές κλωστές,
το άγριο ξεπέταγμα του άλογου,
σαν οσμιζόταν της φοράδας τον ιδρώ.
Απαριθμώντας γύρω τους βήματα του χορού,
καθώς η φούστα σηκωνόταν στην ψυχή τους
κι έμενε ασάλευτη ώρα πολλή,
τόση που η κάψα της σάρκας
γινόταν κάψα της προσευχής κι η ανάσα
βαριά στης προσμονής ανάμεσα τις παύσεις.
Τόση που οι δυο ντουφεκιές στάθηκαν στον αέρα,
σαν δυο τελώνια στα μπράτσα αγκιστρωμένα.
Και χάθηκαν τα τσαντίρια μέχρι το άλλο πρωί,
που ακούστηκε εύθυμος ο θρήνος του γάμου.
Ένιωσα τότε για πρώτη φορά σύνορο τα νερά,
αυτό που ήταν θάνατος να φαίνεται ζωή
και την οδό προς τη θάλασσα
επιστροφή στις πηγές.
Προχωρώντας παράλληλα στην πομπή,
στον χορό των γερόντων,
ενώ προσμέναν σε κάθε στροφή
των νεκρών το ζευγάρωμα,
τη ματωμένη, ανεμίζοντας, πουκαμίσα της νύφης,
εκεί όπου η σφαίρα εξαγόρασε
την αντοχή της αγάπης,
κρατώντας τους τα βλέφαρα ανοιχτά
και τα μάτια του ενός
στραμμένα στα μάτια του άλλου.
Τέλος τους φόρτωσαν στο κάρο για τα μνήματα.
δ’
Σαν ανακάλυψα τα τέσσερα μου μάτια,
τα τέσσερα μου χέρια, τις τέσσερις θηλές,
τις δυο καρδιές στη θέση της καρδιάς μου,
όταν κατάλαβα πως πια δεν είμαι εγώ,
το φώναξα και οι φωνές μου ήταν δύο.
Σαν ανακάλυψα πως δεν είμαστε εμείς,
μα εσύ κι εγώ, ένα υπαρκτό, δίσωμο ζώο,
μ’ ένα κεφάλι μπρος και μ’ ένα πίσω,
με δύο βήματα που πήγαιναν άλλου,
σου μίλησα και οι φωνές μου ήταν δύο.
Όταν συλλάβισα τις δύο μου φωνές,
τις δύο γλώσσες που ξεθάρρευαν στον νου μου
όταν μπροστά μου ανοίχτηκε η αυλαία
και θέλησα ως ηθοποιός τα λόγια τους να πω.
καμιά φωνή δεν βγήκε απ’ τη φωνή μου.
στ΄
Δεν έχω τίποτε να επισκεφτώ στο παρελθόν,
γιατί όσα γνώριζα υπάρχουν και τώρα,
γιατί το νέο μαθαίνεται με τρόπους του παλιού
κι ο κόσμος που χτίζεται πάνω στον κόσμο
υπάρχει κι αυτός από τότε που χτίζεται ο χρόνος.

ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

α΄
Ζώντας ανάμεσα στο αριστερό και στο δεξί μου χέρι,
ένοχος και αθώος, ελεήμων
κόσμων που τήκονται μέσα στο ήρεμο βλέμμα των ζώων,
κρατώντας απ’ το παρελθόν την κνίσα των σφαγίων,
αναγνωρίζω στο στήθος μου τις ιαχές των βαρβάρων
και των σοφών το απόλυτο μηδέν.
Ούτε οραματιστής ούτε ενήλικας,
με τις αισθήσεις διαρκώς σηκωμένες μαρτυρικά,
κάτι από την ψυχή, κάτι απ’ το σώμα,
αυτή την άγνωστη, αρμονική συνύπαρξη,
κάτι από τη φωτιά κι από τη στάχτη,
κάτι απ’ τη βάτο που καίγεται
στα πρανή της καρδιάς.
Άφησα μακριά μου τα μυστικά της ζωής,
το σύμπαν τούτο που ονομάζουν πραγματικότητα,
διασκέδασα με όσα θαύματα ετοιμάζαν για μένα·
κόκκινο των χειλιών και ξανθό των αγγέλων,
γαλάζιο της στέρφας ματιάς,
πράσινο της αγάπης που απλόχερα δίνεται,
σαν άλλη όψη της σκοτεινής θωριάς της.
Ταχυδακτυλουργοί, κουρήτες, ακροβάτες,
κριτές και γελωτοποιοί,
αυτός ο κύκλος που απομένει γονιμικός,
διαιωνίζοντας τις τερατογενέσεις,
με μουσικές από κρουστά και από χάλκινα
σε μέρες που γιορτάζει ο λαός.
(Πτώματα δούλων σπαρμένα στην αρένα,
αφανισμένα απ’ του Αυγούστου τον αντίχειρα).
Έμεινα μια φυλή ιθαγενών.
Μάγος και ήρωας και απαγορευμένος,
ανέγγιχτος απ’ των σκιών τους στοχασμούς·
πρόθυμος να εξαπατήσω στους καθρέφτες
τα προσωπεία που έκλεβα απ’ τους κατακτητές.
β΄
Έστειλα τις περγαμηνές μου στη μητρόπολη.
Ταξίδεψα στη μητρόπολη να προσπέσω
στην αυλή του βασιλιά.
Άνοιξα χάρτες, έδειξα δρόμους μυστικούς,
έταξα Ινδίες,
ώσπου μου επάνδρωσαν καράβια για το άγνωστο.
Εκεί όπου η θάλασσα το άλφα συλλαβίζει,
σε τόπους που πέρα απ’ τους τόπους διαβάζονται·
εκεί όπου η σάρκα τρέφει τους θεούς
και των θνητών η γλώσσα
αντικρίζει τους μύθους τους.
Κόμισα σμύρνα, χρυσό και λιβάνι,
ακολουθώντας το άστρο της νέας μου γέννησης·
βρέφος που ζέσταινε η ανάσα του θηρίου
και η βλαστήμια των ευχών του σπαργάνωνε.
Κι είχα στ’ αυτιά μου τη φωνή που με ορμήνευε:
«μη φοβού, μη φοβού ά μέλλεις πάσχειν».
Και το θηρίο μ’ έντυσε στα λέπια του,
αίμα κι αργύρια και γνώσιν πονηρού,
μου φόρεσε τα βάρβαρα μάτια του,
δυο βάλτους που σάλευαν οδύνη και θρίαμβο,
κάρφωσε το στέμμα της δόξας του στα μαλλιά μου.
Και το θηρίο έδειξε τα πάθη μου
στις γραφές των ανθρώπων
και ήταν τα πάθη που ονομάζουν τον άνθρωπο.
ε’
Σαν απ’ τους δυνατούς προστατευόμενος
έφυγα πάλι.
‘Οπλισμένος με σίδερο και χρησμούς,
λεηλατώντας τις ακτές, μεθώντας τους θανάτους,
ξορκίζοντας στις χούφτες το χώμα,
το σώμα μου.
Άγριος πια, με όλες τις πλάνες ανοιχτές
και με τον οίκτο να ξεπλένει τα σωθικά μου,
γερασμένος σαν τον σπόρο της ελιάς,
μάταιος και ανιαρός σαν τον παράδεισο
έφτασα κάτω.
Έμαθα τότε για τις εποχές.
Χειμώνας, των νεκρών ο άνοστος δείπνος
κι οι μέρες οι κενές της ιστορίας.
Άνοιξη, των θεών η μετάσταση
και της αγάπης η αήθης προσήνεια.
Θέρος, η ερημοσύνη των νερών
και των μυγών ο βόμβος στα κρανία.
Φθινόπωρο του δέσμιου φωτός
κι η κίνηση η άργη των ιοβόλων.
Λοιμοκρουσμένες οι πόλεις
στολίζουν τους άγιους. 
στ’
Ω, να υψώσω τη σημαία της δράσης στα ξύλινα τείχη
και να λατρέψω την αφή πάνω στα τραύματα.
Φόβο με φόβο να οσφρανθώ τον ίδρωτα του φόβου
και να γευτώ το σάλιο του εμπύρετου.
Τον ρόγχο ν’ ακούσω της σκύλας
στην ώρα του υπέρτατου οίστρου της.
Έμεινα μια φυλή ιθαγενών.
Το αίμα του δέλφακος αγνίζει το πνεύμα μου
και με μια κούπα φάρμακο πιοτό
γυρνώ και αφιονίζω τον λαό μου.

Β’

‘Υπάρχει, σου είπα, κάποιος άλλος δρόμος
πέρα απ’ αυτόν που οι χάρτες σημαδεύουν,
μα να γυρίσεις πρέπει τα πανιά.
Κι ο γλάρος πέταξε με τα φτερά των γλάρων.
Και ο τρελός τραγούδησε
το αστόχαστο τραγούδι των τρελών.
Κι ο ναυαγός ξενύχτησε
ν’ αδειάζει με τις χούφτες του τη βάρκα.
Μόνο ο τυφλός,
που δεν μπορούσε άποστάσεις να μετρήσει
ούτε όρια,
έμεινε ν’ άφουγκράζεται τ’ άνήσυχα νερά.
Επάνδρωσα καράβια επιστροφής.
Στο μεσιανό κατάρτι ζήτησα να με δέσουν
κι άκουσα των σειρήνων την κραυγή.
«Τρία κορίτσια βγαίνουνε περίπατο στο Σόχο,
απ’ τ’ ανοιχτά πουκαμισάκια τους γυμνά
τα δεκαέξι χρόνια τους αφρίζουν.
Τρεις έφηβοι στου Τίβερη τις όχθες ψάχνουν στόχο,
παίζουν στα χέρια τους φαλτσέτες και φτερά.
Μοίρα καμιά σιμά τους δεν γνωρίζουν.
Τρία κορίτσια απόψε ζωγραφίζονται στη Βρέστη,
κρατούν ομπρέλες να ξορκίσουν τον καιρό.
Τρία αγόρια ξεμυαλίζονται στο Βουκουρέστι,
ούτε στιγμή δεν πάει ο νους τους στο κακό.
Ευχή καμιά να κάνουν δεν γνωρίζουν.
Τρία κορίτσια βάζουνε νωρίς τα νυχτικά τους,
άπλετος έρωτας τους πλέκει τα μαλλιά.
Τρεις έφηβοι μαζεύονται αργά στην κάμαρά τους,
παίζουν τα χείλη που στραγγίζουν τη φωτιά.
Σε ποιόν παράλληλο είναι η Βιέννη τάχα,
ποια πυρκαγιά παράφορη στη Ρώμη εξαγνίζεται,
ποια σάρκα είναι η νύχτα που ερημώνει το πρωί».

ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ

α΄
Τότε εσηκώθη μέγας θόρυβος κι εστάθη
επάνω από τα δρώμενα ο άνεμος.
Σαρώθηκαν οι χάρτες και σκορπίστηκαν
οι ίλες του ιππικού,
οι πελταστές και οι τοξότες.
Βγήκε από τη σκόνη η τροφός
με πετρωμένο στο βυζί το γάλα.
Και ήρθε ο φόβος μέσα από τις λέξεις·
τόσες χιλιάδες οι νεκροί·
τόσοι οι που αφήσανε τα χέρια και τα πόδια στα πεδία·
τόσοι οι τόποι που δεν υπάρχουν πια:
οι ιεροί Δελφοί, η Καρχηδόνα,
η Σαμαρκάνδη της Ανατολής.
Και κόπηκε στα δύο η ορχήστρα,
εκεί όπου θρηνούσε ο χορός:
έμολες, έμολες, ώ χρόνιος αμέρα,
έφτασες όπως το προείπαν οι τυφλοί·
τώρα ποιοι είναι οι χρησμοί που θα μας σώσουν,
στόμα της μάγισσας χωρίς φωνή,
ποιοι οι βωμοί και ποια τα σφάγια,
ποιες οι σπηλιές της Άρτεμης
που μόνιαζαν οι άρκτοι.
Τη νύχτα ακούστηκε το έντρομο μουγκανητό των ζωών,
το σύρσιμο των άχρηστων ποδιών στο ανασκαμμένο χώμα.
Τη νύχτα που ήρθε, το παιδί ονειρεύτηκε,
έξω απ’ την πόρτα, έξω απ’ το σπίτι, πέρα από την αυλή,
ένα ποδήλατο με τέσσερις ρόδες,
ένα ποδήλατο με αστραφτερά, νικέλινα φτερά.
γ’
Τώρα που η κρίση έχει λάβει τέλος
θα έρθουν πίσω οι νεκροί.
Δεν θ’ αρκεστούν σε αρτοδοσίες και μνημόσυνα
θέλουν τις μέρες πιο χειροπιαστές
Πρέπει ν’ ανοίξουν. πάλι τα σαλόνια
να ξαναρχίσουν οι γιορτές, όλοι οι χοροί
πρέπει να θυμηθούν τα βήματά τους.
Το τύμπανο δεν παίζει μουσική.
Το τύμπανο κρατά ρυθμό στο βήμα.
Άντρες σπαργανωμένοι σ’ επιδέσμους
ακολουθούν το καθαρτήριο τούτο ξόδι
Τεντώνει ο κόσμος ως το σπάσιμό του.
(Κάθε βράδυ κατεβαίνω στην πόλη
και βλέπω λαϊκό κινηματογράφο.)
ε’
Η κυρά που επισκεφτήκαμε μας είπε «περιμέντε
και ρίχνετε απάνω σας πότε-πότε λίγο νερό.
Δεν είν’ μπορντέλο λιμανιού εδώ.
Από δω μέσα έχει περάσει η ιστορία.
Εμένα που με βλέπετε κανάκεψα
τι στρατηγούς και τι πολιτικούς και τι ώνάσηδες.
Δεν θα ’τανε τα μούτρα σας για δω
πριν λίγα χρόνια».
Καθίσαμε στο σαλόνι με τη θερμάστρα.
‘Υπήρχε μια πολυτέλεια εποχής,
παλιά δαμασκηνά και ξύλο κέδρου,
μα η σάρκα ήταν γεμάτη ρυτίδες
και τα μυρωδικά φτηνά κάτω απ’ τα στήθη.
Φεγγίζοντας στη φλόγα των καυσόξυλων
(να ορθωμένη της λύκαινας η σκιά,
να των δασών η τάξη και των άστρων)
θυμηθήκαμε το πρώτο μας τραγούδι:
       Σαν επιστρέψω κάποτε πατρίδα
       θα ’χω σακιά χρυσάφι φορτωμένα, .
       θα ’χω και μια γυναίκα απ’ την Κολχίδα
       κι ένα παιδί φτιαγμένο από μένα.

Σαν επιστρέψω πάλι στο χωριό μου
ένα κομμάτι γης θε ν’ αγοράσω,
θα στήσω ένα σπιτικό δικό μου
κι ήσυχα θα καθίσω να γεράσω.

στ’
Πέρασαν τόσες συλλαβές και τόσες λέξεις,
πέρασαν τόσα αλφάβητα νεκρά·
όσο μετρώ λειψές μού βγαίνουνε οι ρίζες,
λειψοί οι τόποι κι οι σκηνές παραδομού.
Δεν έχει χώρο εδώ για να σταθείς·
ανάμεσα στους πέτρινους διαδρόμους
των ονομάτων οι χρονιές και οι φωτογραφίες.
Ανάμεσα στις κέρινες σφραγίδες
των προφητών οι κουρασμένες σάλπιγγες.
Δεν έχει θρόνο εδώ για να καθίσεις.
Ανάμεσα στους δύο μας θανάτους
υπάρχει ένας θάνατος παρών.

ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

α’
Βαθύς εσπερινός, οίστρος του ήλιου’
αθροίζεται στα είδωλα ο καιρός.
Ποιάν ενδοχώρα τώρα ταξιδεύω,
τρώγοντας μήλα πράσινα πλάι στους οδηγούς,
πίνοντας μέλι από άγριες κερήθρες,
χαρίζοντας καθρέφτες στις φυλές.
Κρατά θαρρείς τους χάρτες μου ο καιρός.
Κι όσο κοντεύω μόνος στη σιωπή
κι όσο βαθαίνω στα μαλλιά των αρχαγγέλων
βλέπω τη γύμνια των θεών και τα σκυλιά τους
έτοιμα στο κορμί μου να ριχτούν.
Ποια χώρα τώρα ταξιδεύω,
πεινώντας και μην τρώγοντας ψωμί,
διψώντας και μην πίνοντας νερό,
μαζί με γυρολόγους που εμπορεύονται
χάντρες, γυαλιά χρωματιστά και το τομάρι
του αρχαίου ζώου που φυλούσε τους νεκρούς.
β’
Τώρα που μίλησα τη γλώσσα της αρμύρας·
τώρα που βρήκα πως το άγνωστο μού είναι πια γνωστό
κι ότι περάσαν από τούτες τις ακτές πριν από μένα
οι δολοφόνοι, οι λειτουργοί και οι κήνσορες·
τώρα που έσβησα όλη τη μνήμη,
όλη τη λογική κι όλα τα πάθη,
ονομάζω μοναξιά τον πλησίον,
ονομάζω μοναξιά την αγάπη,
ονομάζω μοναξιά τον ήχο του νερού.
γ’
Τώρα που γνώρισα τη γλώσσα των ανθρώπων
και είδα κάθε άνθρωπο να έχει μια γλώσσα χωριστή·
τώρα που ακούω τη φωνή του ποιητή
και είναι φωνή ανάμεσα στις άλλες
και όχι όλες οι άλλες μαζί,
τώρα που νιώθω την κτίση σαν ερειπίων σιωπή,
ονομάζω πλάνη τον κόσμο,
ονομάζω πλάνη τις αισθήσεις,
ονομάζω πλάνη τη θεϊκή χαρά.
δ’
Τώρα που άνοιξα τις πληγές των αγίων
και είδα πως είναι σώματα φθαρτά,
τώρα που έσπασα τις σημαντρίδες
και διάβασα μηνύματα ερέβους και φωτός,
τώρα που έπαιξα όλα τα παιχνίδια
του φθόνου, της ντροπής, του Ενδυμίωνα,
ονομάζω ενοχή την αθωότητα,
ονομάζω ενοχή την ενοχή,
ονομάζω ενοχή τις τύψεις των ορίων.
ε’
Τώρα κοιτάζω τον ύπνο της γης και τα όνειρα.
Έι, Μόμπυ Ντικ, αδιάκοπο άσπρο φάντασμα!
μες στα σαγόνια σου στραγγίζουν τα κρανία των ναυτών.
Στ’ απάνεμα σαπίζουν τα κατάρτια
και το κοράκι διακορεύει τις σκιές.
Έι, Γουίλλη, μαύρε Τρίτωνα από το Τζιμπουτί!
ποιες ιστορίες να σου πω και ποια ναυάγια·
κι η αναδυομένη
μωρά γεροντοκόρη δίχως φύση.
Ω καπετάνιε, καπετάνιε μου!
το ξύλινο ποδάρι σου κουτσαίνει στον βυθό.

Γ΄

Υπάρχει, λέω, κάποιος άλλος δρόμος
πέρα απ’ αυτόν που οι χάρτες σημαδεύουν,
μα να προφέρεις πρέπει την αρχή.
Κι ο ποιητής χτυπά στις λέξεις του τη γλώσσα.
Και ο τρελός κρούει τις παλάμες του στη γη.
Κι ο ναυαγός ορέγεται τη σάρκα των συντρόφων.
Μόνο ο τυφλός, που δεν μπορούσε
θριάμβους να χαρεί ούτε και λάφυρα,
έμεινε να οσμίζεται του νόστου τον καπνό.
Ας κινηθεί η πέτρα της σπηλιάς
κι αυτό το σκήνος του νεκρού
ας φωτιστεί για πάντα στο σεντόνι.

ΤΑ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ (1997)

ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ

α’
Βγάζεις, βγάζεις τις λέξεις, αφαιρείς,
πολύς φλοιός γύρω στο ποίημα.
Στο τέλος μένουν φράσεις σαν κι αυτήν:
Είμαι καλά.
Τη μέρα φροντίζω τα κατοικίδια,
προσμένοντας το πλιάτσικο της νύχτας.
β’
Τα βράδια βγαίνω με λαστιχένιες μπότες
και ρούχα της δουλειάς.
Σκαλίζω στον κήπο τους σβόλους της μνήμης,
τούς φουφουλιάζω, να δεχτούν τη βροχή.
Βάρυνα εφέτος. Δε φύτεψα ούτε ένα θαύμα.
Κάτι ρίζες μονάχα,
η γλώσσα ίσα-ίσα μην ξεχαστεί.
γ’
Σφάζουν νταούλια στην αυλή,
σφάζουν τσαμπούνες.
Χορεύουν με τα πέλματα λερά
η Σύλβια Πλαθ, ο Αλέξης Τραϊανός,
η Κατερίνα Γώγου.
Χορεύουνε στα αίματα
γυμνά μακεδονίτικα τραγούδια.
δ’
Θα μείνουμε έτσι,
στη στάση αυτή,
ποζάροντας στις μηχανές των φωτογράφων,
λίγο ίσως γερμένοι μπροστά,
σαν να κρατάμε στους ώμους μας
αυτούς που επιστρέψαν,
αυτούς που ταξίδεψαν μόνοι ή παρέα με τα όνειρα
νύχτες και μέρες κάτω από γκρίζους καιρούς
— γιατί όλοι οι καιροί είναι γκρίζοι
και όλα τα οδόσημα
σε φέρνουν πάντοτε πίσω.
ε’
Όλη τη νύχτα ακούγονταν οι γδούποι
στο διπλανό δωμάτιο.
Όλη τη νύχτα σκόνταφταν στη μνήμη
ο Γιώργης Καραΐσκος, ο Πιέρ Πάολο,
ο κομαντάντε Έρνέστο Τσέ Γκεβάρα.
Όπως σκοντάφτει η ελευθερία στον παράδεισο.
Όπως σκοντάφτει το μολύβι μες στις λέξεις.
στ’
Φωτογραφία τού χίλια εννιακόσια σαράντα εννιά.
Στολή του εθνικού στρατού.
Το πρόσωπο σκυμμένο μες στο χρόνο,
σαν σε γαβάθα με γάλα και ψωμί.
Μάλλον Παρασκευή, γιατί τα χέρια
στραγγίζουνε σε λόγια προσευχής.
Ένας λεκές απλώνει στη φανέλα
(αίμα; παραπανίσια νοσταλγία;).
Στην πλάτη τα σκοτάδια των καιρών.
Μπορεί και η χαμένη περηφάνια.
ζ’
από μια φράση του Γιώργου Σκαμπαρδώνη
«Ή επανάσταση δεν είναι παίξε-γέλασε.
Δεν είναι τρύπα ο μαρξισμός να μπαινοβγαίνεις.
Τουλάχιστον εμείς αγωνιστήκαμε
κι αν αποτύχαμε, ας όψονται τα λάθη.
Να δούμε τί θα κάνουν κι οι νεότεροι»,
έλεγε ο μπάρμπας μου ο Θανάσης,
χρόνια και χρόνια μ’ εξορίες και υπέρταση.
Οι νεότεροι λοιπόν είμαστε εμείς.
Καλά διαχειριζόμαστε τα κληρονομημένα.
Γενιά-γενιά αυγαταίνει η αποτυχία.
ιβ’
Περίσσεψαν οι σκέψεις στο γραφείο.
Πρέπει να βάλω τάξη,
να μη σκοντάφτω απάνω τους.
Την κάθε μια στο φάκελό της,
άλλες στο αρχείο, άλλες για ενέργεια,
άλλες —πριν γίνουνε πληγές— στην ανακύκλωση.
Κι ας λεν «πάει κι αυτός, καπνός του κόσμου»,
οι συνάδελφοι.
ιγ’
Να το πάλι των ματιών το ανάκρουσμα
πίσω απ’ τα βλέφαρα, μην κρυώνουν στο φώς.
Εκεί που κουρνιάζει φοβισμένο το ποίημα,
ένα παλιό, ακίνδυνο πιστόλι.
ιδ’
Σκέφτομαι τα νερά τού κάτω κόσμου.
Πόσο πιο κάτω ακόμα
μπορούν να παρασύρουν
εσπερινούς, παπούτσια κυριακάτικα,
τις αμοιβές των επικηρυγμένων.
Πόσο πιο κάτω ακόμα είναι ή θάλασσα.
ιέ
Προσπάθησα. Σάς λέω ότι προσπάθησα
να διασχίσω το δάσος.
Δε σκιάχτηκα τα ουρλιαχτά των λύκων,
ούτε τη χτένα της μοναξιάς στα μαλλιά μου.
Εκείνη η λάμψη με σταμάτησε,
το φλάς της μηχανής
πού φωτογράφιζε το ταβάνι.
Και γύρισα πίσω.
ιστ’
Τώρα ας σωπάσουμε λίγο
τη λέξη ν’ ακούσουμε θάλασσα,
τις λέξεις των θεών αιγιαλός,
Αιγές, Αιγέας, Αίγισθος,
αιγίθαλος, αιγίοχος, αιγίλωψ,
Αιγαίον, αίγλη, αίγιλος,
αιγίς και αιξ.
Τώρα ας στραφούμε λίγο
να δούμε τούτη την εικόνα•
του ποιητή το γέλιο
μπρος στην αιωνιότητα.

ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ

α’
Αυτή η κοπέλα που ξυπνά κάθε πρωί
με μια λαίμαργη φλόγα στο λαιμό της,
αυτή η κοπέλα αν είχε ένα ζευγάρι
παπούτσια του χορού,
θα γύριζε όλους τους καιρούς,
χτυπώντας τα κρουστά των ποιητών.
Παίζοντας με τα λόγια τους.
Έτσι όπως παίζει η Ρίτα Χαίηγουωρθ την Τζίλντα.
β’
Τα βράδια στο καφενείο
σκαλώνεις κάπου τα χαμάλικα μάτια σου
κι αρχίζεις να λες:
Ένα κορίτσι που παίζει φλάουτο,
ένα κορίτσι που παίζει κουτσό,
ένα κορίτσι που κεντάει την προίκα του,
ένα κορίτσι που κρύβεται
είναι η αγάπη μου.
Σήμερα όμως, βράδυ Τετάρτης, δε φάνηκες.
Ίσως γιατί έχει μπάλα η τηλεόρασή.
γ’
Μέσα απ’ το σπίτι μου περνάνε τα ποτάμια.
Όχι αυτά με τα νερά και το χρυσάφι,
ούτε τα άλλα που εξημερώνουν το θάνατο.
Από το σπίτι μου περνάνε τα ποτάμια
που μες στα λίγα μέτρα τους
χωρίζουνε το γέλιο σου
απ’ τα στεγνά του κόσμου.
ε’
Καπνίζω το τελευταίο τσιγάρο και σηκώνομαι.
Θέλω να μείνω μα στο δωμάτιο
μπαινοβγαίνουν πουλιά,
οι παλιές σου αγάπες.
Τα μισώ αυτά τα πουλιά, τα ζηλεύω,
αν μπορούσα θα τα ‘πνιγα μ’ ένα μου ποίημα.
Φεύγω όμως και τ’ αφήνω να κουβαλάνε
χώμα και άχυρα, να χτίζουν
στις μασχάλες σου τις φωλιές τους.
Το βράδυ δαγκώνεις πάλι τον ύπνο μου.
Δε συμβαίνει τίποτα, μόνον
που τα όνειρά μου κυκλοφορούν με σημάδια.
Κι ο κόσμος ρωτάει συνέχεια πως και γιατί.
στ’
Α και να είχα μία Ντοτζ αμερικάνικη,
που παίζει στο ραδιόφωνο Πωλ Άνκα.
Θα ’τρεχα πάνω-κάτω στη ζωούλα σου,
θα ‘κανα θρύψαλα ύλες σου τις βιτρίνες.
Α, με μία λιμουζίνα αμερικάνικη
θα σήκωνα τη σκόνη απ’ την αυλή σου.
ζ’
Κάτω από γκρίζα ρούχα το κορμάκι σου•
έτσι που ντύνεσαι, πως να σ’ αποστηθίσω;
Κοιτάζω μόνον, τα μικρά σου στήθη·
τα μάτια τρίβονται μες στις πανσέληνους τους.
Παίζει μια μουσική πρωί-πρωί
σαν διψασμένο ζώο.
Γι’ αυτό δεν έχουν χέρια οι ποιητές.
Τα κόβουν σύρριζα των λέξεων οι λάμες.
ιβ’
Τη νύχτα ανάβω το φιτίλι και περιμένω.
Ν’ ακούσω την έκρηξη, να δω
τα μάτια σου να καίγονται στην τρομερή φωτιά.
Θες η βροχή
(αυτή η βροχή των δυτικών συνοικιών),
θες της αδεξιότητας τα λάθη,
με ξημερώνουν μάταια στο παράθυρο.
Κάτω αρχίζει η κίνηση των δρόμων.
Βαλκανικές φωνές και αποτσίγαρα.
Εσύ ξυπνάς το άλλο σου κορμί,
αυτό που σκιάζεται με τις επιθυμίες.
ιγ’
Εδώ και μέρες χτυπά το τηλέφωνο.
Αν το σηκώσω, λέω, θα σαι εσύ.
Πάλι μ’ αυτήν την τρελή ιστορία
για τα σημεία των καιρών
και για τα τέρατα.
Πάλι μ’ αυτό το ανυπόφορο τέλος,
πως πέθαναν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.
Δεν την αντέχω πια τη φαντασία σου.
Γι’ αυτό κάθομαι ασάλευτος στην καρέκλα
και κάνω πως κοιτάζω τη θάλασσα.
Γι’ αυτό αφήνω να μακραίνουν τα μαλλιά μου.
Σαν τα φτερά του πετεινού μες στα θεμέλια.
ιδ’
Θα σου τσακίσω τα φωνήεντα ένα-ένα.
Τότε να δω (ν’ ακούσω πες),
με σύμφωνα μονάχα μες στο στόμα
πως θα ταΐζεις του έρωτά σου τις φωνές.
ιε’
Ένας βαρύς χορός, αντρίκιος ήταν,
ένας ζεϊμπέκικος.
Κι εσύ με χέρια διάπλατα ανοιχτά,
σταυρός και θηλυκός εσταυρωμένος.
Τρεις μέρες κατόπιν δεν αναστήθηκες.
Δεν αναλήφθηκες πάνω σε φύλλα φωτιάς.
Ούτε και ξαναχόρεψες πια.
ιστ’
Πριν συμβούν όλα αυτά
το τοπίο ντυνόταν στο δέρμα σου.
Μπαίναν τα μάτια μου από παντού,
σαν σαρκοβόρα των θερμοκηπίων.
Με τον καιρό με θέλησες τυφλό.
Τώρα σκάβω με νύχια στα βαθιά,
σαν τυμβωρύχος έρπω μες στις λέξεις.
Θάφτηκαν τα κτερίσματα στις επιχωματώσεις.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ ΚΑΙ Η ΦΩΤΙΑ (1992)

ΔΙΑΛΟΓΟΣ

Του μίλησε για τον Ηράκλειτο
Και για την Μπαγκαβάτ Γκιτά.
Του μίλησε για τον Οντίν και τον Μπαλντούρ
Τους θεούς του βορρά.
Του μίλησε για το πνεύμα του δάσους
Και τον χορό των Μαγισσών μες στη φωτιά.
Ο άλλος άκουγε κουνώντας το κεφάλι.
Απ’ όλα αυτά, στο τέλος είπε,
Τίποτα δεν υπάρχει.
Ούτε θεοί ούτε δαίμονες
Ούτε ο Αρζούνα ο Ινδός πολεμιστής.
Αν κάτι υπήρχε
Θα μας το είχε δείξει η τηλεόραση.

ΛΙΛΙΘ

Και η δωδεκάχρονη αμαζόνα
Με το βαθύχρωμο σαλβάρι
Και τα μικρά βυζιά κάτω απ’ το μαύρο μπολερό,
Έλα, μου είπε,
Να κοιμηθείς μαζί μου.
Βραδιά σου υπόσχομαι με χάρες νυφικές,
Σώμα ζεστό, στα σχήματα της φλόγας.
Τυφλός την ακολούθησα σε σκοτεινές στοές,
Απ’ τη βουή ξεφεύγοντας της αγοράς.
Κι είδα κιλίμια περσικά, χρυσές χοάνες,
Σκηνές ερωτικές με παχουλά κορμιά
Και στο μιντέρι καθισμένη τη γριά
Μισόγδυτη, τρελή, με τα μαλλιά
Σαν ξέπλεκους ιστούς πάνω στους ώμους
Και το μαρκούτσι του αργιλέ στο στόμα.
Κι ύστερα είδα την ωραία αμαζόνα
Με τα μικρά βυζιά κάτω απ’ του τόξου τη χορδή
Και στον καθρέφτη είδα
Νύχτα που βάθαινε,
Μαύρη τη σελήνη,
Τους τέσσερις μοναχικούς προσκυνητές,
Γύφτους που χόρευαν έξω από τους ρυθμούς,
Μες στους ρυθμούς των μαύρων τους σωμάτων.
Κι ένα κοπάδι πέτρινα άλογα,
Καλπάζοντας ορμητικά ν’ ανηφορίζουν.
Στα γκρίζα πέτρινα λαγόνια τους
Τη λάμψη του ιδρώτα
Και στα ρουθούνια τους αφρούς, δρόμος μακρύς
Ως του γκρεμού το χείλος.
Ορθοποδίζοντας σαν γυμνασμένοι ακροβάτες
Μ’ ένα χλιμίντρισμα άγριο πήδηξαν στο κενό.
Τα μάτια ανοίγοντας βρέθηκα πίσω.
Γυμνή, ανάσκελα πεσμένη στο μιντέρι,
Με το βαθύχρωμο σαλβάρι, το μαύρο μπολερό
Πλάι στο μαξιλάρι διπλωμένα,
Μ’ ένα χαμόγελο στεγνό μέσα από άδειο στόμα
Είδα μονάχα τη γριά.
Έλα, μου είπε,
Να κοιμηθείς μαζί μου.
Το μαύρο χάθηκε στο κόκκινο.
Θα σβήσω τα κεριά.

ΝΕΡΩΝ ΠΥΡ0ΜΕΝΟΣ

Έλα ηδύποτη φωτιά, γιόρτασε τώρα
Την πόλη τούτη την εφήμερη, θυσία σου προσφέρω
Στο διαρκές ελπίζοντας κι αιώνιο
Θρέψου και ψήλωσε και άφησέ με
Στης φλόγας σου το κέντρο να υπνωτιστώ
Την πένθιμη αποθέωση να νιώσω
Της λύρας της επτάχορδης
Και του αρχιλόχειου μέτρου
Να λάμψει ο στίχος ο καλός
Κι η βλασφημία μου ας υψωθεί στο χρόνο
Χρεία ποτέ δεν είχα των θεών
Και παρελθόν κακό με καταδιώκει
Μα είναι η τέχνη που
Τη μοναξιά μου σαν συνείδηση φωτίζει
Βλέπω τον κύκλο γύρω μου να κλείνει
Συγκλητικοί και ιππείς συνωμοτούν
Κόλακες και ανόητοι με πνίγουν
Το πολλαπλό μου είδωλο
Στην προστασία των κατόπτρων περιφέρω
Ομολογώ, το κύρος του Αυγούστου δε διαφύλαξα
Αλλιώς τι γύρευα πεζός στην αγορά
Με φορεσιά απελεύθερου εμπόρου
Στα ταβερνεία με γυναίκες αργυρώνητες τι γύρευα
Όμως βαραίνει επάνω μου η πορφύρα
Κι η αγωνία στου θεάτρου τη σκηνή
Τον Καίσαρα επευφημούν ή το τραγούδι του
Μ’ απόψε είναι η φωτιά που με παρηγορεί
Φτερά πυρόμενα θερμαίνουν την καρδιά μου
Στην όχθη τούτη έκθαμβος μετρώ το φως
Μέχρι το θάνατο ακινητώ το χρόνο
Κι αν μαύρη η τέφρα μείνει της σορού
Γλυκός θα ναι και άπειρος ο αέρας

ΗΛΘΟΝ ΑΜΑΖΟΝΕΣ ΑΝΤΙΑΝΕΙΡΑΙ

Κοντεύει η ώρα
Κι ούτε στιγμή δε σφάλισα τα μάτια
Κοιτώντας πέρα απ’ τα νερά την τέντα του Άκριτη
Στον ύπνο του ακούγοντας τον οίκτο
Έχω το ρίγος της αυγής
Και του αίματος των σπλάχνων μου το φόβο
Μα τι μπορώ στο χρόνο να χωρίσω
Σταθερά αντικρίζοντας τον κάμπο
Να εκλιπαρήσω μόνο στο παρόν τη σωτηρία
Της παρθενίας μου και του μαστού μου το ανέγγιχτο
Παρούσα εδώ σε κίνηση αιώνων
Αναζητώντας στο ρευστό του ουρανού
Το αγκάλιασμα και το χορό των Άρκτων
Πέτρωσες Άρτεμη
Η θεϊκή σαΐτα δεν ηχεί
Και τους μηρούς σου τύλιξε ανθεκτικό χορτάρι
Μόνη απόμεινα αιχμή
Των μύθων στην καρδιά της αυτοκρατορίας
Τούτο το σύνορο με θλίβει
Η θάλασσα κι ο ποταμός είναι το φως
Κι η άλλη όχθη πένθιμη ακινησία
Με τους απόβλητους συμμάχησα εν τέλει
Για μια αναμέτρηση που ήδη έχει κριθεί
Ωστόσο μόνη πάω τη ζωή μου
Τους οιωνούς και τα σημεία αγνοώντας
Στα χέρια μου λατρεύοντας τη μαλακή βροχή
Και το αραβίτικο γαλάζιο μου κοντάρι
Ας πλέξω τώρα τα μαλλιά μου
Γυναίκα πρώτα
Κόρη θηλύτεκνης φυλής
Που των άντρων το στέρνο δεν εγνώρισα
Παρά μονάχα ως σκεύος του πολέμου
Κι η κούπα με τον κρόκο να ’ναι έτοιμη
Τα νύχια του άλογου μου να βάψω

ΔΟΝ ΣΑΝΤΣΟ ΠΑΝΤΣΑ ΝΤΕ ΛΑ ΜΑΝΤΣΑ
Ο ΙΠΠΟΚΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΕΙΝΗΣ ΜΟΡΦΗΣ

Να ‘μαι και πάλι τώρα εδώ,
πάνω απ’ τους τόπους της φτωχής γεωγραφίας,
μια κι όπως λεν τα πάντα είναι παρόντα
κι αυτό που ήταν μια φορά ακόμα είναι.
Μέσα απ’ το φως κοιτάζοντας τη φλόγα
και μέσα από τη λάμψη τη φωτιά.
Καθήκον είχα ως παλιός χριστιανός
έργα και λόγια των κυρίων να πιστεύω·
ήσυχος του ύπνου τον μανδύα τυλιγόμουν.
Στα όνειρά μου έτρεχαν νερά
απ’ τις βρυσοπηγές της Αραγώνας·
ήχοι άλλοι δεν με τάραξαν ποτέ
ούτε γητειές παραμυθένιων μάγων.
Τυχαία μου έπεσε στα χέρια η φυλλάδα
κι όπως κουτσά στραβά τις λέξεις σεργιανούσα
της σκευωρίας βρήκα την κλωστή.
Τα μυστικά τους πάρε δώσε αγνοώ, μα ξέρω τώρα
πως και οι δυο δοξάστηκαν στη ράχη μου πατώντας.
Πολλοί εξαρχής με είχαν συμβουλέψει:
μη βγεις στον δρόμο με τρελό, θα φορτωθείς μπελάδες,
μ’ αρχοντοπούλες μου είχε τάξει και οφφίτσια·
έτσι καβάλησα το γκρίζο μου γαϊδούρι
μια τίμια προσμένοντας συναλλαγή.
Ωστόσο ο Δον Κιχάνο με ξεγέλασε
στου κουλοχέρη εγκαταλείποντάς με τη γραφίδα·
έρμαιο αφέθηκα πράξεων γελοίων
που οι ίδιοι μηχανεύτηκαν για μένα·
ήμουν εγώ ο αλανιάρης σκύλος της Αποκριάς.
Ήμουν αυτός που απόμεινα στεγνά να ονομάζομαι
Σάντσο Πάντσα, ο πλανόδιος κοιλαράς,
ειρηνικός ακόλουθος του ιδάλγου·
ένας αγροίκος, κουτοπόνηρος χωριάτης,
που σε όλα πίστευε και αμφέβαλλε για όλα,
ο πάντα δεύτερος σ’ αυτή την κωμωδία.
Κι αν τελικά με κράτησαν στα μέτρα της σειράς μου
και δεν ελπίζω σε τίποτε πια,
διόλου δεν θλίβομαι.
Ξέρω καλά πως η ιστορία ευνοεί τους ισχυρούς.
Δεν αφαιρώ και δεν προσθέτω·
πέρα απ’ τον χρόνο σμίγω με τον χρόνο·
μένω της μάνας μου ο γιος·
μένω μονάχα ο Σάντσο.
Αυτός που είμαι εγώ.

ΑΛΥΤΟ ΜΑΤΙ

Τότε ήταν η εποχή των Ελλήνων
Που ταξίδευαν στη στεριά τα τοπία του πόντου,
Ορειβατώντας κάτισχνοι σαν ένθεοι ερημίτες,
Μνήμες φέροντες και φαντάσματα στις ποδιές τους.
Τότε ήταν που η γρια-Σουλτάνα
Έπλενε κάθε μέρα στην αυλή
Τα ρούχα της καταστροφής
Κι άδειαζε στις τσουκνίδες τ’ απονέρια,
Όπου λίγο μετά ανάβλυζαν πομφόλυγες αίματος.
Ώσπου ήρθε στον ύπνο της η πεθαμένη
Ντυμένη πορφύρα και στέμμα.
Κυρία, είπε,
Κόρη της Άννας της Ανατολής και του αρκουδιάρη,
Εκεί όπου ρίχνεις της πλύσης τα νερά και τα σαπούνια
Βρίσκεται μαζεμένο το αίμα του πνιγμού
Και των δαχτύλων του φονιά το βάθεμα.
Λίγη κανέλλα με λεμόνι ή παγωμένο τσάι πότισέ με,
Όπως τη μέρα εκείνη στην πατρίδα,
Που τα μαλλιά μου έκοψες
Να ξεβασκάνεις τον γιο σου,
Πυρώνοντάς τα στο καρβουνάκι του θυμιατού,
Και με χαμόμηλο δρόσισες το χώμα,
Σπένδοντας στους νεκρούς.
Τούτος ο τόπος της ταφής ήρθε μαζί σου,
Ακολουθώντας το άνοιγμα της γης,
Ρώμη, Ελλήσποντο και τώρα εδώ,
Στις παρυφές των ηπείρων.
Τότε ήταν που η γρια-Σουλτάνα
Νύχτα, με το φεγγάρι στο σημείο του φόβου,
Στα δόντια σφίγγοντας μαύρου κόκορα φτερό,
Έμπηξε δεκατρείς φορές το φτυάρι,
Τ’ όνομα ιχνηλατώντας και το στόμα
Αμαλασούνθης Βασιλίσσης θύματος φθόνου,
Ξεθάβοντας το διάδημα πρώτα και μετά
Τον αρραβώνα του γιου της Δημητράκη,
Που πήγε δεκαοχτώ χρονώ από
Άλυτο μάτι.

ΝΕΚΡΙΚΟ I

Να κάψεις πρώτα τη βελόνα στη φωτιά
Ώσπου το ατσάλι, της φωτιάς
Το πύρινο δαιμόνιο ν’ ανταμώσει
Στ’ ακρόνυχα μετά να τη σταυρώσεις
Και στου νεκρού τον αφαλό
Μέχρι το μάτι της κλωστής να τη σταυρώσεις
Λόγια αρχαία που δε βρίσκονται
Γραμμένα σε χαρτί να ψιθυρίσεις
Έτσι θα λάβει σχήμα εντός του η σιωπή
Και θα ’ρθει ο θάνατος πολύς
Να λύσει το κορμί του
Έτσι δε θα γυρνά γυμνός τις πόρτες να χτυπά
Λερός από τα χώματα τυφλός από τα φίδια
Ούτε καβάλα σ’ άλογο μαύρο θ’ αναζητά
Τα δάση που ποτίζονται απ’ του αίματος τις στέρνες
Μόνον τ’ αχνάρια του σκυφτού νερού θ’ ακολουθά
Στην όχθη σημαδεύοντας της νύχτας τα λιθάρια

ΝΕΚΡΙΚΟ II

Και βρέθηκε γυμνός στην ποταμιά
Κει που παραμονεύει η Μονοβύζα
Ξεδοντιασμένη και άχολη γριά
Ε! ασυλλόγιστε, του φώναξε, που πας;
Στον κάτω κόσμο που τραβάς με άδεια χέρια
Εκεί δεν έχει σύνορα το φως
Εκεί δεν έχει ο χρόνος εξουσία
Τη μαύρη πέτρα σαν διαβείς
Της νοσταλγίας μοναχά το γάλα θα βυζαίνεις
Πάρε μαζί σου σπόρο και νερό
Πάρε τη μυρουδιά αγαπημένου
Το δρόμο σου να βρεις στο γυρισμό
Πάρε κι απ’ το γλυκό κρασί να πιουν οι πεθαμένοι
Που θέλουνε καλόπιασμα για να σου δώσουν θώρι
Κι αν τύχεις σαραντάπηχους απ’ το παλιό το γένος
Πες τους θ’ ανάψω τις φωτιές νύχτα Μεγάλη Πέμπτη
Ν’ ανέβουνε να ζεσταθούν όπως τ’ αρχαία χρόνια
Ν’ ανέβει και τ’ αγόρι μου που το ’χουν σκοτωμένο
Ανήμερα που μου ’φεύγε να βάλει το στεφάνι
Κι η δόλια αντάμα ετοίμαζα πικρό πιοτό και ρύζι
Αντάμα το ’ντυνα γαμπρό και το νεκροφιλούσα
Μ’ αν τύχεις μοναχά ρωμιούς διπλοπροσκυνημένους
Στείλε θλιφτή παραγγελιά να κλάψω η ρημαγμένη
Ν’ απελπιστώ τα μαύρα μου ποτέ πως θα τα βγάλω
Και πως στα μάτια μου θα δω της χελιδόνας τ’ άσπρο
Ν’ ανέβω κει στ’ απάτητα που ο αμάραντος φυτρώνει
Να μαζευτώ στον ίσκιο μου σαν φίδι μες στην πέτρα

ΔΙΗΓΗΣΗ ΧΩΡΙΚΟΥ
ΣΕ ΜΙΚΡΟΑΣΤΟ ΝΕΟ

Τις νύχτες που ο άνεμος καθαρίζει τους ήχους
Ακούς ν’ αδειάζουν τα χωριά.
Φεύγουνε οι ξωθιές κι οι αρκουδιάρηδες,
Φεύγουν οι σαλεμένοι.
Πίσω τους μαγεμένα ακολουθούν
Τα παιδιά μας με το φεγγάρι στα μάτια.
Κι αφού διαβούν τα πέτρινα γεφύρια,
Σταυρώνοντας ψηλά τα δάχτυλά τους,
Στα μέρη εκείνα φτάνουν που τα λένε
Των άσαρκων η χώρα.
Εκεί οι γύφτοι στήνουν τις φωτιές τους
Και με τα ντέφια τους κρατάνε τους ρυθμούς.
Εκεί οι μάγισσες τ ’αγόρια ξελογιάζουν.
Κι όταν του τράγου πέφτει το κεφάλι
Γυμνώνουν οι κοπέλες τα βυζιά τους
Και τα μαλλιά τους άσεμνα τα λύνουν.
Τότε γεννιούνται τα παιδιά τους,
Αλαφροΐσκιωτα, με την τρίχα στην πλάτη,
Αλαφροπάτητα, μην τύχει και ταράξουν
Το δείπνο των δαιμόνων.
Σαν επιστρέφουν πριν απ’ την αυγή,
Έχοντας κόμπο στο μαντίλι τους δεμένο
Το μάτι του διαβόλου
Πια δεν μιλούν.
Κάθονται στο κατώφλι και κοιτούν
Τους τόπους που φουσκώνουν τα ποτάμια.
Στα λέω αυτά κι ας μην καταλαβαίνεις,
Γιατί εσύ ποτέ σου δεν ημέρεψες
Με το βλέμμα το βλέμμα του σκύλου,
Όταν γυρίζει μέσα του το αγρίμι.
Γιατί κι εσύ, μες στις δικές σου νύχτες,
Καθώς στερεύουν όλα τα κανάλια,
Αυτά που δεν καταλαβαίνεις ονειρεύεσαι.

ΖΕΣΤΗ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ (1988)

ΣΤΗ ΛΕΩΦΟΡΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣ

Μην τους αγγίζετε αυτούς τους αγγέλους.
Είναι δικοί μου κι αντί για άσπρα φτερά
φοράνε μαύρες σημαίες.
Μεθυσμένοι ερωτεύονται και μες στο μυαλό τους
έχουν χιλιάδες αποσυνδεμένα καλώδια
από χιλιάδες λοβοτομές.
Παίζουν τα δικά τους παιχνίδια
με γυάλινες χάντρες,
ξεκούρδιστες χορδές·
βγάζουν τη γλώσσα τους σαν τα παιδιά,
κουνάνε πάνω κάτω τα χέρια τους,
ενθουσιάζονται
και κάνουν «τζα»
πίσω απ’ τους στύλους του ηλεκτρικού.
Μέσα σε λάμψεις θανάτου αγαπιούνται τις νύχτες
στα κοιμητήρια της θαμπής τους ζωής.
Μην τους αγγίζετε τους δικούς μου αγγέλους.
Πονάνε.

ΜΠΛΟΥΖ

Είναι η θλίψη της νύχτας,
η ερημιά
των κατάφωτων δρόμων,
καθώς βαδίζεις ανώδυνος
με το τσιγάρο στα χείλη,
με τις γροθιές σφιγμένες στις τσέπες,
μια και δεν έχεις πού να τις τινάξεις
ή μάλλον έχεις, μα δεν τολμάς.
Σχισμένα βλέμματα
έρπουν στο σώμα σου,
κουρελιασμένες αισθήσεις
σε ανιχνεύουν.
Αγωνιάς να ξεφύγεις
ακίνητος,
φυλλομετρώντας ξανά και ξανά
τα γερασμένα σου παραμύθια.
Γίνεσαι ο λύκος
στο κρεβάτι της γιαγιάς,
ο δράκος που καταβροχθίζει
τα κορίτσια του.
Αγκάθι γίνεσαι στην καρδιά
της πεντάμορφης,
ο κακομούτσουνος παλιάτσος
στην αυλή του βασιλιά.
Είναι εκείνο το τραγούδι,
απέραντη περιπλάνηση μπλουζ μοναξιάς,
με την πνιγμένη φωνή
της μεγάλης Μάμα,
με τη γλώσσα
ξασπρισμένη στα δόντια,
νυν και αεί προσευχή των ανώνυμων·
οι βελονιές του σαξοφώνου
στις χαλαρές ραφές του εγκεφάλου,
τα καράβια
που σε ταξίδεψαν σε τοπία δυσβάσταχτα,
που θα ταξιδέψουν
ακόμα.

Η ΝΥΧΤΑ ΤΗΣ ΦΟΡΒΑΛΗΣ

Τη γυναίκα την έλεγαν Φορβάλη
και ήταν όντως περίτεχνη.
Αγαπούσε παράφορα
τη σημασία των λέξεων
και τα μικρά εκείνα χωνάκια
που επιμένουν να πάλλονται
στις παρυφές των αμμολόφων.
Η διαρκής υγρασία της θάλασσας
κάτω απ’ τα πέλματά της,
καθώς και η διαφάνεια των μύθων της
της επέτρεπαν να κινείται νοσταλγικά
στα θεωρεία και στους διαδρόμους
των πάλαι ποτέ ενδόξων θεάτρων.
Κανένα παρόν δεν έκαιγε στα στήθη της,
κανένας θεσμός δεν διαπερνούσε
το φάσμα των δακρυγόνων.
Ταξίδευε ανελλιπώς κάθε πρωί
στις γειτονιές των φτωχών
και θαύμαζε τα ασπρόρουχα
που στέγνωναν στους εξώστες.
Το μεσημέρι
επέστρεφε για να λουστεί
στο αίμα των υπερχιλίων εραστών
που σφάζονταν μπρος στην εξώπορτά της.
Και το βραδάκι,
ακολουθώντας τους χάρτες της,
έφτανε στις σκηνές των στρατηγών,
παίρνοντας πάλι τη θέση της
στη σκακιέρα.

ΟΠΩΣ ΤΑ ΜΑΤΙΑ

Κάθομαι και κοιτάζω τα πουλιά μέσα στο σπίτι.
Μίζερα πουλιά, κακοφτιαγμένα είναι,
αταξινόμητα.
Ούτε πετάνε ούτε τραγουδάνε
ούτε τσιμπολογάνε με τα ράμφη τους
τις αισθήσεις.
Στέκονται ασάλευτα πάνω στις ράγες του τραίνου
που περνά τακτικά από δω·
ασάλευτα και τα μάτια τους,
στυλωμένα στο ίδιο σημείο.

Περιμένουν το τραίνο, μου λέει ο σταθμάρχης.
Θα κάνουν ένα ταξιδάκι αναψυχής στην ενδοχώρα.

Το τραίνο περιμένω κι εγώ
–Γι’ αυτό εξάλλου κι οι βαλίτσες πλάι στα πόδια μου.
Όχι εκείνο της ζωής
με τα πολλά βαγόνια και τις ανέσεις,
μα αυτό των μία παρά τέταρτο
που έχει καθυστέρηση στα σύνορα
και θα ‘ρθει χαράματα όπως συνήθως.
Μέχρι να φτάσει
καθόμαστε όλοι εδώ μέσα στο σπίτι
χωρίς να μιλάμε,
χωρίς να καπνίζουμε,
χωρίς να λύνουμε σταυρόλεξα ή γόρδιους κόμπους.
Στοιχειώνουμε μόνο.

ΑΨΟΓΗ ΚΑΤΑΔΥΣΗ

Τσιγάρο πρώτο
Τώρα θα ζήσεις μονάχος
σ’ αυτό το χέρσο δωμάτιο,
χωρίς κουρτίνες,
χωρίς μπαλόνια φουσκωμένα με ανάσα ή με ήλιον,
χωρίς ινδάλματα κρεμασμένα απ’ την οροφή.
Σ’ αυτό το δωμάτιο

με φτερουγίσματα απολιθωμένων πουλιών
κι ερωτικές περιπτύξεις φαντάσματα,
με την τεράστια σκιά του καρφιού
που παλινδρομεί σπασμωδικά στο μέτωπό σου,
στάζοντας άχρωμο αίμα σε κάθε του έξοδο.

Κερνώντας στον εαυτό σου παγωμένη αδράνεια,
κατεψυγμένα χρώματα, κομμάτια
σκόνης που χούφτα χούφτα συσσώρευες.
Πλάι στο παράθυρο η διάτρητη νύχτα,
το τρίξιμο του ξεραμένου φεγγαριού στη συστολή του,
το μολυσμένο δέντρο της αυλής
με τα σφαγμένα δάχτυλα στα κλαδιά του.
Απόκοσμος φόβος θα συγκλονίζει τα μάτια σου.
Τσιγάρο δεύτερο
Τώρα θα ζήσεις εδώ,
κοιτάζοντας γύρω γύρω τη λάμπα,
τα περιττώματα των εντόμων στο γυαλί,
πάνω στο σώμα σου τα περιττώματα
της νοσταλγίας.
Στον καθρέφτη κοιτάζοντας
τη σφιγμένη σου μάσκα να χάσκει
στο γεμάτο μαύρο κενό·

αναπαράσταση απέραντου κόσμου
που με ρυθμούς αλυσίδες σε καταδίωκε.

Θ’ ακούς την καρδιά σου να πάλλεται
στις τεντωμένες σου φλέβες,
καθώς κουβέντες εκρήξεις
θα σπρώχνονται μέσα σου,
θα πιέζουν ν’ ανοίξουν το στήθος σου,
να ξεχυθούν, στα κρανία να τελειώσουν
των πεθαμένων.
Όχι, κανείς δεν θα’ ναι απέναντί σου.
Μονάχα το σάβανο φως θα λύνει το βλέμμα σου
ή θα τυλίγει προσεχτικά το μυαλό σου
στο καλό του κοστούμι.
Τσιγάρο τρίτο
Τώρα εδώ θα περιμένεις τους διώκτες σου.
Παραδομένος,
άφωνος στον λαιμό θα καρφώνεις τα νύχια σου,
άφωνος όπως πάντα.
Θυμάσαι εκείνα τα είδωλα βράδια
που τσάκιζες τη γλώσσα σου στα δόντια
μη σου ξεφύγει ο μεθυσμένος άγγελος
που παραμόνευε στο στόμα σου γυμνός;
Ομίχλη μες στην ομίχλη, κενό μες στο κενό·
χωρίς οινόπνευμα, χωρίς τσιγάρο,
χωρίς τα νέγρικα μπλουζ που σε φαρμάκωναν·
με τον βολβό να φωσφορίζει πλάι στην πόρτα,
με την αλλόκοτη κραυγή του φεγγαριού
στο καινούριο του γέμισμα.
Τσιγάρο τέταρτο
Τώρα εδώ θα ηλεκτρίζεις τα νεύρα σου·
ρημαγμένες εικόνες τρελών,
σκαμμένα μάγουλα θα διώχνουν τον νου σου.

Θα εγκαταλείπεσαι σε σταθμούς δίχως σήμερα,
αραχνιασμένα βαγόνια,
κλειδούχους αγάλματα,
μαζεύοντας κάθε τόσο στα δίχτυα σου
το σύντριμμα των γιορτών,
λάσπη μέσα στη λάσπη τη μνήμη σου.

Θα κλαις το γέλιο που ποτέ σου δεν γέλασες
στο κροτάλισμα των χτικιασμένων χεριών σου·
θ’ αγγίζεις το αίμα,
μαζεύοντας γύρω σου σημαδεμένους τοίχους,
σκίζοντας με τα χείλη σου την ίδια πάντοτε φράση:
Μόνον η νύχτα ξέρει γιατί δεν αντέξαμε.

ΠΕΡΑ ΑΠ’ ΤΑ ΣΩΜΑΤΑ

Μες στο μυαλό μου σε γδύνω ξανά.
Χωρίς χυδαίες κινήσεις,
χωρίς χαμηλούς φωτισμούς
και πάνω απ’ όλα:
όχι εντελώς.
Αφήνω απείραχτο στη θέση του το δέρμα σου
να παίρνει χρώμα η φαντασίωση
–εκείνους τους ιριδισμούς εννοώ
που ανατριχιάζει καθώς αγαπιέσαι.
Είμαστε στην μπανιέρα σου
–όχι στην καθημερινή,
στην άλλη–
με τα χρυσά λιονταράκια στα ρουμπινέτα
και τ’ αλαβάστρινα φεγγάρια
του γέλιου σου.
Γλιστρούν τα χείλη σου,
γλιστρούν τα μάτια σου στο νερό,
γλιστράς ολόκληρη.
Μ’ αρέσει έτσι·
με τη σαμπάνια στον πάγο,
με τους αφρούς
να σκεπάζουν τα πόδια σου,
με τα ξανθά σου μαλλιά να μυρίζουν
μεσκαλίνη και έρωτα.
Μ’ αρέσει εδώ·
με τους περίτεχνους καθρέφτες
των φόβων σου,
με τις πετσέτες
που στεγνώνουν τον πόθο,
με τα φτερά σου που ξεκουράζονται
στην κρεμάστρα.
Ζεστά είναι,
τρυφερά και διάχυτα,
εύπλαστα όλα για τα παιχνίδια
των αισθήσεων.
Πρέπει να φύγω όμως,
το τελευταίο λεωφορείο φτάνει,
κοντεύουν μεσάνυχτα.
Την άλλη φορά
θα φροντίσω να είμαι
στη στάση νωρίς·
να προλάβουμε,
πέρα απ’ τα σώματα, ν’ απολαύσουμε
και κανένα τσιγάρο
απ’ τα δικά σου,
τ’ αμερικάνικα,
γλυκιά μου Μαίρυλιν.

ΥΣΤΕΡΑ ΘΑ ΜΟΥ ΠΕΙΣ ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ

Γύρισε την πλάτη κι απομακρύνθηκε
Τα τακούνια της ρυθμοί λαμπεροί
Ανάλαφρα χόρευαν στο λιθόστρωτο
Τη σιωπή του
Πιο ψηλά οι γοφοί της
Μαλακά θροΐζοντας στο μετάξι
Αδειάζοντας πίσω της παρενθέσεις
Το βλέμμα του
Απόμεινε εκεί φιγούρα μοναχική
Λεπτομέρεια αυτός
Κάτω απ’ την πινακίδα
Του ορίου ταχύτητας

Φορτηγό θιάσου
Μπροστά του σταμάτησε
Οι θεατρίνοι
Στην επαρχία
Οθέλλο θα έπαιζαν
Πήγε μαζί τους
Μεταμφιέστηκε

Τα χέρια του τέντωσε στο κενό
Και τα έσφιξε
Ο λαιμός της
Τσακίστηκε στα μπράτσα του
Σωριάστηκε νεκρή στη σκηνή

Η λάμψη των τακουνιών μαζί της χανόταν
Τόπους λευκούς ορίζοντας στο κορμί του
Αυτός εκεί διπλωμένη σκιά
Μάτι υπόλειμμα μηρυκάζοντας
Το ελάχιστο φως
Κάτω απ’ την πινακίδα του τέλους
Ορίου ταχύτητας

ΠΑΛΙ ΓΥΡΙΖΕΙ

Πήρε την παρτιτούρα
Και ψαλίδισε τις νότες μία-μία
Στον αέρα τις φύσηξε
Μάζεψε όσες πρόφτασε αιωρούμενες
Και τις ξανακόλλησε στην τύχη
Ύστερα κάθισε στο πιάνο
Τα δάχτυλά του ξεβίδωσε
Στη θέση τους προσάρμοσε
Αρνητικών ρολά
Ξανθές φωτογραφίες, μνήμες ξανθές
Τη ματιά του βαθαίνοντας στον καθρέφτη
Ξανθιά την εικόνα της σε φόρεμα αίμα
Τη χτύπησε με δύναμη στα πλήχτρα
Τον ήχο της άκουσε
Το σελλυλόιντ
Να τσαλακώνεται
Στις διέσεις

ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΠΟΛΗ

Να τη λοιπόν η γενέθλια πόλη μου
Αναδύεται πολύκλαδο μάτι
Απ’ την υγρή πορσελάνη της νύχτας
Οι πύλες της
Ορθώνονται στο άπειρο
Ανεξερεύνητα σχήματα
Στη συμμετρία του χώρου
Να τη λοιπόν
Εικόνα διάφανη και μετέωρη
Τρυφερό ρωγοβύζι, τροφός
Του μετέωρου βρέφους
Οι νύφες της
Ματώνουν τα φυλλώματα
Τολμηρά οδηγούν τη βροχή
Στα πυρωμένα τους σκέλη
ΟΜ!
Άνοιξε τις παλάμες σου
Να φωλιάσει ο αετός
Οι θυρεοί πέτρωσαν στις αψίδες
Πριν τους αγγίξεις
ΟΜ!
Σε καμιά φυλακή δεν μπορείς
Να εξοντώσεις το λόγο
Που αναβλύζει απ’ τις αρχαίες πηγές
Δέξου στα χείλη σου τα χείλη
Το ρυθμό του φιλιού της παρθένας
Στο μυστικό τραγούδι του κόλπου της
Καθώς κοιτάζω το πρόσωπο
Το καθαρό δέρμα
Της γυναίκας που λάτρεψαν οι επίγονοι
Νιώθω στο στήθος μου να φυλλορροεί
Το τέλειο άνθος
Απογυμνώνομαι
Η ουρά του κομήτη φλογίζει τη μνήμη μου
Παρένθεση ερωτική
Στην τροχιά που διαγράφει ο χρόνος
Υπέρτατο πλάσμα
Στον αφαλό σου συγκλίνουν οι μύθοι
Που αναζητούσαν αιώνες τη λάμψη σου
Για να λάμψουν
Η καυτή ανάσα σου
Πληγιάζει τον ώμο μου
Ιδού η ένωση
Κι ο οργασμός του κενού
Οι νέοι κόκκοι γεννιούνται
Πριν τραβηχτώ
Και η απόσταση μένει ασάλευτη
Βρίσκονται όλα τόσο κοντά
Μ’ αγκαλιάζουν
Βγαίνω έξω απ’ το σώμα μου
Ρίχνοντας βλέμματα κλεφτά
Στις παραδόσεις σου

ΖΕΣΤΗ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ

Στην Κατερίνα Γώγου

Να τη φοβάστε την πανσέληνο.
Να μαζεύεστε στα σπίτια σας νωρίς
και ν’ ασφαλίζετε καλά την εξώπορτα.
Να προσεύχεστε
και να κοιμάστε με το βαφτιστικό σας σταυρουδάκι
κρεμασμένο στο στήθος.
Γιατί έξω
κάθε πανσέληνο
κυκλοφορούν οι ποιητές
ίδιοι λυκάνθρωποι.
Κατασπαράζοντας τα ήθη
των αθώων,
διψώντας για το αίμα
των ανύποπτων,
καλώντας με ουρλιαχτά
το Αρχαίο Νερό
που θα’ρθει κάποτε και θα σας κατακλύσει.
Να φοβάστε την πανσέληνο.
Στις γωνιές παραμονεύουν
τα επικίνδυνα όνειρα.

ΣΤΗ ΜΟΥΒΙΟΛΑ (1986)

XII
Το βέλο σκέπαζε το πρόσωπό της.
Τα μαύρα της γάντια
κεντημένα με στρας
έφταναν ως τους αγκώνες.
Οι μαύρες της κάλτσες
δίπλωναν ψηλά στους μηρούς.
Το υπόλοιπο σώμα
φωτιζόταν γυμνό
από τους προβολείς των περιπόλων.
Ήταν η γυναίκα νεκρολούλουδο
που άνθιζε στο κέντρο της πόλης
τις νύχτες που οι μόνοι
μεθυσμένοι τη γύρευαν.
XVIII
Ήταν ένα τραγούδι χωρίς ρεφρέν μμμ! μπορεί και χωρίς λόγια ο δίσκος γύριζε στο πικ-απ ώρες ολόκληρες ο σαλτιμπάγκος χοροπηδούσε από τραπέζι σε τραπέζι ήταν γιορτή ναι δεν θυμόταν καλά πάει καιρός ένα τραγούδι παράξενο με φωτιές ο λόφος με τ’ ακατάστατα δέντρα με τους ανέμους πνιγμένο σε ιδιοφυείς συζητήσεις και ακριβά αυτοκίνητα ασθενοφόρα σε σταθερές διαδρομές μια πιστολιά μετά τίποτε ο δίσκος γύριζε στο πικάπ δεν θυμόταν καλά ένας Ασιάτης στις ράγες του τραίνου αποκεφαλισμένος από τα φτυάρια των εργατών είχε πανιάσει προσπαθούσε αγωνιζόταν ν’ αγγίξει την ατμόσφαιρα δεν τα κατάφερνε οι νεκροί βγάζαν τη γλώσσα τους σίγουρα ήταν γιορτή έτρεχε να προλάβει με τη γαλάζια έξωμη τουαλέτα γύριζαν όλα κάποιος τη φίλησε εκεί λίγο κάτω απ’ τ’ αυτί καιγόταν ο καβαλάρης των άστρων με τ’ ασημένια σιρίτια μετά οι φωνές απ’ τους δρόμους και οι κρότοι τα παιδιά στους δρόμους τα παιδιά με συνθήματα δίχως τίποτε άλλο με τις μαύρες σημαίες ο δίσκος γύριζε στο πικάπ έφιπποι χωροφύλακες στους δρόμους κάτι που πήγαινε ν’ αλλάξει τα όνειρα τους ήξερε αυτούς που δεν έκαναν όνειρα τους φοβόταν ένα τραγούδι που έφτανε τώρα κομματιασμένο ο χορός το κονιάκ όλα γύριζαν ο σαλτιμπάγκος κρεμασμένος στον πολυέλαιο δείχνοντας την πληγιασμένη του γλώσσα οι άδειες του κόγχες έχασκαν φωλιές μοναξιάς τα παιδιά πεσμένα στην άσφαλτο ματωμένα υφάσματα κάτι που δεν άλλαξε δεν θυμόταν καλά αλαφιασμένη έτρεχε με τις γόβες στο χέρι να προλάβει κάποιοι την άρπαξαν την έσυραν στους δια-δρόμους σε ασφυκτικούς ατέλειωτους διαδρόμους οι άλλοι διασκέδαζαν ανύποπτοι ήταν γιορτή πάει καιρός και ήταν νύχτα οι άλλοι γελούσαν ανύποπτοι τους φοβόταν τους άλλους τους ήξερε μετά η ένεση η αηδία και ο τρόμος του κόσμου μετά τίποτε ένας ακόμη χορός το τραγούδι που δεν τελείωνε είχε ιδρώσει δεν θυμόταν καλά ο θόρυβος του απόλυτου η παρουσία της ζωής πίσω από τις κουρτίνες η αγωνία του επερχόμενου η αγωνία της ζωής το τραγούδι που τα ήθελε όλα η αγωνία προσπαθούσε αγωνιζόταν να θυμηθεί οι φωτιές στις πλατείες κάποιος τη φίλησε εκεί στο λακκάκι του λαιμού κάποιος τον ήξερε τότε πεσμένος μπρούμυτα στη σάλα του χορού πεσμένος μπρούμυτα στο λιθόστρωτο με τη σημαία πάνω του να τον σκεπάζει αυτοί οι άλλοι τους ήξερε με τα πηλίκια της εξουσίας να τον πατάνε τους ήξερε τους φοβόταν η νοσοκόμα που αποστείρωνε τη σύριγγα το τραγούδι που δυνάμωνε σπάζοντας τα ποτήρια της σαμπάνιας σπάζοντας τις δικλείδες ασφαλείας που δυνάμωνε που δυνάμωνε τον καυτό αέρα της παράκρουσης κυριαρχούσε στον θάνατο κυριαρχούσε σπάζοντας τον θάνατο κυριαρχούσε ναι δεν θυμόταν καλά το τραγούδι η κραυγή της στις τσίγκινες πλάκες των θερμοκρασιών σείοντας τα θεμέλια των ψυχιατρείων
XX
Η εικόνα αντήχησε στα μάτια της
καθώς η αρτηρία ξεσπούσε ανοιγμένη.
Ξημέρωνε.
Ο πρωινός αέρας αναπτέρωνε
το ματωμένο γέλιο της ήβης της.

…ΚΑΙ ΝΑ ΜΠΛΟΦΑΡΟΥΜΕ ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ (1984)

ΤΟ ΡΥΘΜΙΚΟ ΠΑΡΤΥ

Τα προκάτ όνειρα
Με τη μονοχρωμία των επιτάφιων αισθημάτων.
Τα ξεχασμένα κελιά του Στανχάϊμ
με την αιωρούμενη καρδιά της αντίστασης.
Η μυστική ιστορία που γράφεται
στη δυσοσμία των επιτηρούμενων δρόμων.
Ελευθερία, Ελευθερία,,
απέραντο χάσμα ανάμεσά μας.

ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 5ΗΣ ΛΕΩΦΟΡΟΥ

Εδώ που είμαι θα μείνω
Να ζωγραφίσω την ευτυχία
Ένα ζευγάρι κάλτσες
Την άγια οικογένεια
Ανάμεσα στην κλείδωση και στον καρπό
Μισός πλαστικό μισός βαμβάκι
Διαρκώς εδώ
Στα κατάλοιπα των ονείρων
Με τέσσερις εποχές βουτηγμένες στη λάσπη
Ανάμεσα στο τρία και στο επτά
Να θυμάμαι τα παραγγέλματα των βολών
Ανάμεσα στην κάννη και στον στόχο
Να κρατώ με ασφάλεια
Τα στολίδια της τέχνης
Το γλυκό φτάρνισμα
Της συναχωμένης γενιάς μου
Διαρκώς, διαρκώς
Μισός δέντρο, μισός αναψυκτικό
Με την ωραία κοιμωμένη στο πλάι μου
Στη σύντομη λάμψη του οργασμού της
Ανάμεσα στον ενεστώτα και στον αόριστο
Ν’ απορρίπτω την αθανασία της αλήθειας
Να θλίβομαι
Με την ειρήνη του κόσμου
Ανάμεσα στο γιατί και στο διότι
Ν’ απλώνω το χέρι ζητιανεύοντας
Τα ιερά μυστικά σας
Μισός λεπτοδείχτης, μισός καλώδιο
Μισός.
Εν τέλει θα μείνω εδώ ευλογώντας.
Έτσι κι αλλιώς άλλοι πληρώνουν.

ΗΜΙΤΕΛΗΣ ΣΥΝΟΥΣΙΑ

Απόψε δεν θα κυνηγήσω τους ανθρώπους.
Ούτε θα σημαδέψω με το δάχτυλο τα πουλιά.
Απόψε θα μπω στο ασημένιο δωμάτιο.
Μπαίνω και σκοντάφτω στο φως. Ευαγγελίζομαι
τους κρεμαστούς κήπους του Ιουλίου.
Γλύφοντας πού και πού σε ξεραμένα φύλλα
το μυαλό μου.

ΚΑΙ ΟΙ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

Παραγγέλνει καφέ κι ανάβει τσιγάρο.
Φυσά τον καπνό χαμηλά.
Μεθοδικά ξεπαστρεύει τον λυρισμό της
και στη θέση του φυτρώνουν
μικρά τρωκτικά που ροκανίζουν
τις φυγές της. Ξετυλίγει τα σύρματα
που συγκρατούν το μυαλό της.
Προσπαθεί να μου πει
ότι όλα μεγαλώνουν γύρω της,
όλα ανεβαίνουν, σχηματίζουν
αλαφιασμένα τοπία, καταστρέφονται.
Ξαναφορά τα μάτια της –ανάποδα μάλλον–,
χάνεται στριφογυρίζοντας,
αγκαλιάζοντας αποφασιστικά
τους μύθους των νευρικών της εραστών.

ΤΟ ΓΡΑΝΙΤΕΝΙΟ ΧΕΡΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΜΟΥ

Μέσα στο στόμα της πληγωμένης μέδουσας
Η ροή του θανάτου,
Η στάχτη των θριάμβων,
Η υποψία της παρακμής.
Η γαλήνη των κίτρινων φύλλων
Θρυμματισμένη στο πεζοδρόμιο.
Κι εσύ, που δεν θα καταλάβεις ποτέ
Γιατί επιμένω να ρίχνω κέρματα
Στο ηλεκτρόφωνο.

Μ’ ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΑΡΜΟΝΙΟ

Καπνίζω το τελευταίο τσιγάρο και σηκώνομαι.
Θέλω να μείνω μα στο δωμάτιο
μπαινοβγαίνουν πουλιά,
οι παλιές σου αγάπες.
Τα μισώ αυτά τα πουλιά, τα ζηλεύω,
αν μπορούσα θα τα έπνιγα μ’ ένα ποίημα.
Φεύγω όμως και τ’ αφήνω να κουβαλάνε
χώμα και άχυρα, να χτίζουν στις μασχάλες σου
τις φωλιές τους.
Το βράδυ δαγκώνεις πάλι τον ύπνο μου.
Δε συμβαίνει τίποτε, μόνο που τα όνειρα μου
κυκλοφορούν με σημάδια.
Κι ο κόσμος ρωτάει συνέχεια πως και γιατί.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΛΕΥΚΕΣ ΝΥΧΤΕΣ

Φορώ μαύρα ρούχα και πλησιάζω
το τραπέζι με τα ποτά.
Δε θέλω να μπλέξω
με τους θορύβους του χορού.
Δε θέλω να παίξω
με οξειδωμένους ανθρώπους.
Προ πάντων δεν θέλω να λες
πως είμαι ένα μουντό
και μίζερο απόγευμα.
Θέλω απλά ν’ ακουμπήσω στα χέρια σου,
να ξεκουράσω τα τσακισμένα μου μάτια.
Πρέπει κάποτε να σου πω την αλήθεια.
Το τοπίο που υπάρχει
κάτω απ’ τη γλώσσα μου
σιγά – σιγά ισοπεδώνεται,
γίνεται ευθεία γραμμή,
σε λίγο καιρό θάχει περάσει
στην ιστορία.
Σιγά – σιγά χάνω τον έλεγχο των χρωμάτων.

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΕΞΟΥΘΕΝΩΤΙΚΑ

Και κάποια στιγμή, όταν τελειώνουν τα μάτια
και δεν έχεις πια πού να χτυπήσεις,
κοιτάς στον καθρέφτη.
Ανακαλύπτεις τότε για πρώτη φορά,
την κόκκινη τρύπα στο μέτωπό σου,
το υγρό που ρέει και σου λούζει το πρόσωπο.
Πετάς το μαχαίρι απ’ το παράθυρο
κι αποφασίζεις να μη μιλήσεις ξανά
με τετράγωνες λέξεις.
Αγκαλιάζεις τρυφερά την αγωνία σου.
Κοιμάσαι μαζί της.

Μ’ ΑΝΟΙΧΤΑ ΤΑ ΧΕΡΙΑ

Πλησιάζω
Με όμοιες λέξεις
Με όμοιες φράσεις
Πλησιάζω
Ανακαλώ τον εφιάλτη
Τον πυρετό
Την αλήθεια
Ισχυρή δροσιά
Παραμορφώνεις αυτό που υπάρχει
Σαν όγκος
Κάπου στο βάθος της θυρίδας
Που ξεκλειδώνουμε
Το μετατρέπεις
Σ’ εξάνθημα
Σε ομόλογο απεγνωσμένης γραφής
Το ξεπουλάς
Με αντάλλαγμα ένα τοπίο
Τεμαχισμένο
Σε δεκάδες παράθυρα
Μοναχικό
Κατακόκκινο
Μ’ ένα όραμα
Που σφαδάζει ανάμεσα στα δάχτυλα
Ένας κλοιός είναι
Που χαλαρώνει σιγά-σιγά
Κι αφήνει τη μουσική
Να ηχεί
Σαν παράξενος τρόμος
Στ’ αφτιά
Πλησιάζω
Σ’ ανακαλώ
Τ’ όνομά σου
Βουτηγμένο στο οινόπνευμα
Καρφιτσωμένο στον τοίχο
Μια χορδή είσαι
Ακίνητη
Και είμαι αιχμή
Η σταθερή συχνότητα
Των αναφιλητών
Πυροδοτώ το μυαλό μου
Ανατινάζομαι
Πέφτω σε φύλλα
Απροσδιόριστου χρώματος
Απροσδιόριστης εποχής
Αναζητώ
Ένα τέχνασμα
Ένα μηχανισμό για να συλλέγω
Κάθε φορά τις παρενθέσεις σου
Χωρίς να φωνάζω
Βοήθεια
Χωρίς να πληρώνω
Η αισθητική του κενού
Ξαναγεννιέται
Με εικόνες λευκές
Και γυάλινες φούγκες
Το χάσμα
Ανοίγει τρυφερά
Ένας καινούργιος θάνατος
Ήρεμο κλάμα
Είναι οι μέρες
Οι μήνες
Τόσες ταχύτητες που αλλάζουν
Ενώ κυλάω
Σ’ αφύλακτους δρόμους
Παρασέρνοντας
Προφητείες και ωροσκόπια
Αβεβαιότητα είσαι
Και είμαι η αμηχανία
Μιας ξαφνικής φωτογραφίας
Σε ικετεύω
Γίνε βροχή
Γίνε ο απρόσμενος ξένος
Που μπαίνει
Χωρίς να χτυπήσει
Γίνε ο ρυθμός
Ενός ακόμη χαμένου ποιήματος
Γίνε η πράξη της λέξης
Δραπετεύω

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ Α’

Κατευθύνεσαι στην απέναντι νύχτα.
Είμαι ήδη εκεί.
Όταν φτάσεις θα έχω θάψει
τις φλογισμένες μου λέξεις.
Θα βρεις μονάχα τα καμένα μου δάχτυλα
σκεπασμένα με κίτρινα χόρτα.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ Β’

Κι ούτε καν σήμερα
Που αγγίξατε τις ανοιχτές πληγές του,
Ούτε καν σήμερα
Δεν καταλάβατε
Πόση βροχή και πόση δίψα κρύβει ένα ποίημα.

ΤΟ ΕΥΛΥΓΙΣΤΟ ΠΕΛΜΑ (1983)

ΒΙΟΙ ΑΓΙΩΝ

Τα Σεμνά Οδοφράγματα Υποχωρούν
Παρασέρνοντας
Το Θέαμα
Και Την Άποψη
Των Τραγικά Ερωτευμένων Ποιητών.
Τα Μαύρα Γυαλιά Των Τεχνικών Της Αναμόρφωσης
Κατοπτρίζουν
Το Καθημερινό Κακοφόρμισμα
Των Ήδη Πυόδικων Πληγών
Που Ανοίχτηκαν Στα Ξενύχτια
Και Στα Βλέμματα
Των Ρομαντικών Αφισοκολλήσεων.
Σκονισμένα Αντίγραφα Πινάκων
Το Κεφάλι,
Το Στήθος,
Η Μέση,
Τα Μπούτια,
Η Σκέψη Τού Κόμματος.

ΜΙΡΑΝΤΑ

Τα Απογεύματα
Της Τετάρτης Και Του Σαββάτου
Τα Όμορφα Κορίτσια
Παίρνουν Το Χρώμα Της Ικεσίας,
Χαμηλώνουν Το Βλέμμα
Και Επαναλαμβάνονται.
Κάτω Απ’ Την Μπλούζα Τους
Η Αληθινή Μουσική
Υφαίνεται Στερεοφωνικά
Κι Ανεβοκατεβαίνει Καρφώνοντας
Την Πλήρη Και Συμπαγή Ηρεμία.
Τα Απογεύματα
Της Τετάρτης Και Του Σαββάτου
Τα Όμορφα Κορίτσια
Περνούν Διαδήματα Στα Μαλλιά Τους
Τα Είδωλα Των Σκέψεων
Και Του Ακαριαίου Θανάτου,
Τη Λαχτάρα Τους Για Μωσαϊκά
Και Παραστάσεις
Και Τις Συμβολικές Όψεις
Μιας Τρυφερής Πρωτοτυπίας.
Μετά Τινάζουν
Τα Τελευταία Φύλλα
Απ’ Τους Ώμους Τους
Κι Ολοκληρώνονται
Τα Ωραιότερα Πορτρέτα
Μέσα Στην Πόλη.
Κι Όταν Η Μπάντα Ασελγεί
Υστερικά
Και Ιστορικά
Δαγκώνοντας Την Κοιλιά
Και Τα Στήθια
Της Λιλή Μαρλέν
Αναπολούν
Τις Μελλοθάνατες Φράσεις
Των Εκατό Χιλιάδων Εραστών
Στα Πεζοδρόμια
Και Στα Υπαίθρια Ζαχαροπλαστεία.
Τα Απογεύματα
Της Τετάρτης Και Του Σαββάτου
Τα Όμορφα Κορίτσια
Ονειρεύονται Τρέμοντας
Τον Ανοιχτό Πόνο Της Ενδοχώρας·
Και Λιγοθυμούν Στη Θέα
Των Στιγμιαίων Πουλιών
Που Πετούν Μπρος
Στα Παράθυρά Τους.